Open post

Casa Popolare: Η συνοικία των Ελλήνων προσφύγων του Β’ ΠΠ στην Αιθιοπία

Casa Popolare: Η συνοικία των Ελλήνων προσφύγων του Β’ ΠΠ στην Αιθιοπία

του Νάσου Μπράτσου

Πολλές φορές σε συνεντεύξεις Ελλήνων προσφύγων της περιόδου του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, που έχουν ήδη παρουσιαστεί μέσα από το βιβλίο «Αιγαιοπελαγίτες Πρόσφυγες στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο», έχουν καταγραφεί οι μαρτυρίες όσων φιλοξενήθηκαν στην Αιθιοπία. Η συγκεκριμένη χώρα, υπενθυμίζουμε ότι ήταν ιδιαίτερα φιλική προς τους Έλληνες πρόσφυγες και σε πολλούς παραχωρήθηκαν σπίτια, ειδικά στη συνοικία Casa Popolare, που διέμεναν οι Ιταλοί πριν την εκδίωξή τους. Πριν αναζητήσουμε τους λόγους της ιδιαίτερα καλής στάσης, ας θυμηθούμε κάποια αποσπάσματα από συνεντεύξεις τους.

Μαρίκα Λουρίδα: «Εκεί μείναμε στη συνοικία Casa Popolare, που έμεναν οι Ιταλοί πριν τους διώξουν οι Αιθίοπες. Μέναμε σε σπίτι και η μητέρα μου ήταν μοδίστρα στη βασίλισσα. Με τους ντόπιους είχαμε καλές σχέσεις, είχαμε παρακολουθήσει και γιορτές τους, με χορούς, κλπ

Όταν τελείωσε ο πόλεμος και ήρθε η ώρα της επιστροφής, ο Χαϊλέ Σελασιέ μας πρότεινε να μείνουμε μερικά χρόνια και με καλή αμοιβή, αλλά η νοσταλγία του πατέρα μου δεν μας άφησε να μείνουμε. Φεύγοντας ο Σελασιέ, έδωσε σε κάθε άτομο από ένα τσουβάλι με καφέ και ένα τσουβάλι με ρύζι»

Στέλλα Λουρίδα: «Πήγα στο σχολείο και επειδή ήμουν καλή μαθήτρια, μου έκαναν δώρο δύο σκουλαρίκια, το ένα το έχω ακόμα. Στο σχολείο ήταν μόνο ελληνόπουλα. Παίζαμε όμως και με τα μαυράκια και γενικά τα πηγαίναμε καλά. Μαγειρεύαμε σπίτι και γενικά η διατροφή μας είχε πολύ κοτόπουλο και το σχολιάζαμε ότι εμείς τρώμε καλά, ενώ άλλοι πεινούσαν. Η μάνα δούλευε μοδίστρα στο παλάτι του Χαϊλέ Σελασιέ, έραβε ρούχα της βασίλισσας και θυμάμαι που μας έπαιρναν με αυτοκίνητο για να μας πάνε από το σπίτι στο παλάτι. Μάλιστα επειδή η μάνα μου ήξερε από βότανα – μαντζούνια, έφτιαχνε και έπιναν στο παλάτι για να αντιμετωπίσουν μικροπροβλήματα υγείας και ήταν αγαπητή. Είχαμε παρακολουθήσει και τοπικές εκδηλώσεις του γηγενούς πληθυσμού.

Όταν ήταν να φύγουμε, ο Σελασιέ πρότεινε πεντάχρονη παραμονή της οικογένειας για να συνεχίσει τη δουλειά της η μητέρα μου ως μοδίστρα και μετά επιστροφή με τα ναύλα πληρωμένα. Αρνήθηκε ο πατέρας μου που ήθελε να γυρίσουμε. Ο Σελασιέ μας έδωσε και δώρο ένα μεγάλο τσουβάλι με καφέ».

 

Ο Χαϊλέ Σελασιέ επισκέπτεται Έλληνες πρόσφυγες

Ελευθερία Πορτέλλου – Φράγκου: «Ο Χαϊλέ Σελασιέ ο αυτοκράτορας ζήτησε να πάρει 3.000 πρόσφυγες είχε σε εκτίμηση τους Έλληνες κάποτε είχε ακουστεί ότι τον είχαν φιλοξενήσει και τους αγαπούσε. Ήμουν στους πρώτους 1.500. Μας πήγαν στο λιμάνι του Τζιμπουτί, ήταν εκεί και άλλοι πρόσφυγες και μας βοήθησαν Έλληνες που ζούσαν εκεί πριν τον πόλεμο και είχαν κάνει παροικία.

Στην πρωτεύουσα την Αντις Αμπέμπα, υπήρχαν σπίτια που είχαν φτιάξει οι Ιταλοί πριν τους διώξουν και μας έβαλαν να μείνουμε σε αυτά. Μέναμε στη συνοικία «Κάζα Ποπολάρε». Οργανώθηκε και σχολείο αρχικά με δάσκαλο τον Κάπελα (παρατσούκλι του Κουτσουφλάκη που ήταν δραστήριος κομμουνιστής από την Ικαρία). Εγώ είχα βγάλει το δημοτικό στην Ικαρία και ξεκίνησα να ράβω. Επειδή οι Ιταλοί δεν ήθελαν να μάθουν τέχνες στους ντόπιους που τους είχαν σαν δούλους, ο Χαϊλέ Σελασιέ μας ενθάρρυνε να ασκήσουμε τα επαγγέλματα που ξέραμε και να μαθαίνουν και οι ντόπιοι. Έτσι ράφτες, τσαγκάρηδες, κλπ αρχίσαμε να δουλεύουμε και περάσαμε καλά. Ο πατέρας μου φρόντιζε τον κήπο του αυτοκράτορα, άνοιξε και ένα μαγαζάκι και στην αρχή μας έδινε επίδομα ο Ερυθρός Σταυρός για να καλύψουμε τις ανάγκες σίτισης. Από εκεί έφερα και τη ραπτομηχανή που με αυτή σπούδασα τα παιδιά μου. Ο Σελασιέ ήθελε να μείνουμε μόνιμα, αλλά αντιδρούσε ο πατέρας μου που δεν ήθελε να παντρευτώ μαύρο, αν και τους αγαπούσε, αλλά δεν ήθελε να «ανακατευτούμε» χρωματικά με παιδιά μιγάδες. Αν μέναμε θα ζούσαμε «πριγκηπικά». Φτιάξαμε και κοπάδι με 30 κατσίκια με βοηθό ένα 13χρονο αραπάκι χωρίς γονείς τον Κατίρ, που κάποια μέρα πήγε να μας κλέψει το κοπάδι με άλλον ένα και πρόλαβε την τελευταία στιγμή ο πατέρας μου και το γλίτωσε, αλλά τον έδιωξε. Μετά από αυτό, ερχόταν και του πέταγα φαγητό από το παράθυρό μου.

Το 1946 και προηγήθηκε αποχαιρετιστήριο γεύμα από το Χαϊλέ Σελασιέ στους πρόσφυγες, με στολισμένο το αυτοκρατορικό μέγαρο, με σερβίτσια χρυσά και ασημένια (των Ιταλών ήταν) με γκαρσόνια να μας σερβίρουν, με μπάντα από μαύρους να παίζει τον ελληνικό εθνικό ύμνο, αλλά και αυτόν της Αβησσυνίας. Τραπεζώθηκαν κοντά 1.500 Έλληνες, ενώ αντίστοιχο δείπνο έγινε και σε άλλη πόλη τη Ντιριντάουα».

Aργυρώ Σαφού – Κουτσούτη: Ακολούθως μας πήγαν με τρένο στη Συρία, εκεί διάλεξαν τον αδερφό μου για κατάταξη στο στρατό και εμάς μας πήγαν στις Πηγές του Μωυσέως, όπου μείναμε ένα εξάμηνο.

Από εκεί μας πήραν με ένα καράβι, το Καπτουράν και μας πήγαν στο Τζιμπουτί, όπου από την πολύ ζέστη πέθαναν πολλοί ηλικιωμένοι.

Ύστερα μας πήγαν στην Αιθιοπία, αρχικά στην πόλη Ντιριντάουα και μετά στην Αντισαμπέμπα. Εκεί το κλίμα ήταν καλό, ο Χαϊλέ Σελασιέ αγαπούσε τους Έλληνες και μας έβαλε σε ωραία σπίτια, ερχόταν κάθε 15 μέρες για επιθεώρηση, είχαμε καλές σχέσεις με τους ντόπιους και πήγαμε σχολείο, δημοτικό και γυμνάσιο.

Μάλιστα επειδή προϋπήρχαν Έλληνες, υπήρχε κανονικό και οργανωμένο γυμνάσιο. Εκεί θυμάμαι ότι είδαμε τις «ακρίδες του Φαραώ», σκοτείνιασε ο ουρανός και έκλεισε το σχολείο και μετά είχε εξαφανιστεί οτιδήποτε πράσινο. Σχολείο στην Αιθιοπία πήγε και η Ζαχαρούλα».

Στέλλα Πασβάνη – Φουρτούνη: «Μείναμε στη συνοικία Casa Popolare, που πριν έμεναν οι Ιταλοί πριν τους διώξουν οι Αιθίοπες, υπήρχε και προγενέστερη του πολέμου ελληνική παροικία, υπήρχαν και πολλοί Ικαριώτες πρόσφυγες και περάσαμε καλά.

Εκεί πήγα σχολείο στο δημοτικό, ενώ θυμάμαι ότι η μία μου αδελφή είχε στο γυμνάσιο τον Κουτσουφλάκη (παρατσούκλι Κάπελας) κυνηγημένο ήδη από τη δικτατορία του Μεταξά.

Με τους μαύρους είχαμε καλές σχέσεις, παίζαμε και με τα μαυράκια και εκεί έγινε άλλη μία ανατροπή στις αντιλήψεις μου, αφού διαπίστωσα πως οι μαύροι δεν τρώνε τα παιδιά, όπως μας έλεγαν για να μας φοβερίσουν πριν τον πόλεμο.
Πριν ξεκινήσει η διαδικασία επιστροφής, ο Χαϊλέ Σελασιέ έκανε στους πρόσφυγες ένα μεγάλο τραπέζι αποχαιρετισμού στο οποίο συμμετείχαμε και εμείς και μας έδωσε, όπως σε όλους τους πρόσφυγες που επαναπατρίζονταν σακιά με καφέ και ρύζι. Τα φέραμε στην Ικαρία και χρησιμοποιούσαμε από αυτά για ανταλλαγές με άλλα είδη».

Τι προηγήθηκε και εξηγεί τη στάση της Αιθιοπίας

Από το βιβλίο του Μπάμπη Μισαηλίδη «Η εργατική αντίσταση στην Ελλάδα 1929-1940», εκδόσεις «Διεθνές Βήμα»:

«Από τα τέλη του 19ου αιώνα οι Έλληνες έποικοι ήταν από τις μεγαλύτερες ομάδες ξένων στις πόλεις Τζιμπουτί, Μασάονα, και Χαράρ, φτάνοντας τους 3.000. Στα Χαράρ ανέλαβαν την εξαγωγή του καφέ, η οποία μέχρι σήμερα αποτελεί τη μονοκαλλιέργεια και το κύριο εξαγωγικό προϊόν της Αιθιοπίας. Οι Έλληνες αστοί πλαισίωναν το υποστηριζόμενο από το Λονδίνο και το Παρίσι καθεστώς του Χαϊλέ Σελασιέ, ενώ Έλληνες έποικοι κατείχαν, μεταξύ άλλων, τη θέση του αρχηγού της Κρατικής Ασφάλειας, του υφυπουργού Γεωργίας και Εμπορίου και του Γενικού Διευθυντή του Τμήματος Τηλεφωνίας στο Υπουργείο Ταχυδρομείων. Εκτός από εξαγωγές καφέ, οι Έλληνες ήταν εργολάβοι και μηχανικοί, ενώ διατηρούσαν, εκμεταλλευόμενοι τον μόχθο των Αιθιόπων εργαζόμενων, εργοστάσια ποτοποιίας, σαπωνοποίας, ελαιόμυλους, αλευρόμυλους, υφαντουργεία, κ.α. Το 1936, όταν όταν τα ιταλικά στρατεύματα κατέλαβαν την Αντίς Αμπέμπα το 90% των καταστημάτων στο κέντρο της πόλης ανήκε επίσης σε Έλληνες.

Επιλεκτικά αποσπάσματα από

Το 1924 κήρυξε την κατάργηση της δουλείας και το 1931 παραχώρησε στη χώρα το πρώτο Σύνταγμα. Προχώρησε, επιπλέον, σε αναμόρφωση κι εκσυγχρονισμό της αιθιοπικής κοινωνίας και του κρατικού μηχανισμού με σειρά δημοσίων έργων, ίδρυση νέων υπουργείων, κεντρικής τράπεζας και ταχυδρομείων, κοπή νέου νομίσματος κ.λπ. Εισήγαγε την Αιθιοπία στην Κοινωνία των Εθνών το 1923 και στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, ενώ υπήρξε επίσης πρωτεργάτης της ίδρυσης του Οργανισμού Αφρικανικής Ενότητας το 1963, με έδρα την Αντίς Αμπέμπα.

Εκδιώχθηκε από τους Ιταλούς του Μουσολίνι μετά την κατάκτηση της Αιθιοπίας τον Μάιο του 1936. Toν επόμενο μήνα, εκφώνησε από το βήμα της συνέλευσης της Κοινωνίας των Εθνών στη Γενεύη τον ιστορικό λόγο του ενάντια στην αποικιοκρατία, την επιθετικότητα των Ιταλών και την εγκληματική χρήση χημικών όπλων πάνω στον άμαχο πληθυσμό από τους εισβολείς. Τον Ιανουάριο του 1941 ηγήθηκε των συμμαχικών δυνάμεων που εισέβαλαν στην Αιθιοπία και στις 5 Μαΐου του ίδιου χρόνιου εισήλθε στην πρωτεύουσα με την υποστήριξη των Βρετανών, θέτοντας έτσι τέλος στην ιταλική φασιστική κατοχή της χώρας του. Η αρχική στάση του έναντι των Ιταλών τον ανέδειξε σε παγκόσμιο σύμβολο αντίστασης και το αμερικανικό περιοδικό Time τον ανακήρυξε «Άνθρωπο της χρονιάς» για το 1935.

Επισκέψεις στην Ελλάδα

Ο Χαϊλέ Σελασιέ, ως αντιβασιλέας, ήλθε για πρώτη φορά την Ελλάδα το 1924. Συναντήθηκε με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη και τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών Χρυσόστομο Α’, ενώ παρακολούθησε και παράσταση αρχαίου δράματος στο Ηρώδειο. Ως αυτοκράτορας, την επισκέφθηκε επίσημα τον Ιούλιο του 1954 και περιηγήθηκε σε αρκετά μέρη της (όπως Κέρκυρα, Κεφαλλονιά). Χρηματοδότησε την ανακατασκευή του Νοσοκομείου Μαντζαβινάτειο στο Ληξούρι, για την επισκευή των ζημιών που είχαν προκληθεί από τους σεισμούς του 1953[31]. (Η Κεφαλλονιά ήταν η ιδιαίτερη πατρίδα του Δρα Ιάκωβου Ζερβού, προσωπικού ιατρού του Αυτοκράτορα.). Το 1965 αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτορας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Φωτο: O Xαϊλέ Σελασιέ και Αιθιοπία 1943 – από αριστερά: Η μεγάλη αδελφή Μαρία Λουρίδα. Ο πατέρας Διαμαντής Λουρίδας. Η Μητέρα Φωτεινή Λουρίδα Γενούζου κρατάει το τρίτο παιδί Βαγγέλη Λουρίδα. Η Στέλλα Λουρίδα. Η θεία αδελφή της Φωτεινής – Αργυρώ Γενούζου-Τσιπουράκου.

 

Το Σάββατο 21/3/2020 στο ert.gr: Γιώργος Σπέης: Το προσφυγόπουλο που γεννήθηκε στη D day

www.ert.gr

Open post

Ο Μαρίνος Αντύπας μέσα από σπάνια αρχεία

Ο Μαρίνος Αντύπας μέσα από σπάνια αρχεία

του Νάσου Μπράτσου

Το όνομά του έγινε θρύλος για την αγροτιά και μέσα από σπάνια αρχεία θα παρουσιάσουμε το πως τον «έβλεπαν» εκείνα τα χρόνια που ήταν τόσο κοντά στα γεγονότα, σε σχέση με τις δικές μας εποχές. Πηγή μας το «Κοινωνιολογικόν και Πολιτικόν Λεξικόν», που εξέδιδε το 1934 η εφημερίδα «Ανεξάρτητος» του Δημήτρη Πουρνάρα, σημαντικού δημοσιογράφου και εκδότη εκείνων των χρόνων. Το αρχείο είναι προσωπικό, αλλά ευχόμαστε να βρίσκονται αυτά τα τεύχη και στη βιβλιοθήκη της ΕΣΗΕΑ στην οποία η οικογένεια του Δ. Πουρνάρα πρόσφερε αρκετά και σημαντικά υλικά. «Πάμε» λοιπόν έναν αιώνα και μερικά χρόνια πίσω.

www.ert.gr

Open post

«Αναβιώνει» ένας «κατοχικός» αγώνας στο μπάσκετ

«Αναβιώνει» ένας «κατοχικός» αγώνας στο μπάσκετ

του Νάσου Μπράτσου

Δύο «βαριά» ονόματα ως προς την προσφορά τους στον αθλητισμό, αλλά και στην ιστορία της χώρας θα αναμετρηθούν το Σάββατο 7 Μαρτίου 2020 στις 5μμ στο κλειστό γυμναστήριο του Μετς, ο Α.Ο. Παγκρατίου και ο Α. Ο . Τρίτων.

Οι δύο ομάδες θα βρεθούν αντιμέτωπες στα πλαίσια του πρωταθλήματος μπάσκετ ανδρών στην Α2 κατηγορία και δίνουν τη μάχη της παραμονής. Ευχόμαστε τελικά να τα καταφέρουν και οι δύο και στο μέλλον να τις δούμε ακόμα πιo ψηλά, αν και δεν είναι αυτοσκοπός τους, αφού έχουν περάσει σε διάφορες στιγμές της ιστορίας τους και από «πέτρινα» χρόνια.

Πόσοι/ες όμως γνωρίζουν ότι η πολυετής λειτουργία των δύο συλλόγων και η αναμφισβήτητη προσφορά τους στον αθλητισμό «περνάει» και μέσα από τα δύσκολα χρόνια της κατοχής;

Πράγματι πρόκειται για δύο συλλόγους που ανέπτυξαν αθλητική δράση εκείνα τα μαύρα χρόνια (έπαιξαν και μεταξύ τους) και βοήθησαν στην ανύψωση του ηθικού των ευρισκόμενων σε γερμανική και ιταλική κατοχή Ελλήνων, συμβάλλοντας στην επιβίωση ασθενών αθλητών με την παροχή βοήθειας, αλλά και τελικά στη συνολική αντιστασιακή δραστηριότητα, της οποίας ο αθλητισμός αποτέλεσμα κομμάτι της.

Τιμώντας την ιστορία των δύο συλλόγων που θα αναμετρηθούν στο κλειστό γυμναστήριο του Μετς, από αφιερώματα που τους έχουμε κάνει στο παρελθόν, παρουσιάζουμε κάποια βασικά σημεία για την κατανόηση της ιστορίας τους.

Σε αφιέρωμα που είχαμε κάνει στην ιστορία της ομάδας, γράφαμε: «Το Παγκράτι ιδρύθηκε το 1929 σαν Αθλητική Ένωση Παγκρατίου και το 1931 αναγνωρίζεται το καταστατικό του από το Πρωτοδικείο Αθηνών. Ιδρυτής του ο Κωνσταντίνος Ρουμπέσης αθλητής στο πένταθλο και άλτης, με πολλές διακρίσεις (πανελληνιονίκης, συμμετέχων στην Ολυμπιάδα της Αμβέρσας) και ανώτατος υπάλληλος του Υπουργείου Συγκοινωνιών.

Η «αρχική συσσώρευση», είχε ήδη ξεκινήσει με την ίδρυση μικρών ανεξάρτητων ομάδων που είχαν τα ονόματα των συνοικιών από τις οποίες προήλθαν, για να ακολουθήσει η Αθλητική Ένωση Παγκρατίου, που το όνομά της έδειχνε και το στόχο της σε σχέση με το αθλητικό δυναμικό που προϋπήρχε.

Στους πρωτεργάτες εκτός του Κ. Ρουμπέση, βλέπουμε τον γιατρό Γιώργο Γκόνο, τον Δημήτρη Κρικώνη, τον Γιώργο Λιακόπουλο, τον Τάκη Καλαποθάκη, τον Μουρίκη και άλλους που τα ονόματά τους χάθηκαν στο χρόνο. Μέσα σε μόλις επτά χρόνια και με τη στοιχειώδη οργανωτική δομή που επέτρεψε στην ομάδα να αναπτυχθεί το Παγκράτι ήταν πια αντίπαλος του Παναθηναϊκού, της ΑΕΚ του Απόλλωνα, του Αθηναϊκού, του Φωστήρα, του Γουδιού του Ατρόμητου και έπαιζε ρόλο πρωταγωνιστή στο Πρωτάθλημα της Α’ Κατηγορίας της Αθήνας.

Ινδάλματα της εποχής ο Κατσούρας, ο Μόνος, ο Χορταριάς, ο Πατικίδης, ο Καμαρινιώτης, ο Σάμιος, ο Κουκουμπέτης, ο Καράγιωργας, ο Γρηγοριάδης (μετέπειτα μεγάλη δόξα του Απόλλωνα Αθηνών) κ.α.

Στην κατοχή η Αθλητική Ένωση Παγκρατίου παίρνει μέρος στις αθλητικές διοργανώσεις της Ένωσης Ελλήνων Αθλητών και στο ποδόσφαιρο και στο μπάσκετ.

Το μπάσκετ

Από το 1938 είχε ιδρυθεί και το μπάσκετ με πρωτεργάτες τους Περσιάδη, Γιαλακίδη, Φάντη, Δημητράκη και τον Δεκέμβριο του 1938 έλαβε για πρώτη φορά μέρος σε επίσημο πρωτάθλημα που ήταν το τοπικό πρωτάθλημα Μπάσκετ Αθηνών-Πειραιώς στο οποίο εκτός από την ΑΕΠ συμμετείχαν και η ΧΑΝ Αθηνών, οι Εμποροϋπάλληλοι, το Πανεπιστήμιο Αθηνών, ο Πανιώνιος, ο Παναθηναϊκός, το Παλαιό Φάληρο, η ΧΑΝ Κοκκινιάς, ο Ολυμπιακός Πειραιώς, οι Νέοι Βύρωνα, η Νήαρ Ηστ, ο Πειραϊκός, ο Πανελλήνιος και ο Αθηναϊκός. Όπως και το ποδοσφαιρικό τμήμα, το μπάσκετ παίρνει μέρος σ’ όλα τα κατοχικά τουρνουά που οργάνωσε η Ένωση Ελλήνων Αθλητών. Η ομάδα μεταπολεμικά ενισχύεται με τους Γρηγοριάδη, Γκότση, Μπράτσο, Κουράβελο, Σαμιωτάκη, Χατζηϊωάννου, Νάκη, και το 1947 ανεβαίνει στην A’ κατηγορία Αθηνών».

Η ‘Ενωση Ελλήνων Αθλητών

Γράφαμε για την ΕΕΑ σε προηγούμενο αφιέρωμά μας:

«Στην Κατοχή, οι αθλητές με επικεφαλής τον Λαμπράκη πήγαν στον κατοχικό «πρωθυπουργό» Τσολάκογλου και απαίτησαν συσσίτιο, παίρνοντας τελικά ένα φτωχό συσσίτιο σούπας με καλαμποκάλευρο και σταφίδες. Οι αθλητές μπήκαν από τους πρώτους στο ΕΑΜ. Συνεδρίαζαν μέσα στα αποδυτήρια του σταδίου και ο αδελφός μου, ο Κώστας, με έπαιρνε και κράταγα τσίλιες, γι’ αυτό το θυμάμαι καλά. Μέναμε τότε στην Κοκκινιά και ο αδελφός μου ήταν γραμματέας του ΕΑΜ. Ο Λαμπράκης ερχόταν σπίτι για ξεκούραση, γιατί εκεί ήταν ελεύθερη περιοχή».
Η Ένωση Ελλήνων Αθλητών και ο Λαμπράκης (διοργάνωσαν αγώνες ποδοσφαίρου και δευτερευόντως και μπάσκετ, με στόχο την ανύψωση του ηθικού των κατακτημένων, αλλά και τη συγκέντρωση βοήθειας για ασθενείς αθλητές (θέριζε η φυματίωση), αλλά και τη διοργάνωση λαϊκών συσσιτίων Στους αγώνες αυτούς συμμετείχαν και αθλητές άλλων αθλημάτων, όπως πχ οι παλαιστές που έπαιξαν ποδόσφαιρο, επειδή αυτό ήταν δημοφιλές άθλημα, συγκέντρωνε κόσμο και άρα βοηθούσε στην υλοποίηση των στόχων της ΕΕΑ.
Μεταξύ των ιδρυτικών μελών της ΕΕΑ, μαζί με το Γρηγόρη Λαμπράκη, ήταν ο πρωταθλητής των δρόμων ημιαντοχής Γιώργος Καραγιώργος, ο Βαλκανιονίκης Γιάννης Σκιαδάς, δρομέας και μαχητής στην Αλβανία και εκδότης της εφημερίδας «Αθλητικά Νέα», ο Ηλίας Μισαηλίδης, ο Γιώργος Θάνος, ενώ ο πρόεδρος της ΕΕΑ ήταν ο Ρένος Φραγκούδης , Κύπριος αθλητής δρόμων ταχύτητας , πανελληνιονίκης και βαλκανιονίκης».

Γράφαμε πριν από καιρό για τον Τρίτωνα:

«Σήμερα δεν το χωράει εύκολα ο ανθρώπινος νους, αλλά τότε ξεπέρασαν τη λογική και κέρδισαν. Στην Αθήνα της κατοχής και των θανάτων από την πείνα, νεολαίοι της εποχής, αποφασίζουν να ιδρύσουν μία ομάδα μπάσκετ.
Είναι ο Τρίτωνας που κρατάει μία σταθερή πορεία προσφοράς στον αθλητισμό, αλλά και μία σπάνια ιστορία, που λίγοι την ξέρουν. Κεντρικό πρόσωπο στην ίδρυση ήταν ο Π. Πολυτιμίδης Αιγυπτιώτης Έλληνας που ήταν ιδρυτικό μέλος, πρόεδρος, παίκτης και προπονητής στην ιστορία του συλλόγου.

Αρχικά η παρέα που ίδρυσε την ομάδα σκέφτηκε να την ονομάσει «Πελαργοί», αλλά η βύθιση του ελληνικού υποβρυχίου «Τρίτων», αποτέλεσε τελικά πιο ισχυρή πηγή έμπνευσης. Για την επιλογή αυτή ο Τρίτωνας έχει τιμηθεί από το Πολεμικό Ναυτικό.

Γεωγραφικά οι επιλογές αυτές των πρώτων σκέψεων για ίδρυση, συνέβησαν στο γυμναστήριο του Πανελληνίου και την γύρω από αυτόν περιοχή, εκεί γυμνάζονταν και κατοικούσαν οι πρώτοι σκαπανείς του Τρίτωνα. Ο Πανελλήνιος μάλλον δεν φάνηκε καλός οικοδεσπότης και οι Τριτωνίτες που έτσι αποφάσισαν να λένε την παρέα τους πριν φτιάξουν σωματείο, αναγκάστηκαν να πάρουν την άγουσα από το γυμναστήριο της Κυψέλης.
Η ίδρυση μπορεί να έγινε στις 3 Σεπτεμβρίου του 1942, αλλά τα τυπικά βήματα πήραν κάποιο χρόνο, αφού το καταστατικό εγκρίθηκε το Νοέμβριο του 1943.

Τον Οκτώβρη του 1943 άρχισε η κατασκευή ενός ανοιχτού γηπέδου στη συμβολή των οδών Τήνου και Γ’ Σεπτεμβρίου, κοντά στην πλατεία Βικτωρίας. Φυσικά με προσωπική εργασία, εθελοντισμό και αιματηρές οικονομίες των μελών του Τρίτωνα. Δεν πρέπει να ξεχνιόμαστε, είναι η κατοχική Αθήνα, με τις διαδηλώσεις ενάντια στην πολιτική επιστράτευση, τα συσσίτια, τα Μπλόκα στις γειτονιές και τόσα άλλα που σημάδεψαν τα μαύρα κατοχικά χρόνια.

Η παρέα των Τρίτωνα όμως μεγαλώνει και φτάνει στις 31 Δεκεμβρίου 1943 να έχει 112 μέλη, εκ των οποίων 98 αθλούμενα και 14 αρωγά.

Στη σπουδαία ιστορία του Τρίτωνα καταγράφεται και η πρώτη γυναικεία ομάδα μπάσκετ.

Στο αρχείο της ομάδας καταγράφονται συμμετοχές σε αγώνες μπάσκετ που διοργάνωσε στην κατοχική περίοδο η Ένωση Ελλήνων Αθλητών, που ίδρυσε μαζί με άλλους σημαντιούς αθλητές της εποχής ο Γρηγόρης Λαμπράκης. Ή για να ακριβολογούμε, αναβίωσε και λειτούργησε, αφού το καταστατικό της ΕΕΑ προϋπήρχε της κατοχικής περίοδου (από το 1930 σαν Ένωση Ελλήνων Αθλητών στίβου, η τελευταία λέξη αφαιρέθηκε κατά την ουσιαστική αναβίωσή της).

το ιστορικό γήπεδο στα Σεπόλια – εδώ ξεκίνησε ο Αντετοκούμπο

Πέρασαν χρόνια και η ομάδα μετακόμισε και ρίζωσε στα Σεπόλια, κοντά στο μικρό ανοιχτό γήπεδο που αποτέλεσε την ιστορική της έδρα και ο πολύς ο κόσμος άργησε να το μάθει, μέχρι να γίνει σταρ του ΝΒΑ ο Αντετοκούμπο, που εκεί έκανε τα πρώτα του μπασκετικά βήματα».

«Αναβιώνει» λοιπόν ένας αγώνας που είχε γίνει και στην κατοχή, με νικητές και τους δύο ως προς το στόχο που υπηρέτησαν. Ελάτε στο Μετς να τους χειροκροτήσουμε και τους δύο!!

Σχετικές ειδήσεις

Παγκράτι: 90 χρόνια προσφοράς στον αθλητισμό και την κοινωνία

Τρίτων: Ιδρύεται στον απόηχο του κατοχικού λιμού το 1942 – Συνεχής προσφορά στον αθλητισμό

Προσφυγικό: Ο Τρίτωνας της αλληλεγγύης στα Σεπόλια της κοινωνικής προσφοράς

Από τα αλώνια στα σαλόνια, αλλά και αντιστρόφως…

Όταν ο Πολιτισμός και ο Αθλητισμός είναι συμπαίκτες

www.ert.gr

Open post

Λίγες μέρες μετά τον «πολιτικό σεισμό» της Θουριγγίας

Λίγες μέρες μετά τον «πολιτικό σεισμό» της Θουριγγίας

της Μάχης Μαργαρίτη

Το γεγονός είναι γνωστό: για πρώτη φορά μετά το τέλος του Τρίτου Ράιχ στη Γερμανία, ένας πρωθυπουργός κρατιδίου εκλέγεται με τις ψήφους ενός ακροδεξιού κόμματος, μετά από μια αμφιλεγόμενη -αλλά όχι παράτυπη- διαδικασία. Τι ακολουθεί; Διαδηλώσεις σε όλη τη χώρα, παραίτηση της νέας επικεφαλής των Χριστιανοδημοκρατών, αβεβαιότητα για την επόμενη μέρα. «Σοκ» χαρακτηρίζουν μέσα ενημέρωσης τα γεγονότα. Πολιτικοί δηλώνουν άγνοια. Ήταν τόσο απρόβλεπτα όσα συνέβησαν στο μικρό κρατίδιο της Θουριγγίας -ή μήπως όχι; Και, είτε ήταν απρόβλεπτα είτε όχι, τι σημαίνουν όλα αυτά για τη Γερμανία, την Ευρώπη, και τον υπόλοιπο κόσμο;

Η Θουριγγία είναι ένα μικρό κρατίδιο της Γερμανίας, κομμάτι άλλοτε της Λαοκρατικής Δημοκρατίας της Γερμανίας. Έχει δύο εκατομμύρια κατοίκους, και από το 2014, την πρώτη κυβέρνηση της Γερμανίας από την επανένωση του 1990 με πρωθυπουργό από την Αριστερά, και εταίρους τους Σοσιαλδημοκράτες και τους Πράσινους –η λεγόμενη «κόκκινη-κόκκινη-πράσινη» κυβέρνηση, κι αυτή πρώτη στην ιστορία της χώρας. Ο συνασπισμός κυβερνούσε επί πέντε χρόνια με πλειοψηφία μιας έδρας στη βουλή. Τον Οκτώβριο του 2019 έγιναν προγραμματισμένες εκλογές. Το τοπικό Κόμμα της Αριστεράς, προερχόμενο από την εθνική Die Linke, παρέμεινε πρώτη δύναμη, με ελαφρά αύξηση των ψήφων. Έχασαν, όμως, ποσοστά κυρίως οι Σοσιαλδημοκράτες, και λιγότερο οι Πράσινοι σύμμαχοί του. Τέσσερις έδρες έλειπαν τώρα από τον συνασπισμό για να ξανακάνει κυβέρνηση. Ούτε η «συμβατική» αντιπολίτευση, όμως, μπορούσε να σχηματίσει κυβέρνηση, αφού οι Χριστιανοδημοκράτες του κόμματος της Άγκελα Μέρκελ είχαν τεράστιες απώλειες, ενώ οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες μετά βίας κατάφεραν να μπουν στη βουλή. Ποιος είχε εκρηκτική άνοδο; Το ακροδεξιό κόμμα «Εναλλακτική για τη Γερμανία»-AfD, που βρέθηκε με πάνω από 23% να είναι δεύτερη δύναμη στη βουλή μετά την Αριστερά με λίγο πάνω από το 30%.

Την περασμένη εβδομάδα έγιναν τρεις ψηφοφορίες -μυστικές- για να εκλεγεί πρωθυπουργός. Υποψήφιος ήταν ο απερχόμενος πρωθυπουργός Μπόντο Ράμελοου από την Αριστερά, και απέναντί του είχε τον υποψήφιο της ακροδεξιάς. Στον τρίτο γύρο, ο ακροδεξιός υποψήφιος αποσύρθηκε, και έθεσε ξαφνικά υποψηφιότητα στέλεχος των Φιλελεύθερων, του φιλοεπιχειρηματικού κόμματος FDP. Στην τελευταία ψηφοφορία, με απλή πλέον πλειοψηφία, τον ψήφισαν οι Χριστιανοδημοκράτες, και η ακροδεξιά. Έτσι, πρωθυπουργός εκλέχτηκε ο Τόμας Κέμεριχ. Και «έσπασε» μια πολιτική παράδοση στη Γερμανία: να μη συμμετέχει ποτέ στην κυβέρνηση με οποιονδήποτε τρόπο η ακροδεξιά. Και άνοιξε ο ασκός.

«Οργανωμένο» ή «τυχαίο» γεγονός;

Μόλις έγινε γνωστό το αποτέλεσμα, χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν για τη στάση Χριστιανοδημοκρατών και Φιλελεύθερων. Η Άγκελα Μέρκελ -που βρισκόταν πολύ μακριά, στην Αφρική- ζήτησε να αναστραφεί το αποτέλεσμα με νέα προσφυγή στις κάλπες. Ο νεοκλεγείς πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι παραιτείται. Η ηγεσία των Χριστιανοδημοκρατών εμφανίστηκε να μη γνωρίζει όσα επρόκειτο να συμβούν, καθώς η γερμανίδα καγκελάριος είχε αποκλείσει μια συνεργασία του κόμματός της με την ακροδεξιά. Οι τοπικοί βουλευτές του κόμματος έδρασαν «ενάντια στις συστάσεις και απαιτήσεις» της ηγεσίας στο Βερολίνο, είπε η νέα ηγέτης του CDU Ανεγκρέτ Κραμπ-Καρενμπάουερ.

Συνεργάστηκαν ή όχι τα τρία τοπικά κόμματα -Χριστιανοδημοκράτες, Φιλελεύθεροι και ακροδεξιά; Υπήρχε προσυνεννόηση; Είτε υπήρξε είτε όχι συνεργασία τη συγκεκριμένη στιγμή, το σίγουρο είναι ότι το «κλίμα» καλλιεργούνταν το τελευταίο διάστημα -κυρίως καθώς αναμενόταν η εκλογική προέλαση του AfD στις εκλογές του Σεπτεμβρίου σε άλλα δύο κρατίδια της ανατολικής Γερμανίας, τη Σαξονία και το Βραδεμβούργο.

«Δε θα έπρεπε να αποκλείσουμε μια συμμαχία» με το AfD έλεγε τον Ιούνιο ο Ούλριχ Τόμας, ένας από τους τοπικούς ηγέτες των Χριστιανοδημοκρατών στη Σαξονία. «Δεν είναι δυνατό τώρα, αλλά δεν ξέρουμε πώς θα είναι η κατάσταση σε δύο ή πέντε χρόνια από τώρα». Μαζί με έναν άλλο τοπικό ηγέτη του CDU, τον Λαρς Ζίμερ, σημείωναν σε εσωτερικό έγγραφο ότι ψηφοφόροι του κόμματός τους και του AfD έχουν στην πραγματικότητα παρόμοιους σκοπούς. Το CDU απέτυχε, σημείωναν να αντιμετωπίσει ορθά «τα πολυπολιτισμικά ρεύματα των αριστερών κομμάτων και ομάδων». Σχεδόν ταυτόχρονα, ο πρώην επικεφαλής των υπηρεσιών πληροφοριών και μέλος της δεξιάς πτέρυγας του CDU Χανς-Γκέοργκ Μέισεν επίσης αρνούνταν να αποκλείσει μια συνεργασία σε εθνικό επίπεδο: «Ποτέ δεν ξέρεις», έλεγε χαρακτηριστικά.

Στο κόμμα του CDU  στη Θουριγγία διαφαινόταν ότι πολλοί θεωρούσαν πως κάποιας μορφής συνεργασία με το AfD θα ήταν προτιμότερη από το να στηρίξουν σοσιαλιστή υποψήφιο. Κι αυτό παρότι είναι γνωστό πως ο ηγέτης της ακροδεξιάς στη Θουριγγία Μπιορν Χέκε θεωρείται η πιο ακραία μορφή της και η πιο διχαστική φιγούρα στη χώρα -έχει, μάλιστα, ιδρύσει κίνηση, τη λεγόμενη «Πτέρυγα», συγκεντρώνοντας τα πιο ακραία στοιχεία. Δικαστήριο έκρινε τον περασμένο Σεπτέμβριο ότι είναι νομικά αποδεκτό να αποκαλείται ο Χέκε «φασίστας», ενώ ο ερευνητής Άξελ Σαλχάιζερ έλεγε στη Ντόιτσε Βέλε ότι οι ομιλίες του Χέκε και άλλων μελών του AfD είναι γεμάτες λέξεις και φράσεις που παραπέμπουν στον λόγο των ναζί.

Η ηγεσία του κόμματος μπορεί να προειδοποιούσε κατά ενεργειών για συνεργασία με το AfD, όμως, πολιτικοί των Χριστιανοδημοκρατών μιλούσαν ανοιχτά για το θέμα. Η πραγματικότητα είναι, ότι το ζήτημα είχε πια ανοίξει.

Η «κανονικοποίηση» της ακροδεξιάς

Λίγο πριν τις ψηφοφορίες για την ανάδειξη πρωθυπουργού, ο δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός σταθμός MDR της Θουριγγίας οργάνωσε μια συζήτηση με εκπροσώπους των κομμάτων. O εκπρόσωπος της ακροδεξιάς εμφανίστηκε διατεθειμένος για προγραμματικές συνεργασίες, λέγοντας ότι υπάρχουν «σίγουρα πολλές θέσεις στις οποίες θα είμαστε απέναντι», αλλά έχουν ήδη καταγραφεί περιπτώσεις στην τελευταία νομοθετική περίοδο όπου «το AfD υπήρξε ξεκάθαρα στην πλευρά του κόκκινου-κόκκινου-πράσινου στρατοπέδου». Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του AfD έφερε ως παράδειγμα την κατάργηση ενός φόρου για την κατασκευή δρόμων. Το κόμμα θα αποφασίζει με αντικειμενικά κριτήρια, είπε. Είναι προφανές ότι το AfD επιδιώκει να καταγραφεί στα μάτια και τα μυαλά των πολιτών ως «ένα ακόμα κόμμα», που μετέχει με «φυσιολογικό τρόπο» στην κοινοβουλευτική ζωή της χώρας. Κατανοητή και αναμενόμενη τακτική.

Πώς απάντησε ο εκπρόσωπoς του κόμματος της Αριστεράς και επικεφαλής της καγκελαρίας στη Θουριγγία; «Οπωσδήποτε δε θα φτιάξω κανέναν νόμο με τον κ. Χέκε στον οποίο το μνημείο του Ολοκαυτώματος στο Βερολίνο θα αναφέρεται ως μνημείο ντροπής», τόνισε, θέλοντας να βάλει τις διαχωριστικές γραμμές. Αλλά, ζητήματα που αφορούν τα οικονομικά των δήμων μπορούν να συζητηθούν με τοπικούς πολιτικούς από το AfD, πρόσθεσε. Όταν, όμως, όλα τα κόμματα, και η αριστερά, εμφανίζονται διατεθειμένα να συζητούν με την ακροδεξιά, έστω για επιμέρους ζητήματα, ποιο είναι το μήνυμα που καταγράφεται στο μυαλό όσων ακούνε; Ότι αυτή μπορεί και να είναι ισότιμος συνομιλητής. Όπως όλοι οι άλλοι. Η κοινωνία παίρνει ένα λεγόμενο «διπλό», αντιφατικό μήνυμα: από τη μια ακούει όλα τα πολιτικά κόμματα να λένε ότι αποκλείουν κάθε μετεκλογική συνεργασία με την ακροδεξιά, και από την άλλη τα βλέπει να συνομιλούν μαζί της για επιμέρους συνεργασίες. Και εφόσον η ακροδεξιά «φυσιολογικοποιείται» -άρα είναι από όλους αποδεκτά κάποια από αυτά που κάνει- γιατί να μην είναι αποδεκτά και άλλα που λέει ή κάνει; Αν οι ψήφοι της για επιμέρους νομοσχέδια είναι ζητούμενες και αποδεκτές προκειμένου να επιτευχθεί κάτι, γιατί να μη μπορεί και να συμμετέχει σε κυβερνήσεις, σήμερα, αύριο, ή σε λίγα χρόνια; Το μήνυμα που φτάνει στο μυαλό των ανθρώπων πιθανά προκαλεί σύγχυση.

Από την άλλη, οι Σοσιαλδημοκράτες έκαναν και στις τελευταίες εκλογές -του 2017- την επιλογή να συμμετέχουν στον «μεγάλο συνασπισμό» στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση της Γερμανίας, μαζί με τους Χριστιανοδημοκράτες. Άφησαν, έτσι, τη θέση του επικεφαλής της αντιπολίτευσης στην ακροδεξιά, αφού το AfD ήταν τρίτο κόμμα στη Γερμανία στις τελευταίες εκλογές.

Η αλήθεια είναι, επίσης, ότι υπήρξαν ακόμα και προτροπές στους Χριστιανοδημοκράτες της Θουριγγίας, να εξετάσουν το ενδεχόμενο συνεργασίας με την αριστερά ώστε να αποκλείσουν την ακροδεξιά. Όλες αυτές οι διεργασίες, όμως, «θολώνουν» τα νερά. Η θεωρούμενη ως μια «εναλλακτική στο σύστημα» αριστερά εμφανίζεται και αυτή ως συστημική παρουσία. Και η ακροδεξιά πετυχαίνει έτσι να παρουσιάσει όλους τους υπόλοιπους ως ένα στρατόπεδο, το «δημοκρατικό μέτωπο», βάζοντας τον εαυτό της στο άλλο στρατόπεδο, να εκπροσωπεί «τους απλούς ανθρώπους ενάντια στο κατεστημένο». Και ακόμα, ένα «δημοκρατικό μέτωπο» στο οποίο δε γίνονται σαφείς οι διαφορές των κομμάτων όσον αφορά θέματα που έχουν να κάνουν με την υλική επιβίωση των ανθρώπων, ενέχει έναν κίνδυνο: να τους κάνει όλους να φαίνονται ίδιοι. Και αν οι άνθρωποι γίνονται φτωχότεροι, δεν έχουν δουλειές, και δεν έχουν μέλλον, τους βάζουν όλους στο ίδιο «τσουβάλι» -τους θεωρούν εξίσου υπεύθυνους.

Την απογοήτευση στην ανατολική Γερμανία, την ανασφάλεια για το μέλλον, φαίνεται ότι σε έναν βαθμό τα κεφαλαιοποιεί η ακροδεξιά. Που μπορεί να προβάλλει ως η «δύναμη ενάντια στο κατεστημένο», αλλά δεν κρύβει αυτό που πάνω από όλα την απασχολεί. «Ο λαός της Θουριγγίας ψήφισε για τη Wende 2.0», έλεγε ο αρχηγός του AfD στη Θουριγγία μετά τις εκλογές του Οκτωβρίου. Η  «πρώτη Wende», ή «αλλαγή», είναι η πτώση του Τείχους του Βερολίνου -και ο πολιτικός συμβολισμός του- πριν από τρεις δεκαετίες.

Η άνοδος της ακροδεξιάς στην ανατολική Γερμανία

Η εκλογική βάση του AfD μεγάλωσε πολύ και γρήγορα σε τρεις αλλεπάλληλες εκλογές στην ανατολική Γερμανία. Στις εκλογές σε Σαξονία και Βραδεμβούργο τον Σεπτέμβριο, και στη Θουριγγία τον Οκτώβριο, το AfD ήρθε δεύτερο. Το κόμμα κινητοποιεί ψηφοφόρους που δεν ψήφιζαν μέχρι τώρα, και αυτό έχει τη σημασία του. Είναι το μεταναστευτικό η αιτία; Στη δυτική Γερμανία, όμως, που έχει δεχτεί μεγαλύτερο αριθμό μεταναστών, η ακροδεξιά παίρνει το μισό των ψήφων από ό,τι στην ανατολική, σύμφωνα με ερευνητές από το LSE και το πανεπιστήμιο Άνγκλια Ράσκιν που έγραφαν σχετικά στον Guardian τον περασμένο Σεπτέμβριο. Γιατί, λοιπόν, αυτή η ρητορική βρήκε πιο γόνιμο έδαφος στα ανατολικά της χώρας;

Πρώτα πρέπει να δει κανείς την κατάσταση σε ανατολικές περιοχές που έχουν ζήσει μεγάλα κύματα εξωτερικής μετανάστευσης μετά την επανένωση. Νέοι κυρίως φεύγουν προς τα δυτικά, περιοχές μένουν με γηράσκοντες πληθυσμούς και οικονομική στασιμότητα. Πάνω από το ένα τρίτο των ανατολικογερμανών περιγράφουν τους εαυτούς τους ως πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Εκατομμύρια άνθρωποι μετά την επανένωση βρέθηκαν στην ανεργία, ή αναγκάστηκαν να κάνουν δουλειές πολύ κατώτερες των προσόντων τους. Άλλη μια πηγή απογοήτευσης ήταν η ξαφνική απόσυρση των κρατικών και δημόσιων υπηρεσιών σε μια περιοχή όπου το κράτος φρόντιζε για όλα. Σχολεία έκλεισαν, γραμμές τρένων καταργήθηκαν, το σύστημα υγείας άλλαξε. Η αίσθηση ότι έχουν εγκαταλειφθεί μόνοι, και ότι κανείς δε νοιάζεται για αυτούς, έγινε έντονη. Τη μαζική άφιξη μεταναστών το 2015-16 χρησιμοποίησε στη ρητορική της η ακροδεξιά, βρίσκοντας τον «αποδιοπομπαίο τράγο».

Το να διαβαστούν λάθος οι λόγοι για την άνοδο του AfD κρύβει τεράστιους κινδύνους, σημειώνεται στο άρθρο. «Έχοντας χάσει ένα εκατομμύριο ψηφοφόρους προς το AfD, το κόμμα της Άγκελα Μέρκελ απάντησε με μια δεξιά στροφή στο μεταναστευτικό, κόβοντας επιδόματα και διευκολύνοντας την κράτηση, την απέλαση και την ποινικοποίηση των μεταναστών και των ακτιβιστών υπέρ των δικαιωμάτων των μεταναστών. Αυτή η πολιτική δε φαίνεται να αποδίδει. Αντίθετα, στρέφει ακόμα μεγαλύτερα τμήματα της κοινωνίας στην Ακροδεξιά, αφού κάνει τη ρητορική της να φαίνεται σωστή.»

Είναι γεγονός ότι τρεις δεκαετίες μετά την πτώση του Τείχους, στην ανατολική Γερμανία συσσωρεύεται απογοήτευση και οργή. Δεν τη «διαβάζουν» όλοι με τον ίδιο τρόπο. «Μην αφήσετε τον Καρλ Μαρξ να ξαναρθεί στο γραφείο του πρωθυπουργού», προειδοποιούσε η Άγκελα Μέρκελ τους ψηφοφόρους της Θουριγγίας πριν από τις εκλογές του 2014 -που έφεραν τελικά την αριστερά στην κυβέρνηση. «Ο συνασπισμός μας δε θα κάνει τα πάντα διαφορετικά, αλλά θα τα κάνει καλύτερα», έλεγε λίγο μετά από τον σχηματισμό κυβέρνησης η εκπρόσωπος της αριστεράς. Πράγματι, έγινε μια διαχείριση της κατάστασης. Η κυβέρνηση Ράμελοου άσκησε μια μετριοπαθή σοσιαλδημοκρατική διοίκηση. Έδωσε χρήματα σε δήμους, αλλά πολλοί είπαν «πολύ λίγα, πολύ αργά». Μειώθηκε η ανεργία, αλλά παρέμειναν οι χαμηλοί μισθοί, ενώ ο πληθυσμός έτσι κι αλλιώς μειωνόταν λόγω μετανάστευσης. Αρνήθηκε να συναινέσει σε σκληρότερα μέτρα για τους μετανάστες, αλλά συνέχισε να συμμετέχει σε απελάσεις. Στα πέντε χρόνια διακυβέρνησης, φάνηκε ότι ο Καρλ Μαρξ δεν πέρασε από τη Θουριγγία.

Βέβαια, το κόμμα της Αριστεράς ξαναβγήκε πρώτο -ενώ στα άλλα δύο ανατολικογερμανικά κρατίδια που είχαν εκλογές τον Σεπτέμβριο ήταν κοντά στο 10%- αυξάνοντας κατά τρεις μονάδες τα ποσοστά του στις εκλογές του 2019. Το κόμμα πήρε τη θέση των Σοσιαλδημοκρατών, τουλάχιστον σε ποσοστά. Ο πρωθυπουργός Μπόντο Ράμελοου, γιος πάστορα και θρησκευόμενος ο ίδιος -από τους λίγους στο κόμμα του- κράτησε αποστάσεις από ιδεολογικές διαμάχες στην αριστερά. Χαρακτηρίστηκε «πραγματιστής», προσγειωμένος, και επικέντρωσε την προεκλογική καμπάνια στα τοπικά επιτεύγματά του –σε κάποιες αφίσες δεν αναφερόταν καν η «Die Linke», το όνομα του κόμματός του. Η τακτική απέδωσε -εκλογικούς- καρπούς για το κόμμα, αλλά πώς; Το κόμμα της Αριστεράς βγήκε πρώτο στους άνω των 60. Στους νέους κάτω των 30 ετών και στην ηλικιακή ομάδα 30-60, πρώτο ήρθε το AfD.

Τι σημαίνει αυτό; Καταρχάς, οι μεγαλύτερης ηλικίας πολίτες θυμούνται τι σημαίνει πόλεμος και τι φασισμός, αλλά έχουν και μνήμες της ζωής στην ανατολική Γερμανία. Πιθανά είναι πιο φυσικό για αυτούς να κρατούν απόσταση από την ακροδεξιά, και να πιστεύουν στην αριστερά ως πολιτική δύναμη, ακόμα και για λόγους νοσταλγίας. Εξίσου πιθανό είναι να επιζητούν περισσότερο μια σχετικά «ασφαλή» διακυβέρνηση-διαχείριση, που δε θα κάνει μεγαλύτερο κακό αλλά ούτε θα φέρει κάποια ανατροπή.

Αντίθετα, οι δυναμικές και παραγωγικές ηλικίες στράφηκαν στην ακροδεξιά. Άρα, αυτή βλέπουν ως δύναμη που μπορεί να «ταράξει τα νερά»; Την εμπιστεύονται, ή στέλνουν μήνυμα προς όλους τους άλλους; Στις εκλογές το AfD πήρε το 23% των ψήφων, αλλά σε δημοσκόπηση μόλις το 8% όσων την ψήφισαν είπαν ότι θα ήθελαν ακροδεξιό πρωθυπουργό. Πώς συμβαίνει να εμφανίζεται ως δύναμη σύγκρουσης με το κατεστημένο η ακροδεξιά –όχι μόνο στη Θουριγγία, όχι μόνο στη Γερμανία, όχι μόνο στην Ευρώπη;

Η επόμενη μέρα      

Τι ακολουθεί; Στη Θουριγγία, δημοσκόπηση μετά τα τελευταία γεγονότα την οποία δημοσιεύει η Ντόιτσε Βέλε δείχνει το κόμμα της Αριστεράς να εκτοξεύεται σχεδόν στο 40%, τους Χριστιανοδημοκράτες να «βυθίζονται», τους Φιλελεύθερους να μην αγγίζουν καν το όριο εισόδου στην τοπική βουλή –αλλά το AfD να κρατά σταθερή, και μάλιστα να αυξάνει ελαφρά, την εκλογική του δύναμη, παρά την κατακραυγή. Είναι αυτό «φωτογραφία στιγμής», ή αποτυπώνει κάτι βαθύτερο;

Τι μπορεί να σημαίνουν όσα συμβαίνουν στο κρατίδιο της Θουριγγίας για την κεντρική πολιτική σκηνή της Γερμανίας; Πυροδοτούν σίγουρα εξελίξεις στο κόμμα των Χριστιανοδημοκρατών. Ήδη, η επικεφαλής του Ανεγκρέτ Κραμπ-Καρενμπάουερ, «διάδοχος» της Άγκελα Μέρκελ στο κόμμα εδώ και έναν χρόνο, ανακοίνωσε ότι θα παραιτηθεί και δε θα είναι υποψήφια για την καγκελαρία. Στο εσωτερικό του κόμματος, είναι πιθανό να κλιμακωθεί η σύγκρουση ανάμεσα στις πτέρυγες για το πώς θα κινηθεί. Ακόμα πιο σκληρή γραμμή, για παράδειγμα στο μεταναστευτικό, με στόχο να πάρουν πίσω ψηφοφόρους που φεύγουν προς την ακροδεξιά, ή όχι, εφόσον κρίνουν ότι πληρώνουν βαρύ τίμημα εκλογικά; Προσέγγιση της ακροδεξιάς για να αποτρέψουν συμμετοχή αριστερών κομμάτων στη διοίκηση, ή όχι, εφόσον αυτό «γυρνάει μπούμερανγκ»;

Πώς θα αντιδράσουν οι Σοσιαλδημοκράτες, που συμμετέχουν στην κυβέρνηση; Με νέο δεδομένο την -τυχαία ή μη- ταύτιση Χριστιανοδημοκρατών και Φιλελεύθερων με την ακροδεξιά για την πρωθυπουργία της Θουριγγίας, θα παραμείνουν σε έναν εθνικό «μεγάλο συνασπισμό» μαζί τους; Με τι τακτική θα κινηθεί πλέον το AfD στα 16 κοινοβούλια της Γερμανίας; Θα επιλέξει να στηρίζει υποψήφιους άλλων κομμάτων, προσπαθώντας να τα «εγκλωβίσει», και αν ναι, πώς θα αντιδράσουν αυτά; Το Κόμμα της Αριστεράς θα σταθεί μόνο στις θετικές για αυτό δημοσκοπήσεις που έρχονται τώρα στη δημοσιότητα, ή θα προσπαθήσει να αναλύσει τον δικό του ρόλο στο «πώς έφτασαν τα πράγματα εδώ»;

Με ποιους τρόπους θα επηρεάσει αυτό που συνέβη στη Θουριγγία τους πολίτες; Οι κινητοποιήσεις που οργανώθηκαν πολύ γρήγορα, δείχνουν ότι σε μέρος του κόσμου παραμένουν ζωντανά πολιτικά αντανακλαστικά. Αυτό που συνέβη στέλνει μηνύματα προς όλες τις κατευθύνσεις. Αφορά όλες τις πολιτικές δυνάμεις, με διαφορετικό τρόπο, να βρουν ποιες είναι οι πολιτικές τους -ή η έλλειψη πολιτικών τους- που κάνουν όλο και περισσότερο κόσμο να βρίσκει διέξοδο στη ρητορική της ακροδεξιάς. Το μικρό γερμανικό κρατίδιο που το λένε Θουριγγία, ήταν ένα ακόμα -πολύ ηχηρό- μήνυμα.

www.ert.gr

Open post

Αθλητισμός πολλά ναυτικά μίλια μακριά από τα φώτα των προβολέων

Αθλητισμός πολλά ναυτικά μίλια μακριά από τα φώτα των προβολέων

του Νάσου Μπράτσου

Με έτος ίδρυσης το 1930 προσπαθεί να καλλιεργήσει τα αθλήματα του στίβου κάτω από ιδιαίτερα αντίξοες συνθήκες. Ο λόγος για τον Πανικαριακό Αθλητικό Σύλλογο, που με επιστολή του προς τις αυτοδιοικητικές και αθλητικές αρχές, ζητάει στήριξη στο έργο του.

το γήπεδο σε ασπρόμαυρη φωτο

Σε ξερό γήπεδο χωρίς κανονικές διαστάσεις εδώ και χρόνια εξελίσσεται η άοκνη προσπάθεια προπονητών, διοικούντων και αθλητών.
Όπως συμβαίνει στα περισσότερα ερασιτεχνικά σωματεία, τα οικονομικά μέσα είναι πενιχρά για τη λειτουργία τους, ενώ οι απαιτούμενες παρεμβάσεις για τον εκσυγχρονισμό του χώρου άθλησης και κυρίως για να είναι η άσκηση ασφαλής και να μην εγκυμονούν κίνδυνοι τραυματισμών, είναι παραπάνω από αναγκαία.

Όλα αυτά τα χρόνια της ζωής του συλλόγου, ο εθελοντισμός των μελών του ήταν η βασική αιτία που τον κράτησε σε λειτουργία, ενώ όσο πηγαίνουμε προς το παρελθόν, τόσο βρίσκουμε «αυτοσχέδια μέσα» να χρησιμοποιούνται για την προπόνηση, όπως καλάμι αντί για πήχης στο άλμα εις ύψος και άλλα πολλά.

εφημερίδα Αθλητικά Χρονικά του 1932 αναφορά στο βαλκανιονίκη Χαράλαμπο Πατεράκη, μορφή στην ιστορία των Ικαρίων αθλητών

Επισυνάπτουμε την επιστολή του συλλόγου.

Διαβάστε τι γράφαμε για το θέμα το 2017
Aγώνες στίβου και αθλητισμός βάσης στο «ξερό» (pic)

www.ert.gr

Open post

Επιδημίες -ποια είναι η πραγματική απειλή;

Επιδημίες -ποια είναι η πραγματική απειλή;

της Μάχης Μαργαρίτη

«Ο 21ος αιώνας έχει ήδη σημαδευτεί από μεγάλες επιδημίες. Παλιές ασθένειες –χολέρα, πανούκλα και κίτρινος πυρετός- έχουν επιστρέψει, και νέες έχουν εμφανιστεί –SARS, πανδημίες γρίπης, MERS, Έμπολα και Ζίκα. Μια ακόμα επιδημία Έμπολα, ή μια νέα πανδημία γρίπης, δεν είναι απλώς πιθανότητες. Η απειλή είναι πραγματική. Είτε μεταφερόμενες από κουνούπια, άλλα έντομα, μέσω επαφής με ζώα ή από άνθρωπο σε άνθρωπο, η μόνη μεγάλη αβεβαιότητα είναι πότε και πού αυτές, ή μια νέα, αλλά εξίσου θανατηφόρα επιδημία, θα εμφανιστούν». Αυτά διαβάζει κανείς στην ιστοσελίδα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Το πρόσφατο ξέσπασμα ενός νέου κορονοϊού στην Κίνα εκθέτει την ευαλωτότητα της σύγχρονης κοινωνίας σε νέους ιούς, και κάνει να (ξανα)τεθεί το ερώτημα, αν είναι προετοιμασμένη στην πραγματικότητα για τέτοιους κινδύνους. Και το επόμενο ερώτημα είναι, με τέτοια εξέλιξη της επιστήμης και μια χωρίς προηγούμενο συσσώρευση πλούτου, γιατί θα μπορούσε να είναι απροετοίμαστη;

Όταν γίνεται λόγος για αντιμετώπιση επιδημιών, απαραίτητη προϋπόθεση είναι η διεθνής συνεργασία ώστε η κατάσταση να ελεγχθεί στην αρχή της. Αυτό, όμως, σε μια εποχή μαζικών μετακινήσεων, κυρίως αεροπορικών, από χώρα σε χώρα, μοιάζει πολύ δύσκολο, ειδικά όταν πρόκειται για ιούς με μεγάλη περίοδο επώασης -αν τα συμπτώματα κάνουν κάποιες μέρες να εμφανιστούν, μπορεί κάποιος να ταξιδέψει σε πολλές χώρες χωρίς καμία «θερμική κάμερα» να τον εντοπίσει, αφού δεν έχει ακόμα αρρωστήσει. Από την άλλη, η δημιουργία εμβολίων, όσο και να έχει εξελιχθεί η επιστήμη και η τεχνολογία, χρειάζεται χρόνο, για να υπάρξουν κάποια ασφαλή αποτελέσματα. Άρα, η αντιμετώπιση μιας ενδεχόμενης πανδημίας, μάλλον κρίνεται σε δύο άλλα σημεία: στην πρόληψη, για να μην υπάρξει εξάπλωση, και στην οργάνωση δυνατών συστημάτων υγείας που μπορούν να διαχειριστούν δύσκολες καταστάσεις. Καθώς οι αεροπορικές μετακινήσεις και ο τουρισμός αυξάνονται ραγδαία από την αρχή αυτού του αιώνα, θα θεωρούνταν εύλογο να έχει δοθεί ιδιαίτερη σημασία σε αυτά τα δύο σημεία. Τι συνέβη στην πραγματικότητα;

Η «συνταγή» που προτάθηκε το 2008, όταν ξέσπασε η κρίση στην παγκόσμια οικονομία, ήταν, περικοπές και λιτότητα -και ο τομέας της υγείας, παρότι σημασίας «ζωής και θανάτου», δε γλίτωσε. Η πολιτική αυτή -που ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του ΄70 εφαρμοζόταν σε πολλές χώρες- χρησιμοποιήθηκε, με παραλλαγές από κράτος σε κράτος, για τη «μείωση των ελλειμμάτων», τόσο σε φτωχότερες όσο και σε πλουσιότερες κοινωνίες. Και ενώ τα επόμενα χρόνια τεράστια τμήματα των κοινωνιών φτωχοποιούνταν και οι δισεκατομμυριούχοι και οι περιουσίες τους αυξάνονταν –σε μια πολύ  ενδεικτική αποτύπωση του τι σημαίνει στην πραγματικότητα «οικονομική κρίση» και πώς διευθετείται- τα αποτελέσματα στην υγεία δεν άργησαν να φανούν.

Η αποδυνάμωση των συστημάτων υγείας

Στη Γαλλία,  οι εργαζόμενοι στα νοσοκομεία βρίσκονται σε απεργιακές κινητοποιήσεις εδώ και εννέα μήνες. «Τα δημόσια νοσοκομεία στη Γαλλία πεθαίνουν», έγραψαν γιατροί από όλη τη χώρα σε μια ανοιχτή επιστολή χωρίς προηγούμενο. 1.200 γιατροί υπογράφουν, και σε συμπαράσταση, σχεδόν 5.000 νοσοκόμες. Οι περικοπές στον προϋπολογισμό, λένε, η μείωση κλινών και οι ελλείψεις προσωπικού είναι απειλή για την ασφάλεια των ασθενών σε αυτό που κάποτε θεωρούνταν ένα από τα καλύτερα συστήματα υγείας του κόσμου. «Δεν είναι πια δυνατό, είμαστε στο σημείο κατάρρευσης», είπε η συντονίστρια των δράσεων του προσωπικού στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας στην εφημερίδα Λιμπερασιόν. Ζητούν 10.000 επιπλέον προσωπικό, περισσότερους πόρους, να ξανανοίξουν μονάδες που έκλεισαν τα τελευταία χρόνια,  αύξηση μισθών και μπόνους 300 ευρώ τον μήνα ως αναγνώριση των σκληρών συνθηκών της δουλειάς τους. Στη Λε Παριζιέν, 200 εργαζόμενοι σε παιδιατρικές κλινικές έγραψαν σε ανοιχτή επιστολή ότι μετατρέπονται σε «πολεμικούς γιατρούς», έχοντας να αποφασίσουν ποια παιδιά θα αναλάβουν, ποιες επεμβάσεις θα καθυστερήσουν για να γίνουν οι επείγουσες, και πώς νήπια οδηγούνται 200 χιλιόμετρα μακριά από τα σπίτια τους για να έχουν την κατάλληλη φροντίδα. 87% των πολιτών στήριζε τις κινητοποιήσεις.

Στη Βρετανία; «Για χρόνια παρακολουθούσαμε από μακριά συμπάσχοντας με το προσωπικό υγείας της Βρετανίας να αγωνίζεται κάτω από τις περικοπές στο Εθνικό Σύστημα Υγείας», έλεγε εκπρόσωπος συνδικάτου νοσοκόμων της Γαλλίας. Τι συμβαίνει εκεί; Το Βρετανικό Σύστημα Υγείας «έχει γονατίσει» πριν καν ξεκινήσει ο χειμώνας, έγραφε στα μέσα Δεκεμβρίου ο Guardian. Τα νοσοκομεία είχαν ήδη πληρότητα 95%, πάνω από το 85% που θεωρούν ασφαλές οι γιατροί, προτού ακόμα αρχίσουν οι μαζικές εισαγωγές λόγω γρίπης. Χημειοθεραπείες καθυστερούν. 4,5 εκατομμύρια άνθρωποι περιμένουν στη σειρά για μη-επείγουσες επεμβάσεις. Ο αριθμός των ανθρώπων που φτάνουν στα Επείγοντα κινήθηκε σε αριθμούς-ρεκόρ.

Στο Χονγκ Κονγκ, μια από τις πιο «πλούσιες μητροπόλεις» του κόσμου, νεοσύστατο συνδικάτο εργαζόμενων σε νοσοκομεία λέει ότι σε περίπτωση επιδημίας, «δε θα υπάρχουν αρκετοί εργαζόμενοι, προστατευτικός εξοπλισμός ή δωμάτια απομόνωσης για να πολεμήσουμε το ξέσπασμα».

Στην Ελλάδα, η λεγόμενη «τρόικα» ζήτησε, στην αρχή της κρίσης, να μειωθεί η δημόσια δαπάνη για την υγεία. Την απαίτηση για περικοπές συνόδευσε ρητορική και δημοσιεύματα για «πάρτι στον χώρο της υγείας». Πήγαιναν όλα καλά στον χώρο της υγείας; Και αν όχι, το πρόβλημα ήταν οι «πλούσιες παροχές» που απολάμβαναν οι απλοί ασφαλισμένοι, ή η προώθηση, για παράδειγμα, ιδιωτικών συμφερόντων στον χώρο της υγείας; Τι ακολούθησε; Προσωπικό των νοσοκομείων συνταξιοδοτούνταν και μετατασσόταν χωρίς να αναπληρώνεται, κονδύλια για ιατρικό εξοπλισμό περικόπτονταν, και ταυτόχρονα αυξανόταν η προσέλευση στα νοσοκομεία, ελλείψει και ενός συστήματος πρωτοβάθμιας περίθαλψης. Ήταν σωστό να επιβαρυνθεί ένας πληθυσμός που εκτός από την ανεργία και την απώλεια εισοδήματος, έπρεπε τώρα να αντιμετωπίσει και ένα σύστημα υγείας το οποίο κατέρρεε τη στιγμή που το χρειαζόταν περισσότερο παρά ποτέ; Όλα αυτά τα «χρόνια των μνημονίων», εργαζόμενοι στον χώρο της Υγείας στα νοσοκομεία δεν έχουν σταματήσει να κινητοποιούνται και να φωνάζουν τα προβλήματα. Πρόσφατα είχαν άλλη μία στάση εργασίας στην Αττική. Για απαράδεκτη, προσβλητική κατάσταση που αντιμετωπίζουν τόσο οι ασθενείς οι οποίοι προσέρχονται στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών των νοσοκομείων, όσο και οι επιστήμονες Υγείας που εργάζονται σε αυτά, κάνει λόγο ανακοίνωση της Ένωσης Ιατρών Νοσοκομείων Αθήνας-Πειραιά. Για «τρομακτική» έλλειψη τραυματιοφορέων μιλά με αφορμή πρόσφατη απεργία της και η Πανελλήνια Ένωση Τραυματιοφορέων. Όσον αφορά την Εντατική Θεραπεία, είναι λύση να επαφίεται μια κοινωνία στη βούληση ιδιωτικών κλινικών για το αν και πόσες κλίνες θα «παραχωρήσουν»; Γιατί, αντί για αυτό, δε λειτουργούν όλες οι μονάδες εντατικής θεραπείας που υπάρχουν στα δημόσια νοσοκομεία με προσλήψεις προσωπικού;

Όποιος χρησιμοποιεί το νοσοκομειακό σύστημα υγείας -όλα αυτά τα χρόνια- ξέρει. Γνωρίζει την κατάσταση στα επείγοντα των εφημεριών σε μεγάλα νοσοκομεία. Γνωρίζει τον συνωστισμό, τις ατελείωτες ώρες αναμονής, τα καρφωμένα βλέμματα στο «μηχάνημα» περιμένοντας, με αγωνία στην αρχή, θυμό στη συνέχεια, παραίτηση τελικά, να ανάψει το επόμενο νούμερο, με φορεία δίπλα στον όρθιο κόσμο σε στενούς διαδρόμους. Η μακρόχρονη αναμονή ασθενούς για ένα ραντεβού εξέτασης σε νοσοκομείο η οποία έρχεται στη δημοσιότητα, ξαφνικά προκαλεί τόσο μεγάλη έκπληξη, για κάτι που εργαζόμενοι στα νοσοκομεία φωνάζουν εδώ και χρόνια;

Δυσκολεύεται κανείς να σκεφτεί πώς θα διαχειριστούν μια έκτακτη κατάσταση υποστελεχωμένα, υποχρηματοδοτούμενα, υπερφορτωμένα νοσοκομεία. Και, αν αυτά συμβαίνουν σε νοσοκομεία του «αναπτυγμένου κόσμου», μπορεί κανείς να υποθέσει ποια είναι η κατάσταση σε συστήματα υγείας στον υπόλοιπο.

Τα λόγια –και η πραγματικότητα- για την πρόληψη

Προτού φτάσουμε στη διαχείριση έκτακτων καταστάσεων από τα νοσοκομεία, υπάρχει αυτό που λέγεται πρόληψη, αυτό στο οποίο όλοι συμφωνούν -θεωρητικά. Λέγεται πολλές φορές ότι το παράδοξο της δημόσιας υγείας είναι πως, όταν λειτουργεί, πρακτικά είναι αόρατη. «Πολλοί άκουσαν για μια επιβεβαιωμένη περίπτωση ιλαράς σε μια περιοχή του Οντάριο στα μέσα Απριλίου -αυτό που δεν έγινε είδηση είναι ότι το προσωπικό στην τοπική μονάδα υγείας πέρασε πολλές από τις μέρες του Πάσχα στο τηλέφωνο εντοπίζοντας τους 250 ανθρώπους που κατάφεραν έτσι να αναγνωρίσουν ως πιθανά εκτιθέμενους στη μόλυνση.» Αυτό έγραφε πρόσφατα η ιστοσελίδα Healthy Debate στον Καναδά. Στο Οντάριο, όπου βρίσκεται το Τορόντο, μια από τις πλουσιότερες πόλεις του πλανήτη, το σύστημα είναι «τριφασικό»: υπάρχουν δημόσιες μονάδες υγείας που ασχολούνται με την πρόληψη, κέντρα πρωτοβάθμιας υγείας, και νοσοκομεία. 35 δημόσιες μονάδες υγείας λειτουργούν, στελεχωμένες με προσωπικό πλήρους απασχόλησης, με έναν υπεύθυνο παθολόγο ειδικευμένο στη δημόσια υγεία, και νοσηλευτές, καθώς και ειδικούς στη στοματική υγιεινή και την επιδημιολογία, με σκοπό να γίνονται επισκέψεις στο σπίτι, να παρέχουν προγράμματα υγείας για την πρόληψη ασθενειών με υγιεινό τρόπο ζωής, εκπαίδευση για το AIDS, επιθεωρήσεις χώρων εστίασης, εκπαίδευση για τους γονείς, και επιλεγμένα τεστ υγείας, με διοικητικά συμβούλια κυρίως από εκλεγμένους αντιπροσώπους των δημοτικών συμβουλίων. Χρηματοδοτούνται από την Περιφέρεια και τους δήμους. Η κυβέρνηση του Οντάριο ανακοίνωσε μείωση των μονάδων δημόσιας υγείας από 35 σε 10, και περικοπή κατά 26% των κονδυλίων. «Μένω άφωνη» ήταν η αντίδραση της υπεύθυνης για την Υγεία στο Τορόντο.

Τι συμβαίνει στον τομέα της πρόληψης σε άλλη μια από τις χώρες του «αναπτυγμένου κόσμου», τις Ηνωμένες Πολιτείες; «Οι δαπάνες για τη δημόσια υγεία πέφτουν παρά τις αυξανόμενες απειλές», έγραφε η ιστοσελίδα Modern Healthcare την περασμένη άνοιξη. Οι υπηρεσίες δημόσιας υγείας είναι υποχρηματοδοτούμενες κατά 4,5 δισεκατομμύρια δολάρια, έγραφε αναφορά του Ταμείου για την Υγεία της Αμερικής. «Αυτό έχει οδηγήσει στο να είναι κρατικές και τοπικές υπηρεσίες υγείας οικτρά ανέτοιμες να αντιμετωπίσουν καταστάσεις υγείας έκτακτης ανάγκης», όπως «ξεσπάσματα μεταδοτικών ασθενειών». Και ο φορέας που είναι υπεύθυνος για την πρόληψη, το Ταμείο για την Πρόληψη και τη Δημόσια Υγεία, «έχει χρησιμοποιηθεί για να καλύψει περικοπές σε καθιερωμένα προγράμματα ή έχει καταλήξει να χρηματοδοτεί άλλες δραστηριότητες», έλεγε ο υπεύθυνος της αναφοράς. «Κόβουμε από κάτι απαραίτητο για να χρηματοδοτηθεί κάτι επίσης απαραίτητο» -πολιτική γνώριμη, και πάντα, τελικά, σε βάρος μιας κοινωνίας.

Στην Ελλάδα, ειπώθηκε ότι οι περικοπές στην υγεία για την «αναδιαμόρφωση του συστήματος» πρέπει να γίνουν λόγω κακοδιαχείρισης, διοικητικής δυσλειτουργίας και διαφθοράς που ενδημούν στη χώρα. Περίεργο, στον Καναδά, για παράδειγμα, που δε θεωρείται χώρα «διαφθοράς και κακοδιοίκησης» αλλά μια από τις πλουσιότερες του κόσμου, γιατί επίσης περικόπτεται ο προϋπολογισμός για την υγεία σε μια «πλούσια περιφέρεια»; Και πώς σχεδιάζει η κυβέρνηση να καλυφθούν οι υπηρεσίες που παρέχονταν; Από «οικονομίες κλίμακας», όπως λέει, αλλαγές σε «διοικητικές λειτουργίες», και, «καλύτερα συντονισμένη δράση των μονάδων δημόσιας υγείας».

Ακούγονται γνωστά; Είναι αυτά που συνιστούν κάθε φορά, σε κάθε χώρα οι «τεχνοκράτες», αυτοί που δε θα χρειαστούν πολύ συχνά τα δημόσια νοσοκομεία, ούτε θα βρεθούν σε μια ουρά στα επείγοντα περιμένοντας επί ώρες να δουν στην οθόνη τον αριθμό από το χαρτάκι τους. Και τι γίνεται όταν προκύψει η έκτακτη ανάγκη; «Η προετοιμασία, η πρόληψη, η έγκαιρη δράση είναι τα στοιχεία που πρέπει να ρέουν στις φλέβες των πολιτικών αν βρεθούν μπροστά σε μια πανδημία». Ποιος τα είπε αυτά; Η γενική διευθύντρια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, μιλώντας για τον νέο κορονοϊό. Μόνο που η προετοιμασία, η πρόληψη και η έγκαιρη δράση χρειάζονται χρήματα και προσλήψεις, όχι λιτότητα και περικοπές.

Ακόμα, τι σημαίνει στην πραγματικότητα, «πρόληψη»; Για παράδειγμα, σε περιόδους έξαρσης ιώσεων, γίνονται καμπάνιες για το πώς και πού να βήχουμε και πόσο συχνά να πλένουμε τα χέρια. Είναι άσκοπο να εφαρμόζουμε αυτά τα απλά μέτρα; Είναι απόλυτα σωστό. Αλλά, στην πραγματικότητα, σε τι βαθμό μπορούν να είναι αποτελεσματικά στην περίπτωση εύκολα μεταδιδόμενων ιών; Στα μαζικά μέσα μεταφοράς στην Αθήνα, για παράδειγμα, με την υπάρχουσα συχνότητα δρομολογίων και εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους να είναι ο ένας πάνω στον άλλον τις ώρες αιχμής, πόσο μπορούν να λειτουργήσουν τέτοιου είδους μέτρα –αν, δηλαδή, δεν προϋπάρχουν σωστές συνθήκες;

Στα σχολεία δίνεται οδηγία να καθαρίζονται συχνά όλες οι επιφάνειες, πόμολα, κλπ. Έχουν όλα τα σχολεία καθαρίστριες στη διάρκεια όλης της βάρδιας; Ποιος θα καθαρίζει και θα απολυμαίνει; Οι εργαζόμενες στην καθαριότητα σχολικών κτιρίων -συμβασιούχοι, στη συντριπτική τους πλειονότητα, υποαμειβόμενες- απεργούν στις 6 και 7 Φεβρουαρίου, ζητώντας, μεταξύ άλλων, πλήρη και σταθερή εργασία, τήρηση των κανόνων υγιεινής και ασφάλειας καθώς και επιβολή κυρώσεων σε Δήμους που δεν παρέχουν τα προβλεπόμενα μέτρα προστασίας. «Σε πολλά σχολεία δεν υπάρχουν καν τα μέσα προστασίας, δεν υπάρχουν αντισηπτικά. Με νερό και χλωρίνη μόνο δε γίνεται η καθαριότητα. Χωρίς ποδιές, μάσκες, γάντια, ειδικές ποδιές μιας χρήσης για τις τουαλέτες δεν υπάρχει προστασία. Αυτά το κράτος έπρεπε να τα δει από πιο μπροστά. Δεν ξέρουν κάθε χρόνο ότι υπάρχει η εποχική γρίπη και ότι πρέπει να αντιμετωπίσουν την κατάσταση; Είναι η ίδια κατάσταση εδώ και χρόνια», είπε η πρόεδρος του Συνδέσμου Προσωπικού Καθαριότητας Βορείου Ελλάδος και Θεσσαλίας, Μαρία Κοσμίδου, σε συνέντευξη Τύπου. Η Ανώτατη Συνομοσπονδία Γονέων Ελλάδας έχει ήδη ζητήσει μέτρα προστασίας για την έξαρση της εποχικής γρίπης, μιλώντας για μια σχολική κοινότητα «για άλλη μια φορά απροετοίμαστη και εκτεθειμένη». Και ρωτά, «πόσα σχολεία σήμερα διαθέτουν επαρκή μέσα ατομικής υγιεινής για τους μαθητές (υγρό σαπούνι, αντισηπτικό αλκοολούχο διάλυμα); Πόσα σχολεία διαθέτουν επαρκές προσωπικό καθαριότητας; Οι συμπτύξεις τμημάτων και η δημιουργία τμημάτων με 28 και 30 μαθητές δεν ευνοούν την εξάπλωση της γρίπης;» Η Συνομοσπονδία ζητά, μεταξύ άλλων, να υπάρχει μόνιμο και επαρκές βοηθητικό προσωπικό στα σχολεία, με πλήρη εργασιακά δικαιώματα, και να δοθεί άμεσα κρατικό χρήμα για να αγοραστεί φαρμακευτικό υλικό για τα σχολεία, αλλά και προληπτικό υλικό, όπως σαπούνια, χαρτομάντιλα και αντισηπτικά. Πώς πραγματικά θα υπάρξει πρόληψη όταν η χρηματοδότηση των σχολείων είναι ήδη μικρή, και τώρα πρέπει να καλύψουν πρόσθετα έξοδα για να προλάβουν την εξάπλωση μιας νόσου;

Δίνεται ακόμα οδηγία να μένουν οι μαθητές σπίτι τους μέχρι να συμπληρωθεί αρκετό διάστημα χωρίς πυρετό για να μην κολλήσουν τα άλλα παιδιά. Εύλογο. Αλλά ποιος θα μείνει σπίτι με όλα αυτά τα παιδιά που προέρχονται από οικογένειες χωρίς οικονομική δυνατότητα για νταντάδες και «φροντιστές»; Άρα, ή θα μείνουν μόνα –προφανώς όχι καλή λύση για παιδιά άρρωστα με πυρετό- ή θα πάρουν αντιπυρετικό και θα πάνε στο σχολείο. Είναι σωστό κάτι από τα δύο; Το σωστό θα ήταν να λείψει με δικαιολογημένη επιπλέον άδεια, και προφανώς χωρίς να χάσει το ημερομίσθιο, ο ένας γονιός από την εργασία του, με οδηγία από την πολιτεία για υποχρεωτική εφαρμογή σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, στο πλαίσιο της πραγματικής πρόληψης. Μόνο αυτό εγγυάται σε έναν βαθμό ότι οι μαθητές θα παραμείνουν στο σπίτι τους μέχρι να συνέλθουν εντελώς –άρα μόνο αυτό μπορεί να προστατεύσει τα άλλα παιδιά.

Στους χώρους εργασίας, σε βεβαρυμένες περιόδους γιατί δε δίνεται οδηγία να παραμένουν στα σπίτια τους οι εργαζόμενοι που ασθενούν, με χορήγηση παραπάνω ημερών άδειας; Κάποιοι θα γελάσουν πικρόχολα με την ιδέα, λέγοντας ότι «θα βρουν πολλοί ευκαιρία να λείψουν». Αυτή η αντιμετώπιση, όμως, πέρα από το ότι καλλιεργεί μια μόνιμη καχυποψία όλων απέναντι σε όλους και εν τέλει ένα νοσηρό κοινωνικό κλίμα χωρίς διέξοδο, δεν είναι σοβαρή αντιμετώπιση μπροστά σε μια έκτακτη κατάσταση ή το ενδεχόμενο να προσβληθούν άνθρωποι, ανάμεσά τους και πιο ευάλωτοι, σε μια επιδημία.

Και ακόμα, λένε οι γιατροί, και σωστά, «καλή διατροφή και ξεκούραση» για τους ανθρώπους που προσβάλλονται από τον ιό της γρίπης, για παράδειγμα. Έχουν όλοι τη δυνατότητα; Πλήττουν όλους το ίδιο οι επιδημίες;

Η φτώχια, παράγοντας κινδύνου στις επιδημίες

«Προκαλεί εντύπωση ότι οι κοινωνικές ανισότητες όσον αφορά τις συνέπειες των πανδημιών δεν αποτελούν μέρος της συζήτησης για μια διεθνή προετοιμασία για μια πανδημία γρίπης», έγραφε το 2018 ο Σβεν-Έρικ Μάμελουντ από το Ερευνητικό Ινστιτούτο του Μητροπολιτικού Πανεπιστημίου του Όσλο. Στη μελέτη του για την Ισπανική γρίπη του 1918, με πάνω από 50 εκατομμύρια θύματα, σημειώνει ότι «η συγγραφική δραστηριότητα του 1977-2000 ισχυριζόταν ότι η πανδημία επηρέασε και σκότωσε εξίσου όλες τις τάξεις. Ωστόσο, αργότερα, μελέτες αμφισβήτησαν αυτή την ‘οπτική κοινωνικής ουδετερότητας’ όσον αφορά τη θνησιμότητα, και βρήκαν υψηλότερη θνησιμότητα για  τους φτωχούς με κριτήρια χώρας, κατά κεφαλήν εισοδήματος, μεγέθους διαμερίσματος, ιδιοκτησίας σπιτιού και ανεργίας. Οι φτωχοί αποδεκατίστηκαν πρώτοι από τη γρίπη και συνολικά ήταν αυτοί που επηρεάστηκαν περισσότερο, ενώ οι πλούσιοι που ήταν λιγότερο εκτεθειμένοι στο πρώτο κύμα έτειναν να έχουν υψηλότερη θνησιμότητα στο δεύτερο κύμα. Το συμπέρασμα συμπίπτει με αυτό προηγούμενων μελετών που κατέγραψαν ότι οι φτωχοί είχαν το υψηλότερο ποσοστό θνησιμότητας από την πανδημία».

«Σήμερα, ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι έχουν έλλειψη μακροθρεπτικών, και πολλοί περισσότεροι έλλειψη μικροθρεπτικών. Αλλά και όταν δεν εμφανίζονται υποσιτισμένοι, άνθρωποι που χάνουν το εισόδημά τους, διατηρούν τον αριθμό των θερμίδων στρεφόμενοι σε μια δίαιτα που τους δίνει ενέργεια αλλά όχι μικροθρεπτικά. Ακόμα, παιδιά με επαναλαμβανόμενους πυρετούς χρειάζονται περισσότερες θερμίδες. Ανάλυση σε τρία χωριά στη Ζάμπια έδειξε ότι παιδιά που γεννιόντουσαν στην ετήσια ‘περίοδο πείνας’ ήταν 10 φορές πιο πιθανό να πεθάνουν στα πρώτα χρόνια της ενηλικίωσή τους , κυρίως από μεταδοτικές ασθένειες.» Τα στοιχεία είναι από τεχνική αναφορά του ειδικού προγράμματος για την Έρευνα και την Εκπαίδευση στις Τροπικές Ασθένειες, με συμμετοχή 125 ειδικών επιστημόνων από όλες τις ηπείρους, που δημοσίευσε το 2013 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. Με λίγα λόγια, δισεκατομμύρια άνθρωποι είναι ευάλωτοι σε ιούς λόγω υποσιτισμού ή κακής διατροφής.

Και, όπως τονίζεται στην αναφορά, «η αστικοποίηση, ειδικά όταν συνυπάρχει με τη φτώχια, δίνει πολλές ευκαιρίες για την ανταλλαγή παθογόνων, και σε μορφές που αντιστέκονται στα αντιβιοτικά». Η φτώχια, λένε, ενισχύει σχεδόν όλες τις μορφές των μεταδοτικών ασθενειών. Οι ακραία σκληρές συνθήκες ζωής συνωστισμένων και υποσιτισμένων ανθρώπων στο Δυτικό Μέτωπο του Πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου πιθανά συνέβαλαν στην εμφάνιση της υψηλά παθογόνου Ισπανικής γρίπης. Καθώς η αστικοποίηση αυξάνεται, κυρίως αν συνοδεύεται από έντονη φτώχια, οι συνθήκες ζωής είναι ένας παράγοντας που θα μπορούσε να προκαλέσει νέες μολύνσεις με το δυναμικό υψηλών ποσοστών μετάδοσης, νοσηρότητας, ακόμα και θανάτου.

Δεν είναι, όμως, μόνο ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι -δε- μοιράζονται τον πλούτο. Είναι και η παρέμβαση του ανθρώπου στο οικοσύστημα. Η αναφορά των 125 επιστημόνων στέκεται ιδιαίτερα και σε ένα άλλο ζήτημα -σε αυτό που αποκαλούν «οικο-υγεία».

Η παρέμβαση του ανθρώπου στο περιβάλλον –και η εμφάνιση νέων ιών

Γιατί εμφανίζονται συχνότερα νέοι ιοί; Επειδή, μεταξύ άλλων, έχει αυξηθεί η συχνότητα και η ένταση της επαφής του ανθρώπου με την άγρια πανίδα, απαντούν οι επιστήμονες. Πώς έχει συμβεί αυτό;

Η αποψίλωση των δασών -που συχνά θεωρείται ως κάτι που συμβαίνει «πολύ μακριά από εμάς»- έχει συνέπειες -και σε εμάς. Ο νέος κορονοϊός πιθανολογείται ότι προήλθε από νυχτερίδα. «Σε πολλές περιοχές της νοτιοανατολικής Ασίας, μεγάλο μέρος του περιβάλλοντος όπου ζουν νυχτερίδες έχει αντικατασταθεί από φυτείες για φοινικέλαιο που χρησιμοποιείται σε τρόφιμα, και βιοκαύσιμα. Το περιβάλλον τους χάνεται και αναζητούν νέο, αναγκαστικά πιο κοντά σε οικισμούς.» Η αποψίλωση αλλοιώνει την καρποφορία τροπικών δέντρων, και άρα τη φυσική διατροφή των νυχτερίδων -αλλοιώνοντας πιθανά και το ιογενές τους φορτίο. Και ακόμα, η αποψίλωση μπορεί ακόμα να αυξήσει το περιβάλλον όπου κατοικούν είδη που μεταφέρουν ασθένειες, για παράδειγμα τρωκτικά, των οποίων ο αριθμός μπορεί να πολλαπλασιαστεί εξαιτίας της απώλειας μεγαλύτερων θηρευτών τους αλλά και ανταγωνιστών τους. Μπορεί, επίσης, με τη διάνοιξη δρόμων στα δάση να προκαλέσει αυξημένη επαφή ανάμεσα σε ανθρώπους και εκτοπισμένα είδη, όπως νυχτερίδες, ελέφαντες και μαϊμούδες.

Ακούμε συχνά για «εντατικοποιημένη εκτροφή». Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Γράφει η αναφορά: «Οι εντατικοποιημένες φάρμες εκτροφής ζώων χαρακτηρίζονται από σταθερό σημείο, υψηλή πυκνότητα ζώων, και ομογενοποιημένους, ανοσολογικά παρόμοιους πληθυσμούς. Οι δίαιτες συνήθως είναι μονότονες και πιθανά χωρίς μικροθρεπτικά στοιχεία. Πολλά ζώα έχουν στενή επαφή με περιττώματα –τα δικά τους και άλλων ζώων. Φτερά που απορρίπτονται, νεκρά ζώα (κυρίως αν πρόκειται για πουλιά) και υλικά συσκευασίας μπορούν να δράσουν ως πλούσιοι διακομιστές. Φάρμες εσωτερικού χώρου έχουν μικρή ή καθόλου έκθεση σε αποστειρωτικό ηλιακό φως. Αντίθετα, τα ζώα σε άγρια οικοσυστήματα έχουν υψηλή κινητικότητα, μικρές πυκνότητες και μεγαλύτερη ανοσολογική και οικολογική διαφοροποίηση. Ιοί που έχουν εξελιχθεί να επιζούν σε εντατικοποιημένες φάρμες είναι απίθανο να προσαρμοστούν τόσο καλά σε άγρια οικοσυστήματα. Για παράδειγμα, η υψηλά παθογόνος γρίπη των πτηνών γενικά εμφανίζεται και συντηρείται μόνο σε συνθήκες εντατικοποιημένης εκτροφής, ενώ ανάμεσα σε άγριους πληθυσμούς πουλιών, ο ιός συνήθως υπάρχει στις πιο αβλαβείς χαμηλά παθογόνες μορφές του.»

Και εκτός από όλα αυτά, σημειώνουν οι επιστήμονες, η έκθεση των ανθρώπων σε υπερβολικές ποσότητες αγροτικών χημικών μπορεί επίσης να επηρεάσει το ανοσοποιητικό σύστημα, και άρα την ευαλωτότητα του σε μεταδοτικές ασθένειες. «Η χρήση αντιβιοτικών στα εκτρεφόμενα ζώα συνδέεται σταθερά με την ανάπτυξη ανθεκτικών μικροβίων, με συνέπεια την αύξηση στις ανθρώπινες ασθένειες.»

Αν, λοιπόν, ψάχνουμε για εξηγήσεις, είναι μπροστά μας.

Το σύστημα που τρέφει την ασθένεια

Μόλις τον περασμένο Σεπτέμβριο, διεθνές πάνελ ειδικών όπου προέδρευσαν η πρώην επικεφαλής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας Γκρο Χάρλεμ Μπρούντλαντ και ο πρώην διευθυντής του διεθνούς Ερυθρού Σταυρού Ελχάντι Ας Σι, προειδοποιούσαν ότι οι πανδημίες είναι απειλή για εκατομμύρια ανθρώπους. «Ένα παθογόνο κινούμενο με γρήγορο ρυθμό έχει το δυναμικό να σκοτώσει δεκάδες εκατομμύρια ανθρώπους», έλεγε η έκθεσή τους. «Οι επιδημίες αυξάνονται τις τελευταίες δεκαετίες και η απειλή μιας παγκόσμιας κατάστασης υγείας έκτακτης ανάγκης είναι μεγάλη». Ο ΠΟΥ είχε προειδοποιήσει νωρίτερα αυτή τη χρονιά για το αναπόφευκτο άλλης μιας πανδημίας γρίπης από ιούς μεταδιδόμενους με τον αέρα. Οι ερευνητές προειδοποιούσαν, ακόμα, για τη μείωση της εμπιστοσύνης των ανθρώπων απέναντι σε κυβερνήσεις, επιστήμονες, τα ΜΜΕ, τη δημόσια υγεία και τους λειτουργούς υγείας, σημείωνε η Ντόιτσε Βέλε. «Σε περίπτωση μιας πανδημίας, μια τέτοια έλλειψη εμπιστοσύνης του κοινού είναι μια σοβαρή απειλή όσον αφορά την αποτελεσματικότητα κυβερνήσεων και δημόσιων λειτουργών υγείας να διαχειριστούν την κρίση.»

Τις τελευταίες δεκαετίες, τα ποσά που ξοδεύουν τα κράτη του πλανήτη για εξοπλισμούς εκτοξεύονται. Κυβερνήσεις καταστρώνουν λεπτομερή «σχέδια άμυνας». Αλλά καθόλου ανάλογα ποσά και ενέργεια δεν έχουν αφιερωθεί στα «σενάρια ζωής», στην αντιμετώπιση επιδημιών και τη θωράκιση των συστημάτων υγείας.

Ποιος είναι ο δρόμος μπροστά; Ένα εθνοκεντρικό σύστημα, όπου κάθε χώρα προωθεί τα δικά της συμφέροντα, ή μια συνεχής διεθνής συνεργασία; Εντατική εκτροφή-γεωργία και καταστροφή οικοσυστημάτων με σκοπό το κέρδος, ή ένα νέο σχέδιο ύπαρξης; Συνέχιση της λιτότητας, ή χρήση του πλούτου για την κάλυψη των ανθρώπινων αναγκών; Μοιάζουν θεωρητικά τα ερωτήματα; Να, όμως, που πάλι βρισκόμαστε μπροστά σε μια κατάσταση η οποία καθόλου θεωρητική δεν είναι. Η ανησυχία για τον νέο ιό είναι αληθινή. Η ανησυχία για το αν θα εξαπλωθεί, είναι αληθινή. Η ανησυχία για το τι θα συμβεί σε περίπτωση εξάπλωσης, για όσους έχουν την ανάγκη των δημόσιων συστημάτων υγείας, είναι αληθινή.

Κι αν περάσει η ανησυχία για αυτή την περίπτωση, το μόνο αδιαμφισβήτητο είναι ότι θα έρθει η επόμενη. Ποια είναι η πραγματική άμυνα του ανθρώπινου είδους, αν όχι ο σχεδιασμός και η συνεργασία για έναν άλλο τρόπο ζωής;

www.ert.gr

Open post

«Οδός Ιβάνωφ»: Μία ονοματοδοσία που επιβάλλεται να γίνει

«Οδός Ιβάνωφ»: Μία ονοματοδοσία που επιβάλλεται να γίνει

Πρωτοβουλία με στόχο την ονοματοδοσία δρόμου της Αθήνας με το όνομα του Γεώργιου Σαϊνόβιτς-Ιβάνωφ, βρίσκεται σε εξέλιξη, όπως μας ενημέρωσε ο Daniel Jankowski, από το Κέντρο Πολωνικού Πολιτισμού στην Αθήνα.

Σε επιστολή προς τον Δήμαρχο Αθηναίων, αναφέρονται μεταξύ άλλων ότι:

«Σήμερα, η μνήμη του μεγάλου ήρωα καλλιεργείται στη Θεσσαλονίκη, όπου υπάρχει η αίθουσα «Ιβανώφειο» και υπάρχει και το μνημείο του Σαϊνόβιτς-Ιβάνοφ. Δυστυχώς, στην Αθήνα, όπου βρίσκεται ο τάφος του Πολωνού – Έλληνα ήρωα και όπου δολοφονήθηκε, δεν υπάρχει κανένα μνημείο που να τον τιμά, ούτε κανένας δρόμος δεν έχει πάρει το όνομα του. Εκ μέρους της μνήμης αυτού του σημαντικού ανθρώπου, ζητώ να εξεταστεί το ενδεχόμενο ονομασίας ενός από τους αθηναϊκούς δρόμους με το όνομα του Jerzy Szajnowicz-Iwanow».

Πολωνοί πολίστες στο Κεντρικό Ινστιτούτο Φυσικής Αγωγής στη Βαρσοβία. Jerzy Szajnowicz-Iwanow τρίτος από τα αριστερά στην πρώτη σειρά. πηγή: Πολωνικα Ψηφιακά Αρχεία (Narodowe Archiwum Cyfrowe)

Όπως αναφέρει ο κ. Jankowski: «Ο Γεώργιος Σαϊνόβιτς-Ιβάνωφ, γεννήθηκε στη Βαρσοβία το 1911. Ο πατέρας του ήταν Ρώσος συνταγματάρχης αλλά η μητέρα του, Λεονάρδα Σαϊνόβιτς ξαναπαντρεύτηκε Έλληνα, τον Γιάννη Λαμπριανίδη και αποφάσισε να μετακομίσει στη Θεσσαλονίκη με το γιο της. Αξίζει να σημειωθεί, ωστόσο, ότι ο Jerzy πέρασε μόνο λίγα χρόνια ως νεολαίος στην Ελλάδα, αφού έζησε τη νεολαία του κυρίως στην αναγεννημένη Πολωνία, η οποία ανέκτησε την ανεξαρτησία της στο 1918. Το όνειρο του Σαϊνόβιτς ήταν να γίνει διπλωμάτης και έπειτα γεωπόνος. Ο Szajnowicz σπούδασε στο Βέλγιο και στη συνέχεια στη Γαλλία. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του, αγάπησε τον αθλητισμό, στον οποίο είχε σημαντικές επιτυχίες, μεταξύ άλλων, κέρδισε τον τίτλο του Βέλγου Ακαδημαϊκού Πρωταθλητή. Επίσης, γιόρτασε τις νίκες του ως παίκτης waterpolo και το 1937 κέρδισε το πολωνικό πρωτάθλημα με το AZS στη Βαρσοβία.

Δυστυχώς, ο πόλεμος ήρθε αρκετά γρήγορα. Ο Γιώργος ήταν τότε στη Θεσσαλονίκη, όπου ανέλαβε δραστηριότητες στην πολωνική στρατιωτική αποστολή. Ο Szajnowicz βοήθησε στην αποχώρηση τους Πολωνούς στρατιώτες που έρχονταν στην Ελλάδα από διάφορα μέρη. Γνώριζε τη σημασία ολόκληρης της κατάστασης, γι ‘αυτό αποφάσισε να γίνει πράκτορας. Αρχικά υπηρέτησε στην πατρίδα του, ήθελε να γίνει στρατιώτης τον Βόρειων Καρπάθιων – Στρατών Πολωνίας, αλλά οι πολωνικές αρχές τον έστειλαν στην Μεγάλη Βρετανία.

Ο τύπος του υποβρυχίου με τον οποίο ο Jerzy Szajnowicz-Iwanov έφτασε στην Ελλάδα. U-Boot U 36 Τύπος VII (Bundesarchiv)

Ο πράκτορας 033B, επειδή αυτή ήταν ή κωδική ονομασία του ήρωα, ήρθε και πάλι στην Ελλάδα το φθινόπωρο του 1941 με υποβρύχιο. Την χώρα είχε καταλάβει η ναζιστική Γερμανία. Στην Αθήνα ο ήρωας κυκλοφόρησε με ψεύτικα στοιχεία, γιατί από εκείνη τη στιγμή το όνομά του ήταν Κυριάκος Παρίσης, αλλά συχνά άλλαζε το όνομά του. Άλλαζε και εμφάνιση αφού,μερικοί τον είχαν δει με στολή ναυτικού ή ακόμα και ντυμένο ως εργάτη.

Με καλή φυσική κατάσταση, λόγω του αθλητισμού, που την αξιοποίησε στη δράση του ως σαμποτέρ, ο Ιβάνοφ κατά τη διάρκεια του πολέμου κατάστρεψε εκατοντάδες αεροπλάνα της φασιστικής Ιταλίας στο εργοστάσιο Mαλτσινιώτη μαζί με την ομάδα του.

Οι Γερμανοί θέλησαν να συλλάβουν τον αντίπαλό τους με κάθε κόστος. Το πέτυχαν, αλλά ο Jerzy κατάφερε να εξαπατήσει τους κατακτητές δύο φορές. Την πρώτη φορά αποφάσισε να φορέσει την στολή ενός Ιταλιού στρατιώτη που ήταν μεθυσμένος.

Έκθεση των γλυπτών του Ferdinand Jarocha. Στρατιώτες, αντάρτες, μαχητές. Γλυπτική της προτομής του Jerzy Iwanow-Szajnowicz. πηγή: Πολωνικα Ψηφιακά Αρχεία (Narodowe Archiwum Cyfrowe)

Την τρίτη φορά δυστυχώς ένας από τους συνεργάτες του Σαϊνόβιτς-Ιβάνωφ είχε πει στους Γερμανούς τον τόπο διαμονής του. Οι ναζί έπιασαν τον Πολωνό στο δικό του αθηναϊκό διαμέρισμα. Μετά τη σύλληψή του από τη Γκεστάπο, έλαβε λίγους μήνες αργότερα μια καταδίκη από γερμανικό δικαστήριο, το οποίο τον καταδίκασε σε τριπλό θάνατο. Ο επικεφαλής της Ορθόδοξης Εκκλησίας προσπάθησε να σώσει τη ζωή του Szajnowicz, παρεμβαίνοντας ταυτόχρονα με τους Γερμανούς και τους Συμμάχους με την πρόταση ανταλλαγής σημαντικών αιχμαλώτων πολέμου. Δυστυχώς, οι Σύμμαχοι δεν ευνοούσαν αυτές τις προτάσεις, αντίθετα με τους Γερμανούς. Ο Αρχιεπίσκοπος είχε συχνά επισκεφθεί τοv Szajnowicz.

Ο Jerzy Iwanow – Szajnowicz σκοτώθηκε στις 4 Ιανουαρίου 1943, για πρώτη φορά τραυματίστηκε από Γερμανό SS κατά την τελευταία προσπάθειά του να ξεφύγει. Στη συνέχεια πυροβολήθηκε με άλλους καταδίκους. Στην Καισαριανή πιθανότατα, ένας εξαιρετικός πράκτορας, ένας εξαιρετικός ήρωας και ένας μεγάλος πατριώτης σκοτώθηκε. Πριν από το θάνατό του, φώναξε αυτά τα λόγια στους Σούτσσταφφελ: Ζήτω η Ελλάς, Ζήτω η Πολωνία.

Στον τάφο η μητέρα του έγραψε: «Στον αγαπημένο γιο – θλιβερή μητέρα».

Στη Θεσσαλονίκη υπάρχει ένα μνημείο του Szajnowicz, και μέχρι πρόσφατα η μεγαλύτερη αθλητική αίθουσα στη Θεσσαλονίκη, του Ηρακλή.

Σύμφωνα με τις ελληνικές εκτιμήσεις, ο ήρωας και των δύο εθνών αποδείχθηκε επίσης ως ο πιο αποτελεσματικός σαμποτέρ που είχαν στη διάθεσή τους οι Σύμμαχοι κατά τη διάρκεια ολόκληρου του Β ‘Παγκοσμίου Πολέμου.

Κτήριο όπου ζούσε η οικογένεια Szajnowicz-Iwanow. Κέντρο Βαρσοβίας

Η Βασίλισσα Ελισάβετ Β ‘έδωσε στην οικογένεια του Σαϊνόβιτς-Ιβάνωφ £ 1.000 ως αναγνώριση των υπηρεσιών του. Το 1945 ο Βρετανός στρατάρχης Harold Alexander των ανέφερε στις ευχαριστίες του εξ ονόματος των συνδεδεμένων εθνών.

Στην Πολωνία, οι δρόμοι πολλών πόλεων όπως η Βαρσοβία, η Κρακοβία, Πόζναν, Στζέτσιν, Κιέλτσε καί η Τσέστοχοβα πήραν το όνομά του Σαϊνόβιτς-Ιβάνωφ. Ο ήρωας της ελληνικής αντίστασης είναι επίσης αφιερωμένος στο βιογραφικό μυθιστόρημα του Stanisław Strumph-Wojtkiewicz. Του Szajnowicz απονεμήθηκε το υψηλότερο Βραβείο Στρατιωτικής Αξίας της Πολωνίας – Virtuti Militari.

Δυστυχώς, στην Αθήνα δεν υπάρχει τόπος αφιερωμένο στη μνήμη αυτού του εξαίρετου ανθρώπου. Είναι ώρα να το αλλάξουμε μαζί! Στις 20 Ιανουαρίου 2020, υποβλήθηκε επίσημο αίτημα στον Δήμαρχο Αθηναίων, κύριο Κώστα Μπακογιάνη, με ιδέα να ονομάσει έναν από τους δρόμους της Αθήνας με το όνομα του Σαϊνόβιτς-Ιβάνωφ όπου σκοτώθηκε ο μεγάλος ήρωας. Μέχρι τώρα (3.2.2020) δεν λάβαμε καμία απάντηση».

www.ert.gr

Open post

Mία επίσκεψη στη Μόρια – φωτορεπορτάζ και μνήμες

Mία επίσκεψη στη Μόρια – φωτορεπορτάζ και μνήμες

του Νάσου Μπράτσου

Βρεθήκαμε εκτός επαγγελματικών υποχρεώσεων στη Λέσβο και αξιοποιήσαμε την επίσκεψή μας εκεί για να δούμε από κοντά τη Μόρια.

Μας θύμισε τις περιγραφές που μας είχαν κάνει στα πλαίσια ερευνάς μας που αποτυπώθηκε στο βιβλίο «Αιγαιοπελαγίτες Πρόσφυγες στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο», Έλληνες νησιώτες που βρέθηκαν στην ίδια θέση πριν αρκετές δεκαετίες. Στα πλαίσια της παρουσίασής του βρεθήκαμε στη Λέσβο.

Επιλέξαμε να χρησιμοποιήσουμε αποσπάσματα από τις δηλώσεις τους, με προσθήκη φωτογραφιών από τη Μόρια του σήμερα, για να κάνουμε συγκρίσεις στις συνθήκες που αντιμετώπισαν οι πρόσφυγες εκείνης της εποχής και σε αυτές που σήμερα έχουν οδηγήσει τη Μόρια να «ακούγεται» συνεχώς, όχι για καλό, αλλά για όσα είναι τα παράγωγα της λειτουργίας κάτω από τις συνθήκες που αποτυπώσαμε και με τις φωτογραφίες που πήραμε κατά την επίσκεψή μας.

Διαφορετικές οι εποχές, ίδιος όμως ο στόχος να μην ξεριζώνονται άνθρωποι και να μην ευτελίζεται η ανθρώπινη αξιοπρέπεια σε συνθήκες που είναι απερίγραπτες. Ξεκινάμε λοιπόν αυτή τη «σύνθεση» με μαρτυρίες-γραπτό λόγο, για την περίοδο 1942-1944 και φωτο του 2020.

Όπως μας περιέγραψε η Καίτη Φράγκου – Ζηκίδη: «Εκεί μείναμε σε στρατόπεδο προσφύγων σε σκηνές, σε έναν λόφο που εκεί ήταν πρώτα στρατιωτικός τόπος εκπαίδευσης, σε πετρώδες έδαφος. Οι συνθήκες εκεί ήταν κακές και είχαμε και πολλούς θανάτους γερόντων από κακουχίες, μολύνσεις, τυφοειδή πυρετό, κακή διατροφή. Εκεί έχασαν τα παιδιά τους ο Γιώργος Φουντούλης και η σύζυγός του Θεοδοσία.

Τα χαντάκια που είχαν σκάψει για εκπαίδευση οι στρατιώτες, πριν πάμε εμείς, ήταν οι ανοιχτοί αγωγοί των ακαθαρσιών από τις τουαλέτες που είχαν στηθεί ακριβώς από πάνω τους».

Από την πλευρά της η Αντιγόνη Ρωμυλίου θυμάται: «Ο Τσεσμές είχε πολλά ερειπωμένα σπίτια Ελλήνων που είχαν φύγει το 1922 και μετά. Μείναμε σε μία παλιά, εγκαταλελειμμένη αποθήκη, όπου ήμασταν διακόσια άτομα σε χώρο όσο έπιανε το σώμα μας. Όσοι ήταν δίπλα στον τοίχο ήταν τυχεροί, γιατί όσοι ήταν στη μέση συχνά τους πατούσε άλλος μπαίνοντας ή βγαίνοντας».

Πάτρα Σιμάκη Σπέη

Εκεί ήταν πολλοί πρόσφυγες και στρατώνες, σε κάθε οικογένεια δίνανε και μία ψάθα και κοιμόμασταν δίπλα – δίπλα με άλλους. Ήταν πολλοί Ικαριώτες, Χιώτες, Σαμιώτες και κάτσαμε τρεις μήνες. Εκεί ήταν προσφυγιά, κλαίγανε ανθρώποι, πεθαίνανε παιδιά που ήταν εξαντλημένα.

 Ευαγγελία Καρούτσου – Τσαντίρη

 Μετά μας έβαλαν σε λεωφορείο και μας πήγαν στον Τσεσμέ, εκεί μας πήγαν σε ένα βουνό σε τσαντίρια, ελαιώνας ήταν και τσαντιρωθήκαμε και μείναμε τέσσερις μήνες. Μας δίνανε κάτι και τρώγαμε, δεν θυμάμαι τι ήταν γιατί ήμουν πολύ μικρή. Είχε πάρα πολύ κόσμο εκείνο τον καιρό και μας έβαλαν σε λεωφορεία και μας πήγαν στη Σμύρνη. Εκεί ο Έλληνας πρόξενος μας έβαλε σε ένα χάνι και μείναμε κάμποσες μέρες, μας έδιναν και φαγητό και τρώγαμε.

Από εκεί και ύστερα άρχισε το μαρτύριο, με τρένα και μας τράβηξαν προς τα κάτω, Χαλέπι, Χάιφα, κλπ.

Σώσα Πλακίδα

Μας έβαλαν σε ένα κτήριο μαζί με πολλούς άλλους και ήταν ένα μαύρο χάλι, άλλοι άρρωστοι, άλλοι πέθαιναν, μέχρι που μας πήγαν σε καταυλισμό με σκηνές, έως το φθινόπωρο. Το θυμάμαι γιατί έβλεπα τις ελιές να μεγαλώνουν.

Ιωάννα Ξηρού – Τσαγκά: «Καταγραφήκαμε και μείναμε σε σκηνές, ενώ υπήρχε πολύ ψείρα. Στρώσαμε ψάθες σε μία σκηνή για δέκα άτομα και τα πόδια έβγαιναν έξω. Μείναμε τρεις μήνες στον Τσεσμέ, αρχικά τρώγαμε από συσσίτιο και μετά μας έδιναν κάποια χρήματα για σίτιση. Από τη δυσεντερία σημειώθηκαν αρκετοί θάνατοι και τους θάβαμε στον λόφο. Από τον τύφο προσβλήθηκε ένας ξάδερφός μου, ο Γιάννης Κατσάς, που τον πήγαμε στο νοσοκομείο και έγινε καλά. Τους ιερείς μας οι Τούρκοι τους υποχρέωναν σε κούρεμα και σε κοστούμι, όχι ράσα. Οι έμποροι έκαναν χρυσές δουλειές από τους πρόσφυγες.

Είχαμε έναν τενεκέ, τον είχαμε κάνει κατσαρόλα και τρώγαμε μέσα από αυτόν. Νοικιάζαμε σκάφες από τις Τουρκάλες και πλέναμε τα ρούχα μας. Πηγαινοφέρναμε τα ρούχα για πλύσιμο και κρύβαμε από τον σκοπό τρόφιμα μέσα στα ρούχα».

Η Ελευθερία Φράγκου – Πορτέλλου μας είχε πει: «μας πήγαν στον Τσεσμέ. Εκεί μας έδωσαν ψάθες να στρώσουμε και να κοιμηθούμε και μας έβαλαν σε μεγάλες αποθήκες, όπου ήταν χιλιάδες πρόσφυγες και υπήρχαν και πολλές ψείρες».

Γιακουμής Καρναβάς

Τελικά συνεχίσαμε τον πλου σε τουρκικά νερά και βγήκαμε κάπου αλλού και από εκεί μας πήγαν στον Τσεσμέ. Εκεί ήταν το προξενείο με πρόξενο έναν Χρηστίδη που ήταν Χιώτης και ήταν πολύ καλός άνθρωπος, βοήθησε πολύ κόσμο.

Εμείς ήμασταν σε τραγική κατάσταση από τις ψείρες και τους ψύλλους.

-Από εκεί που πήγατε;

Μας έστειλε στην Κύπρο, όπου μείναμε σε κάτι μικρά προσφυγικά σπίτια για 40 μέρες – σε καραντίνα. Μας έδιναν συσσίτια και μας έδωσαν από μία ψάθα και μία κουβέρτα και κοιμόμασταν κατάχαμα στρωματσάδα.

Μάρω Σμυρνιωτοπούλου Σαμιώτισα στο προσφυγικό στρατόπεδο του Νουσεϊράτ.

Ο πατέρας μου άνοιξε κουρείο μέσα στο στρατόπεδο. Πηγαίναμε με την αμοιβή του και ψωνίζαμε από τα περιβόλια των Aράβων στο δρόμο προς τη Γάζα. Βρισκόμασταν κοντά στη θάλασσα και πολλοί άραβες πουλούσαν ορτύκια που έπιαναν καθώς περνούσαν μεγάλα σμήνη από την περιοχή. Το φαγητό μας ήταν άθλιο μας έδιναν κάτι κατεψυγμένα κρέατα με ένα δάχτυλο κρέας και τρία δάχτυλα λίπος. Εμείς τα πετάγαμε σε κάτι μεγάλα βαρέλια που χρησιμοποιούσαμε σαν κάδους σκουπιδιών. Εκεί έρχονταν οι άραβες και τα έριχναν και έτρωγαν από μέσα ό,τι είχαμε πετάξει εμείς.

Στέλλα Πασβάνη – Φουρτούνη.

Μας πήγε στα Αλάτσατα που ήταν κοντά στο σημείο αποβίβασης και από εκεί με αυτοκίνητα μας πήγαν στον Τσεσμέ, όπου μας έβαλαν να μείνουμε σε κάτι μεγάλες αποθήκες. Οι συνθήκες ήταν άσχημες, θέριζε ο τύφος και η δυσεντερία, τα τρόφιμα που μας μοίραζαν δεν ήταν καλά, θυμάμαι κάτι σάπιες σταφίδες και υπήρχαν δύο φέρετρα, ένα μεγάλο και ένα πιο μικρό με τα οποία έπαιρναν όσους πέθαιναν, ανάμεσά τους και πολλά μικρά παιδιά. Εγώ αρρώστησα με οξείς ρευματισμούς και κινδύνευσα, με πήγαν στο νοσοκομείο όπου ένας νεαρός Τούρκος γιατρός ξενυχτούσε πάνω μου μέχρι να με γιατρέψει.

Σχετικές ειδήσεις:

Πορεία γυναικών από το Αφγανιστάν στη Μυτιλήνη, διαμαρτύρονται για τις συνθήκες στο ΚΥΤ Λέσβου

Κατέληξε ο 20χρονος που τον μαχαίρωσαν στο ΚΥΤ Λέσβου- ήταν επιζών του ναυαγίου στη Θερμή

Ε.Χιωτέλλη: “Υγειονομική και περιβαλλοντική βόμβα από τα βουνά σκουπιδιών στη Μόρια-Να παρέμβει ο Εισαγγελέας”

Κυβερνητικός Εκπρόσωπος: “Η Μόρια θα κλείσει οριστικά”

Μόρια: Μία εφιαλτική συνθήκη

Μαρία Κομνηνάκα για προσφυγικό: “Άμεσος απεγκλωβισμός καμία εμπιστοσύνη σε κυβέρνηση, Περιφερειάρχη και Δημάρχους”

Συσκέψεις και αποφάσεις για την αιματηρή κατάσταση στη Μόρια – Το φλέγον θέμα στο υπουργικό Συμβούλιο (video)

Στα… χαρακώματα Πρόεδροι Κοινοτήτων Δ. Μυτιλήνης και Δήμαρχος Δ. Λέσβου για Μόρια

Τα Διεθνή ΜΜΕ για την κατάσταση στη Μόρια της Λέσβου (video)

ΚΕΕΛΠΝΟ: Δύσκολη η κατάσταση στη Μόρια–Παρεμβάσεις για την αποτροπή υγειονομικών κινδύνων (video)

Δυο ανθρώπους σκότωσε στο παρελθόν ο 78χρονος που πυροβόλησε ανήλικο πρόσφυγα στη Μόρια

www.ert.gr

Open post

Μία δήλωση που απαξιώθηκε την ώρα της κρίσης των Ιμίων

Μία δήλωση που απαξιώθηκε την ώρα της κρίσης των Ιμίων

του Νάσου Μπράτσου

Τις ημέρες του Ιανουαρίου του 1996 που βρίσκονταν σε εξέλιξη η κρίση των Ιμίων, σε κεντρικό ξενοδοχείο της Αθήνας, διεξάγονταν η από καιρό προγραμματισμένη βαλκανική διάσκεψη συνδικάτων.

Ήταν ένας θεσμός που γίνονταν σε ετήσια βάση εκ περιτροπής στις πρωτεύουσες των βαλκανικών κρατών και με οικοδεσπότη την κυρίαρχη συνδικαλιστική οργάνωση της χώρας. Στην Ελλάδα οικοδέσποινα ήταν η ΓΣΕΕ και ήταν η «πρεμιέρα» αυτού του βαλκανικού θεσμού.

Στη βαλκανική συνάντηση συμμετείχε και κλιμάκιο Τούρκων συνδικαλιστών και αν δεν με απατά η μνήμη μου πρέπει να ήταν από τη συνδικαλιστική οργάνωση TURK IS και την DISK. Στο περιθώριο των εργασιών ο επικεφαλής της τουρκικής αντιπροσωπίας, έκανε δηλώσεις για τα Ίμια και άσκησε σκληρή κριτική στην κυβέρνηση της χώρας του.

Ήθελε κότσια μία τέτοια στάση, στο έδαφος του «εχθρού» να κριτικάρεις την κυβέρνηση της χώρας σου, πολύ περισσότερο όταν μετά πρέπει να γυρίσεις πίσω, σε μία χώρα που οι αντιφρονούντες, σε διαχρονική βάση, δεν θα λέγαμε ότι αντιμετωπίζονταν με ανοχή, το αντίθετο μάλλον.

Η σημαντική δήλωση του Τούρκου συνδικαλιστή που προωθούσε τις ιδέες της ειρήνης και της φιλίας των λαών και όχι πολεμοκάπηλες επιλογές, σχεδόν εξαφανίστηκε από τα ελληνικά ΜΜΕ.

Βρήκε εύφορο έδαφος σε τρία εξ αυτών, το δημοτικό ραδιόφωνο του Δήμου Ηρακλείου Αττικής στο οποίο εργαζόμουν τότε και ήμουν ο «δράστης» της μετάδοσής της και επίσης στην εφημερίδα «Ελευθεροτυπία» και στο συνεργείο που δεν θυμάμαι αν ήταν μόνο «902» ή και «Ριζοσπάστης», αν μου ξέφυγε και κανένα άλλο ΜΜΕ ζητώ προκαταβολικά συγνώμη.

Το ενδιαφέρον ήταν τα τηλεοπτικά κανάλια, όπου όχι μόνο η δήλωση του Τούρκου δεν έφτασε καν, αφού τα περισσότερα δεν είχαν στείλει συνεργείο για να καλυφθεί η βαλκανική διάσκεψη συνδικάτων, αυτή που σήμερα θα ονομάτιζαν κοροϊδευτικά σαν σύναξη εργατοπατέρων, προσπαθώντας να απαξιώσουν συνολικά το θεσμό των συνδικάτων, αλλά είχαν σαν πρώτο θέμα την αναχώρηση του στόλου από το ναύσταθμο της Σαλαμίνας.

Έτσι αντί να τονίσουν ότι υπάρχουν και Τούρκοι που επιθυμούν την ειρήνη, αντί να στοιχίζονται πίσω από τις κανονιοφόρους της κυβέρνησής τους, άρχισαν αφενός να δίνουν πληροφορίες για τις κινήσεις του ελληνικού στόλου και αφετέρου να ανεβάζουν τους τόνους για μία πολεμική περιπέτεια.

Από τα κεντρικά πρόσωπα εκείνης της περιόδου, από την άποψη των δηλώσεων, ήταν ο τελευταίος βοσκός των Ιμίων ο Αντώνης Βεζυρόπουλος, που κανένα τηλεοπτικό κανάλι δεν «ανακάλυψε», ότι εκτός από βοσκός υπήρξε και βαρκάρης – «κοντραμπατζής» στην περίοδο της κατοχής, μεταφέροντας ασυρμάτους, τρόφιμα, στρατιωτικούς πρόσφυγες, ενώ τρεις φορές συνελήφθη από τους Τούρκους (και δύο από τις κατοχικές δυνάμεις στην Κω), φυλακίστηκε και στην Τουρκία, όπου γλίτωσε την τελευταία στιγμή την εκτέλεση, και στην Κω. Τη δράση του αναδείξαμε και στο ert.gr και στο βιβλίο “Αιγαιοπελαγίτες πρόσφυγες στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο”. Βλέπετε και η Εθνική Αντίσταση είναι «ντεμοντέ» ως τηλεοπτικό προϊόν.

Όχι ότι οι «απέναντι» τηλεορασάκηδες πήγαιναν πίσω. Εκεί λοιπόν που τα εμβατήρια έδιναν και έπαιρναν στις τηλεσυχνότητες, έπεσε σχεδόν στα αζήτητα της δημοσιότητας, η διαμαρτυρία κατοίκων των τουρκικών παραλίων που σχεδόν προπηλάκισαν συνεργεία καναλιών (ειδικά αυτών που είχαν «ειδικότητα» να υψώνουν σημαίες σε βραχονησίδες) ασκώντας τους κριτική ότι με τα καμώματά τους κινδυνεύει να ανατιναχτεί η περιοχή στην οποία ζούσαν ειρηνικά και χωρίς προβλήματα με τους Έλληνες γείτονές τους και ότι σε περίπτωση πολέμου τα δικά τους σπίτια θα καούν. Ή όπως λέει και το τραγούδι «κι εγώ λαός κι εσύ λαός, εγώ Χριστό κι εσύ Αλλάχ, όμως κι οι δυο μας αχ και βαχ».

Μέρες που είναι και με την ένταση στην περιοχή να βρίσκεται σε υψηλό επίπεδο, ας θυμηθούμε ότι υπάρχει και η άλλη πλευρά του νομίσματος, αυτή των απλών καθημερινών ανθρώπων, που τους χωρίζουν τα σύνορα, αλλά όχι η λογική.

www.ert.gr

Open post

Πόλεμος

Πόλεμος

της Μάχης Μαργαρίτη

Στο βιβλίο Ιστορίας της τρίτης Γυμνασίου, δίπλα στο κεφάλαιο για την έκρηξη του Πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου, υπάρχει ένα μικρό παράθεμα: «Μας εκπαίδευσαν δέκα εβδομάδες σ’ ένα στρατόπεδο κι αυτό το διάστημα μας επηρέασε πιο βαθιά από τα δέκα χρόνια του σχολείου. Μάθαμε πως ένα γυαλιστερό κουμπί βαραίνει περισσότερο από τέσσερις τόμους του Σοπενάουερ. Ξαφνιασμένοι στην αρχή, ύστερα πικραμένοι, και στο τέλος αδιάφοροι, παραδεχτήκαμε πως, σημασία δεν έχει ο νους μα η βούρτσα των παπουτσιών, το πνεύμα μα το σύστημα, η ελευθερία μα τα γυμνάσια.» Το απόσπασμα είναι από το βιβλίο «Ουδέν νεώτερον από το δυτικό μέτωπο», του Έριχ Μαρία Ρεμάρκ, του γερμανού πολίτη και μετά στρατιώτη, που πολέμησε στον πρώτο μεγάλο πόλεμο της ανθρωπότητας, τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, και έγραψε για αυτά που έζησε, σε ένα από τα πιο γνωστά αντιπολεμικά κείμενα στον κόσμο.

Την ώρα που οι παγκόσμιες δαπάνες για όπλα εκτοξεύονται στο υψηλότερο επίπεδο της «μετα-Ψυχροπολεμικής εποχής» και η λέξη «πόλεμος» αρχίζει να ακούγεται και πάλι, τίθεται πιο δυνατό παρά ποτέ, το ερώτημα: γιατί οι άνθρωποι δε λένε «όχι»; Τι τους κάνει να αποδέχονται τον πόλεμο, δηλαδή, δυνητικά, τον θάνατο τον δικό τους ή των παιδιών τους;

Η ιδεολογία του πολέμου

Ξεκινώντας να μιλά κανείς για τον πόλεμο, σίγουρα θα πρέπει να ασχοληθεί με την έννοια της επιθετικότητας και το/ή όχι σύμφυτό της με τον άνθρωπο. Δεν πολεμούσαν πάντα οι άνθρωποι; Πιθανά όχι με τον τρόπο που εννοούμε σήμερα τον πόλεμο, σημειώνουν ανθρωπολόγοι. «Σε μια ομάδα κυνηγών-τροφοσυλλεκτών, μια μεγάλη διαμάχη μπορούσε να λυθεί με τη διάσπαση της ομάδας ή με την αποχώρηση κάποιων από αυτή. Αυτή η επιλογή ήταν δύσκολη σε μια ομάδα γεωργών από τη στιγμή που είχαν εκχερσώσει τη γη και είχαν φυτέψει. Ο πόλεμος, ουσιαστικά άγνωστος μεταξύ των κυνηγών-τροφοσυλλεκτών, ήταν ενδημικός μεταξύ πολλών λαών που ασκούσαν τη γεωργία», γράφει ο ιστορικός Κρις Χάρμαν στο βιβλίο του «Λαϊκή Ιστορία του κόσμου». Και, συμπληρώνει, από τη στιγμή που υπήρχαν αποθηκευμένα τρόφιμα και τεχνουργήματα, αυτά αποτελούσαν κίνητρο για επιθέσεις. Όταν, δηλαδή, άνθρωποι εγκαταστάθηκαν σε συγκεκριμένα εδάφη και άρχισε να συσσωρεύεται απόθεμα προϊόντος -συνθήκες στις οποίες γεννήθηκαν οι πρώτες ταξικές κοινωνίες.

Αν ο πόλεμος στην πιο γνώριμη εκδοχή του συνδέεται με την εμφάνιση της ταξικής κοινωνίας, την πιο βάρβαρη μορφή του την πήρε τους δύο τελευταίους αιώνες, με την εμφάνιση του βιομηχανικού καπιταλισμού και των εθνικών κρατών που -μέσα από πολέμους- χάραξαν τα -χερσαία, τουλάχιστον- σύνορά τους και τα «μοίρασαν» μέχρι τετραγωνικού χιλιοστού. Για να φυλάξουν τα δικά τους αλλά και να «περάσουν» άλλων για να πάρουν πρώτη ύλη, γιγάντωσαν στρατούς και οπλοστάσια, περνώντας στην εκδοχή του ολοκληρωτικού πολέμου. Με θύτες, και θύματα.

Γιατί συναινούν οι απλοί άνθρωποι, αυτοί που θα είναι τα θύματα; Εξαιτίας της καλλιέργειας του εθνικισμού ως εργαλείου, είναι μία απάντηση. Στο κελί του, στη διάρκεια της δίκης της Νυρεμβέργης, ο Χέρμαν Γκέρινγκ, στρατάρχης του Τρίτου Ράιχ και ιδρυτής της Γκεστάπο, λέγεται ότι είπε, «είναι εύκολο. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι να πεις (στους ανθρώπους) ότι τους επιτίθενται, και να αποκηρύσσεις τους φιλειρηνιστές για έλλειψη πατριωτισμού και έκθεση της χώρας σε κίνδυνο. Δουλεύει το ίδιο σε οποιαδήποτε χώρα».

Είναι αυτό αρκετό; Τι συνέβαινε πριν από τον πρώτο μεγάλο πόλεμο της ανθρωπότητας το 1914; Ήταν τόσο εμπεδωμένος ο εθνικισμός στον απλό κόσμο, και, αν όχι, πώς δημιουργήθηκε σταδιακά ένα κλίμα πολεμικού ενθουσιασμού; «Οι άνθρωποι των οποίων η ζωή, μέρα μπαίνει μέρα βγαίνει, περνά μέσα στη μονοτονία της απουσίας ελπίδας είναι πολλοί. Το κάλεσμα για επιστράτευση εισβάλλει στη ζωή τους σαν υπόσχεση -το οικείο και από καιρό μισητό ανατρέπεται και στη θέση του κυριαρχεί το νέο και ασυνήθιστο. Ο πόλεμος επηρεάζει τους πάντες, και κατά συνέπεια εκείνοι που καταπιέζονται και είναι απογοητευμένοι από τη ζωή νιώθουν ότι είναι ίσοι με τους πλούσιους και ισχυρούς», είχε πει ο θεωρητικός του Μαρξισμού και ηγετική μορφή της Οκτωβριανής Επανάστασης Λέων Τρότσκι, γράφει ο Χάρμαν.

Και βέβαια, βασικό ρόλο παίζει η στάση των πολιτικών δυνάμεων, ειδικά αυτών που θεωρούνται προοδευτικές. Πριν από το 1914, οι σοσιαλιστές αμφισβητούσαν «τους καπιταλιστές που έκαναν πολέμους» και μιλούσαν για «εμπόρους θανάτου». Ηγέτες των ευρωπαϊκών σοσιαλιστικών κομμάτων καταδίκαζαν τον πόλεμο ανάμεσα στα κράτη ως καταστροφικό για την αλληλεγγύη μεταξύ των εργατών και έλεγαν ότι σε περίπτωση απειλής πολέμου θα καλούσαν σε γενική απεργία. Την κρίσιμη στιγμή, όμως, καλούσαν τους υποστηρικτές τους σε πόλεμο για την προάσπιση της χώρας τους. Οι εργάτες ήταν πρώτα πατριώτες. Σε όλη την Ευρώπη, μόλις ξέσπασε ο πόλεμος, πολιτικοί αντίπαλοι έβαζαν στην άκρη τις μακροχρόνιες διαφορές τους «για όσο διαρκέσει». Στη Γερμανία, για παράδειγμα, ο Κάιζερ κήρυξε «κοινωνική ειρήνη». Οι ταξικές διαφορές «μπήκαν κάτω» από μια μεγαλύτερη «γερμανική ταυτότητα», και ο κύριος κρατικός θεσμός που διευκόλυνε κάτι τέτοιο, ήταν ο στρατός.

Ποια «είδη πολέμου» υπάρχουν; Ο επιθετικός είναι ο απλούστερος, ίσως, στην αντιμετώπιση, με την έννοια ότι είναι ο πιο εύκολα καταδικαστέος. Τα ερωτήματα γίνονται πιο σύνθετα όταν πρόκειται για «αμυντικό πόλεμο». Σε παγκόσμια έρευνα της Gallup το 2015 με ερώτημα «θα πολεμούσατε για την πατρίδα σας;», υπάρχουν μεγάλες αποκλίσεις ανά περιοχές. Στη Μέση Ανατολή, για παράδειγμα, η απάντηση είναι «ναι», με ποσοστό 83% -το υψηλότερο που καταγράφεται. Αντίθετα, στη δυτική Ευρώπη καταγράφεται το χαμηλότερο θετικό ποσοστό -«ναι, θα πολεμούσα» απαντά μόλις το 23%. Μία από τις εξηγήσεις είναι πιθανά το ότι στη Μέση Ανατολή, όπου η Δύση επεμβαίνει, με διάφορους τρόπους, τους τελευταίους αιώνες, οι πολίτες προφανώς θεωρούν ότι αμύνονται, και γι΄αυτό απαντούν ότι θα πολεμήσουν. Αντίθετα, στη δυτική Ευρώπη, η οποία στη σύγχρονη ιστορία έχει τον ρόλο του επιτιθέμενου, οι πολίτες δεν εμφανίζονται πρόθυμοι να πολεμήσουν «για την πατρίδα τους». Ίσως, όμως, μεγαλύτερο ενδιαφέρον να παρουσιάζουν διαδικτυακά σχόλια ανθρώπων στα αποτελέσματα της έρευνας. Που ζητούν να μάθουν αν η ερώτηση αφορούσε επιθετικό ή αμυντικό πόλεμο. Εικάζει κανείς ότι αν η ερώτηση τεθεί ως, «θα πολεμούσατε για την πατρίδα σας εάν δεχόταν επίθεση από άλλη χώρα;», το ποσοστό αυτών που θα απαντούσαν «ναι», θα ήταν πολύ μεγαλύτερο.

Σε κάθε περίπτωση, ο πόλεμος -ο κάθε πόλεμος- προϋποθέτει στρατό και οργάνωση. Και αυτόν τον μηχανισμό τον ενισχύει και τον τελειοποιεί. Οι «ανώτερες αξίες», ξαφνικά αντιστρέφονται. Η αφαίρεση της ανθρώπινης ζωής, από ταμπού, τίθεται στην κορυφή της κλίμακας αξιών, και γίνεται ηρωισμός. Και ο στρατός -ο κάθε στρατός- έχει ιεραρχία, έχει εξουσία, έχει υποταγή. Το ιδανικό της ελευθερίας μπαίνει για λίγο στην άκρη, στο όνομα της ελευθερίας.

Τα «εθνικά συμφέροντα»

«Είμαστε ενάντια στον πόλεμο, αλλά τι κάνεις όταν η χώρα σου δεχτεί επίθεση;», είναι ένα ερώτημα που τίθεται συχνά σε συζητήσεις. Προτού, όμως, φτάσουμε σε αυτό το, ομολογουμένως δύσκολο, σημείο, υπάρχουν πολλά άλλα ζητήματα που θα έπρεπε να δούμε. Τα βασικά είναι δύο: ποιος πολεμά εναντίον ποιου, και για ποια συμφέροντα.

Είναι χαρακτηριστικό το κλίμα που διαμορφώνεται στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, από τη στιγμή, δηλαδή, που άνοιξε το ζήτημα των εξορύξεων για υδρογονάνθρακες, των ΑΟΖ και των ζωνών οικονομικού ελέγχου -αν υπάρχουν κοιτάσματα, σε ποιον ανήκουν, αλλά και πώς θα μεταφερθούν πετρέλαιο και αέριο σε άλλες χώρες μέσω αγωγών.

Στην κυρίαρχη ειδησεογραφία χρησιμοποιείται συχνά γλώσσα «πολεμική» σε σχέση με τη γειτονική Τουρκία. Παράλληλα, η λέξη «πατρίδα» ακούγεται όλο και πιο πολύ τα τελευταία χρόνια από πολιτικούς -σχεδόν- όλων των πολιτικών χώρων. Όλο και περισσότερο ακούγονται δηλώσεις για «εθνικά συμφέροντα» και «εθνική ενότητα», και προειδοποιήσεις προς την Τουρκία ότι «θα υπερασπιστούμε με κάθε μέσο τα κυριαρχικά μας δικαιώματα».

Ποιοι, αλήθεια, είναι οι «εμείς» των οποίων γίνεται επίκληση σε κάθε ανάλογη περίσταση, σε κάθε χώρα; Στην περίπτωση ενός πολέμου -τον αποκλείουν άραγε όσοι μιλούν δημόσια για χρήση «κάθε μέσου»;- ποιοι θα πολεμήσουν; Τα παιδιά αυτών που έχουν τον πλούτο και τη δυνατότητα να το αποφύγουν; Τα παιδιά των απλών ανθρώπων θα σταλούν στον πόλεμο.

Για τίνος τα συμφέροντα; Για ποιον λόγο οξύνεται πραγματικά η ένταση στην περιοχή; Για την εκμετάλλευση ορυκτών πόρων. Για πετρέλαιο και αέριο. Ποιος θα κερδίσει από την εκμετάλλευσή τους; Θα κερδίσουν οι εταιρίες που θα αναλάβουν τα έργα και τους αγωγούς. Θα κερδίσουν οι άρχουσες τάξεις, αυτοί που κατέχουν τα μέσα παραγωγής, εφόσον οι χώρες τους «αναβαθμίζονται» γεωπολιτικά. Τι θα κερδίσουν οι «εθνικές κοινωνίες»; Κάποιο «μερίδιο από τα κέρδη», μια και υποθέτει κανείς ότι οι εταιρίες δεν αναλαμβάνουν έργα για να μοιραστούν δίκαια τα κέρδη τους. Πού θα πάει αυτό το «μερίδιο από τα κέρδη»; Κανείς δε γνωρίζει από τώρα, μπορεί να πάει σε νέους εξοπλισμούς και σε ένα χρέος που μοιάζει με πηγάδι χωρίς πάτο -το όποιο «μερίδιο από τα κέρδη» μπορεί να πάει οπουδήποτε, και μάλλον δε θα ερωτηθεί η κοινωνία. Και με τι περιβαλλοντικό κόστος θα γίνουν όλα αυτά; Με υποθαλάσσιες έρευνες και πλατφόρμες εξορύξεων, σε μια σεισμογενή -ας μην το ξεχνάμε αυτό- χώρα, την πλέον σεισμογενή της Ευρώπης. Με μια θάλασσα που θα έπρεπε να προστατεύεται ως φυσικός θησαυρός, ακόμα και από τη μικρότερη πιθανότητα ατυχήματος ή διαρροής. Την εποχή που όλα «δείχνουν» προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Ποιος ακόμα θα κερδίσει; Θα κερδίσει η πολεμική βιομηχανία, αφού για να προστατευτούν ΑΟΖ και υδρογονάνθρακες, που σε κάθε χώρα ονομάζονται «εθνικά συμφέροντα», θα χρειαστούν νέοι εξοπλισμοί. Η Ελλάδα, η χώρα όπου εδώ και δέκα χρόνια εφαρμόζονται μνημόνια λιτότητας, βρίσκεται στις πρώτες θέσεις μεταξύ των χωρών του ΝΑΤΟ σε δαπάνες «για την άμυνα» -κόστος, 5,2 δισεκατομμύρια δολάρια μόνο για το 2018. Και ήδη, πυκνώνουν οι φωνές για «την ανάγκη νέων εξοπλισμών».

«Γιατί να μοιραστούμε τον πλούτο;»

Πολλές φορές σε συζητήσεις ακούγεται το ερώτημα –η αλήθεια είναι, όχι τόσο συχνά πλέον- «και γιατί να μοιραστούμε με τους Τούρκους τα πετρέλαια;». Υπάρχει σε αυτή την ερώτηση μια παράμετρος που συνήθως δεν εξετάζεται. Είναι «οι Τούρκοι» -και οι Έλληνες, και οι κάτοικοι κάθε χώρας- ένα «σώμα», ή υπάρχουν τούρκοι κάτοχοι μέσων παραγωγής και τούρκοι εργαζόμενοι, όπως υπάρχουν έλληνες κάτοχοι μέσων παραγωγής και έλληνες εργαζόμενοι, ομάδες των οποίων τα συμφέροντα όχι μόνο δεν ταυτίζονται αλλά είναι και αντικρουόμενα;

Για παράδειγμα, το συμφέρον των αστικών τάξεων μπορεί να είναι η κατασκευή αγωγών επειδή εμπλέκονται οικονομικά και μπορούν να αποκομίσουν κέρδη από αυτή, αλλά και από τη γεωπολιτική αναβάθμιση της χώρας τους. Αν συμβεί ένα ατύχημα στη θάλασσα, μια διαρροή, τα μέλη τους μπορούν να κολυμπήσουν σε όποια νερά θέλουν. Αν συμβεί ένας πόλεμος, μπορούν να βρεθούν όπου θέλουν. Αντίθετα, κοινά συμφέροντα μοιάζει να έχουν οι εργατικές τάξεις των δύο χωρών. Αν συμβεί μια διαρροή, δεν έχουν πού αλλού να κολυμπήσουν, ούτε αλλού να βρουν ψάρια να φάνε. Αν συμβεί ένας πόλεμος, δεν έχουν πού αλλού να πάνε -για αυτούς «παίζεται» η ζωή τους.

Και ακόμα ένα ερώτημα γεννιέται: μήπως προτού, για παράδειγμα, φτάσει η συζήτηση στο γιατί και πώς να μοιραστούμε τον πλούτο με «τους Τούρκους», να συζητηθεί γιατί και πώς να μοιραστεί ο πλούτος που παράγεται στο εσωτερικό αυτής της χώρας; Στη χώρα όπου, σύμφωνα με έκθεση της Credit Suisse, το 2014, το 10% του πληθυσμού συγκέντρωνε το 56,1% του εγχώριου πλούτου. Εφόσον δεχόμαστε ότι ο πλούτος παράγεται από αυτούς που εργάζονται, γιατί δεν τίθεται πρώτα το ζήτημα της μοιρασιάς «εντός», και αντί για αυτό συζητείται το ζήτημα της μοιρασιάς ενός ανύπαρκτου ακόμα «πλούτου» με τους γείτονες;

Ίσως δεν υπάρχει πιο συγκλονιστική και απλή περιγραφή του πολέμου από αυτές τις δύο σκηνές, χωρίς λόγια, στην ταινία Peterloo, βασισμένη σε ιστορικά γεγονότα, του βρετανού σκηνοθέτη Μάικ Λι. Στην πρώτη, ο Τζόζεφ, ένας νέος, σχεδόν παιδί, περιφέρεται μέσα σε πτώματα, στο πεδίο της μάχης του Βατερλώ, εκεί όπου τον έστειλαν για να υπερασπιστεί, όπως του είπαν, «τα συμφέροντα της πατρίδας του». «Χαμένος», αποσυντονισμένος, «έξω από την πραγματικότητα», ανοιγοκλείνοντας συνέχεια τα μάτια του από το μετατραυματικό σοκ, φτάνει στο σπίτι του, και πέφτει στην αγκαλιά της μητέρας του. Χωρίς να μιλά. Μόνο κλαίει. Έτσι «χαμένος», ανοιγοκλείνοντας σφιχτά τα μάτια, θα ζήσει τις λίγες μέρες που του απομένουν, στη χώρα του, τη βυθισμένη στην ύφεση, όπου ούτε δουλειά υπάρχει, ούτε ψωμί. Έτσι «χαμένος», σε έναν δικό του κόσμο πια, ο Τζόζεφ περιφέρεται και σε μια από τις τελευταίες σκηνές. Εκεί που το πλήθος ζητά από αυτούς που τον κυβερνούν, ψωμί και δημοκρατία. Εκεί όπου οι έφιππες αστυνομικές δυνάμεις, συμπατριώτες του, που υπερασπίζονται «τα συμφέροντα της πατρίδας του», ορμούν στους άοπλους ανθρώπους, και, έτσι απλά, τους σκοτώνουν. Επειδή ζήτησαν ψωμί και δημοκρατία. Έτσι απλά, ενώ περιφέρεται ανοιγοκλείνοντας σφιχτά τα μάτια του, ο Τζόζεφ θα πέσει κι αυτός νεκρός. Στην πατρίδα του. Αυτή για την οποία του είπαν να πολεμήσει.

Η γεύση του θανάτου

Το 2018 οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες έφτασαν στο πιο υψηλό σημείο στη μετα-Ψυχροπολεμική εποχή, αγγίζοντας τα 1,8 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2018, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του SIPRI, του Ερευνητικού Ινστιτούτου της Στοκχόλμης για τη Διεθνή Ειρήνη. Η έκθεση δείχνει ότι τις τελευταίες τρεις δεκαετίες έχουν δαπανηθεί 41 τρισεκατομμύρια δολάρια για οπλοστάσια. Πολλές χώρες κατέχουν και πυρηνικά όπλα. Τον περασμένο χρόνο το αμερικανικό Πεντάγωνο ανακοίνωσε τη μεγαλύτερη στην ιστορία εξοπλιστική του συμφωνία που αφορά την προμήθεια μαχητικών F-35. Στην Ευρώπη, Γερμανία, Γαλλία και Ισπανία υπογράφουν συμφωνίες για την ανάπτυξη ενός κοινού ευρωπαϊκού συστήματος αεράμυνας, που θεωρείται ότι θα είναι λειτουργικό μέχρι το 2040, με κόστος το οποίο η γερμανική εφημερίδα Handelsblatt ανέφερε ότι «μέχρι τα μέσα του αιώνα» θα μπορούσε να φτάσει και να ξεπεράσει τα «500 δισεκατομμύρια δολάρια».

Στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου εξελίσσεται ένας ενεργειακός πόλεμος. Ποιος δικαιούται τι; Ποιος θα είναι ο ισχυρός της περιοχής; Ποιος θα συμμαχήσει με ποιον; Αλλά οι ανταγωνισμοί, έχουν και συνέπειες.

«Η Ελλάδα δε συμμετέχει σε πολέμους», λέγεται συχνά. Στην Ελλάδα, όμως, υπάρχουν αμερικανικές-νατοϊκές στρατιωτικές βάσεις, και, μάλιστα, σχεδιάζεται εδώ και καιρό η «αναβάθμιση της αμυντικής συνεργασίας» με τις Ηνωμένες Πολιτείες, στη λογική πολλές φορές του «ανταλλάγματος». Για ποιους σκοπούς, όμως, χρησιμοποιούνται οι βάσεις; Όταν μια χώρα, οποιαδήποτε χώρα, παρέχει στρατιωτικές διευκολύνσεις σε μια χώρα ή χώρες που επιτίθενται σε άλλες, είναι ή όχι συμμέτοχη; Εμπλέκεται, ή όχι; Οι βάσεις, όπου κι αν βρίσκονται, διώχνουν κινδύνους –ή φέρνουν κινδύνους;

Πριν από λίγες μέρες έγιναν δύο αντιπολεμικές διαμαρτυρίες στην Αθήνα: η πρώτη από την Επιτροπή Αγώνα ενάντια στην Ελληνοαμερικανική Στρατιωτική Συμφωνία για τις Βάσεις, την οποία συγκροτούν μεταξύ άλλων εργατικά σωματεία, η Ελληνική Επιτροπή για τη Διεθνή Ύφεση και Ειρήνη, Φοιτητικοί Σύλλογοι, σωματεία αυτοαπασχολουμένων και η Ομοσπονδία Γυναικών Ελλάδος, που έκανε πορεία από το Σύνταγμα προς το υπουργείο Εξωτερικών, όπου παρέδωσε ψήφισμα διαμαρτυρίας για την ελληνοαμερικανική συμφωνία. Η δεύτερη κινητοποίηση έγινε με πρωτοβουλία οργανώσεων και συλλογικοτήτων κυρίως από τον χώρο της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς, για την «οργάνωση της αντίστασης στο ενδεχόμενο ενός νέου πολέμου στη Μέση Ανατολή», και αίτημα να μην υπάρξει «καμία εμπλοκή της Ελλάδας σε ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις και δολοφονικά χτυπήματα».

Λένε πολλοί ότι είναι αφέλεια να μιλάμε για ειρήνη όταν οι γύρω «μας επιβουλεύονται». Αν είναι αφέλεια να μιλάμε για την ειρήνη, ας μιλήσουμε για τον πόλεμο.

Στο βιβλίο του Χάινριχ Μπελ «Ομαδικό πορτρέτο με μια κυρία», ένας γερμανός πατέρας, έχει χάσει τον γιο του, τον Χάινριχ, που σκοτώθηκε μαζί με έναν φίλο του στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο με έναν απρόσμενο τρόπο. Έναν χρόνο μετά την απώλεια του γιου του και το σοκ -που του έχει προκαλέσει σιωπή- ο πατέρας ξαναρχίζει να μιλά για τον γιο, προσπαθώντας να εξιδανικεύσει τον θάνατό του. Καιρό μετά, μια γυναίκα, φίλη της οικογένειας περιγράφει τις δικές της σκέψεις όταν άκουγε τον πατέρα να μιλά: «Δεν ήταν χαζός να μιλάει για πεπρωμένα και τέτοιες βλακείες, έλεγε όμως ότι του φαινόταν ωραίο που ο Χάινριχ δεν πέθανε ‘παθητικά’ αλλά ‘ενεργητικά’. Αυτό δεν το κατάλαβα ποτέ εντελώς, γιατί εμένα τουλάχιστον επί έναν χρόνο και παραπάνω αυτή η ιστορία μου άφηνε μια απαίσια γεύση στο στόμα, μου φαινόταν κάπως βλακώδης –ή, ας πούμε πως, αν αυτοί οι δύο δεν είχαν πεθάνει, εγώ θα το έβρισκα όλο αυτό απλώς χαζό. Σήμερα νομίζω πως το να πεθαίνεις για ‘κάτι’ δεν κάνει αυτό το κάτι καλύτερο, σπουδαιότερο ή λιγότερο χαζό. Παραμένει απαίσια η γεύση του -δεν έχω τίποτε άλλο να πω.» Αφοριστικό; Άδικα εξισωτικό των λόγων για τους οποίους πεθαίνει κανείς σε έναν πόλεμο; Αλλά πάλι, τι πιο ισοπεδωτικό από τον θάνατο;

Λέγεται συχνά ότι δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να «εκτροχιαστούν τα πράγματα», επειδή «κανείς δε θέλει πραγματικά μια ανάφλεξη». Αυτό ίσως είναι αλήθεια. Κανείς, όμως, δε γνωρίζει την εξέλιξη των πραγμάτων. Σύννεφα μαζεύονται πάνω από την περιοχή όπου βρίσκεται και η Ελλάδα. Είμαστε εδώ. Δεν είναι τύχη, δεν είναι ατυχία. Είναι γεωγραφία. Αλλά το τι θέλουμε να είμαστε, δεν είναι μοίρα. Είναι επιλογή. Θέλουμε να εμπλεκόμαστε σε πολεμικές συμμαχίες, στο όνομα κάποιας παντελώς αβέβαιης μελλοντικής υποστήριξης, να διαθέτουμε στρατιωτικές βάσεις που προωθούν πολέμους, και να «σκάβουμε» στα θαλάσσια έγκατα για υδρογονάνθρακες; Ή θέλουμε να απεμπλακούμε από στρατιωτικές «συμμαχίες» και αποστολές, να σταματήσουμε να διαθέτουμε γη, νερό και αέρα για στρατιωτικές διευκολύνσεις, και να προστατεύσουμε μια από τις πιο όμορφες θάλασσες του κόσμου, σταματώντας κάθε ενέργεια που μπορεί να τη βλάψει;

Ποιος θα σκεφτεί και θα απαντήσει στα ερωτήματα αυτά, αν όχι αυτοί που θα «πληρώσουν το κόστος» ακόμα και με τη ζωή τους, τη δική τους και των παιδιών τους; Πολεμικό κλίμα, ή δημιουργία ενός κινήματος για την ειρήνη; Το ζήτημα είναι τι θα κάνουμε αν φτάσουμε στο κατώφλι του πολέμου; Ή το ζήτημα είναι να μην επιτρέψουμε να φτάσουμε εκεί;

 

www.ert.gr

Posts navigation

1 2 3 4 15 16 17
Scroll to top