Open post

Κοινωνική κινητικότητα: Σκάλα χωρίς σκαλιά

Κοινωνική κινητικότητα: Σκάλα χωρίς σκαλιά

της Μάχης Μαργαρίτη

Ο Οράτιος Άλγκερ ήταν αμερικανός συγγραφέας. Έγραφε μυθιστορήματα για νέους τον 19ο αιώνα. Το μοτίβο των γραπτών του, ένα φτωχό αγόρι καταφέρνει να ανεβεί από το ταπεινό του υπόβαθρο στην ασφάλεια της μεσαίας τάξης, χάρη στη σκληρή δουλειά, την αποφασιστικότητα και εντιμότητά του. Το αποκάλεσαν, «Ο μύθος του Οράτιου Άλγκερ», και ενίσχυσε την πίστη στο Αμερικανικό Όνειρο. Προς το τέλος του αιώνα, ο μύθος άρχισε να χάνει από την αίγλη του, καθώς τα πράγματα δεν έμοιαζαν πια και τόσο ρόδινα: η ανισοκατανομή του πλούτου και οι εργατικές διεκδικήσεις μέσω των συνδικάτων μεγάλωναν, μαζί με τις αμφιβολίες για τη δυνατότητα ενός καθημερινού ανθρώπου να κατακτήσει το Όνειρο.

Από τότε πέρασε πάνω από ένας αιώνας. Αλλά το ιδεολόγημα της κοινωνικής κινητικότητας αποδείχτηκε ιδιαίτερα ανθεκτικό. «Δεν έχει σημασία ποιοι είναι οι γονείς σου και η κοινωνικοοικονομική τους θέση. Δούλεψε σκληρά, αξιοποίησε τις ευκαιρίες, και θα καταφέρεις να σκαρφαλώσεις την κοινωνική σκάλα. Αν είσαι ικανός.» Ανταγωνισμός, αξιοκρατία, κοινωνική κινητικότητα.

Τι συνέβη, όμως, στην κοιτίδα της Βιομηχανικής Επανάστασης, τη Βρετανία, από τη μετάβασή της από τον προ-βιομηχανικό κόσμο μέχρι το σήμερα; Μαζική δημόσια εκπαίδευση, επέκταση του συστήματος υγείας, συνταξιοδότηση του πληθυσμού. Οι φτωχοί πήραν τα απολύτως στοιχειώδη για να συντηρούνται και να κινούν την «ατμομηχανή» της παραγωγής, άρα απέκτησαν ένα σχετικά καλύτερο βιοτικό επίπεδο. Αλλά αυξήθηκε η κοινωνική κινητικότητα; Στην πραγματικότητα, παρέμεινε στους προ-βιομηχανικούς ρυθμούς της. Ο καθηγητής του πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Ντέιβις Γκρέγκορι Κλαρκ μελέτησε το «κύρος» σπάνιων επώνυμων στην εξέλιξη γενεών, για να μετρήσει τους ρυθμούς κοινωνικής κινητικότητας στην Αγγλία από το 1670 μέχρι το 2012. Το συμπέρασμά του; Η κοινωνικοοικονομική θέση στην εποχή του Ντέιβιντ Κάμερον -πρωθυπουργός το 2012, οπότε ολοκληρώθηκε η μελέτη- παραμένει όπως στην προ-βιομηχανική Αγγλία. «Η καταγωγή είναι μοίρα. Στη γέννηση, το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνικής εξέλιξης του ατόμου μπορεί να προβλεφθεί από την οικογενειακή ιστορία», έλεγε πριν από λίγα χρόνια στην εφημερίδα Guardian ο καθηγητής. Οι γάμοι ήταν συνήθως μεταξύ «συμβατών» ατόμων, με παρόμοιο υπόβαθρο -και έτσι παραμένουν. Στα καλύτερα πανεπιστήμια της Αγγλίας, Οξφόρδη και Κέμπριτζ, εισάγονται συνήθως οι γόνοι των ανώτερων τάξεων.

Ακόμη και στη θεωρούμενη, τουλάχιστον μέχρι πρότινος, «μοντέλο» σοσιαλδημοκρατία της Σουηδίας -όπου, ειρήσθω εν παρόδω, οι νέοι είναι οι πιο απαισιόδοξοι για το μέλλον τους σε πρόσφατη έρευνα σε 15 χώρες του κόσμου- οι ρυθμοί κοινωνικής κινητικότητας είναι, επίσης, χαμηλοί. Η Σουηδία «έχει μια τάξη ανθρώπων που κατάγονται από την αριστοκρατία του 18ου αιώνα και έχουν διακριτά, και νομικά προστατευμένα, επώνυμα, όπως Ρόζενκραζ, φον Έσεν και Τζίλενχαλ. Κάποιος με αυτό το επώνυμο, είναι ακόμα και σήμερα, οκτώ γενιές μετά, τρεις ή τέσσερις φορές πιο πιθανό να είναι δικηγόρος, ή γιατρός, ή στις βασιλικές ακαδημίες, σε σχέση με τον μέσο σουηδό. Οι απόγονοι τους παραμένουν πλουσιότεροι από τον μέσο όρο, και ζουν στις πιο ακριβές γειτονιές της Στοκχόλμης». Γιατί, λοιπόν, θεωρείται η Σουηδία καλύτερη κοινωνία για τις κατώτερες τάξεις; Όχι επειδή προσφέρει γρήγορη κινητικότητα προς τα πάνω, αλλά επειδή προσφέρει καλύτερες συνθήκες ζωής για τους φτωχούς.

Γεννημένοι «στη λάθος πλευρά»

Όσο πιο νέος είναι κανείς, τόσο λιγότερο πιστεύει στην κοινωνική κινητικότητα. Σε πρόσφατο Βαρόμετρο στη Βρετανία, το 51% των νέων απαντούν ότι το πού θα καταλήξουν οι άνθρωποι καθορίζεται από το ποιοι είναι οι γονείς τους. Οι νέοι «νιώθουν όλο και πιο πολύ ότι είναι στη λάθος πλευρά μιας βαθιάς αδικίας», είπε ο ειδικός σε θέματα κοινωνικής κινητικότητας Άλαν Μίλμπουρν, στέλεχος των Εργατικών που συνεργάστηκε με την κυβέρνηση των Συντηρητικών, για να παραιτηθεί τελικά πέρυσι.

150 χρόνια μπορεί να χρειαστούν για ένα παιδί από μια φτωχή οικογένεια της Βρετανίας προκειμένου να φτάσει να κερδίζει όσο ο εθνικός μέσος όρος -120 χρόνια είναι το αντίστοιχο διάστημα στην Ελλάδα, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του ΟΟΣΑ σε 24 χώρες. Ένα στα τρία παιδιά με πατέρα με χαμηλό εισόδημα, θα μείνει παγιδευμένο σε χαμηλά εισοδήματα. Τα περισσότερα από τα υπόλοιπα δύο τρίτα των παιδιών θα ανεβούν μόλις ένα σκαλί στο εισόδημα στη διάρκεια της ζωής τους. Με αφορμή τα ευρήματα, ο ΟΟΣΑ κάλεσε τις κυβερνήσεις να κάνουν περισσότερα για τη στέγαση, την εκπαίδευση και τις μεταφορές. Είναι ο ίδιος οργανισμός που οκτώ χρόνια πριν καλούσε τις αναπτυγμένες χώρες να κάνουν περικοπές στις δημόσιες δαπάνες τους. Και οι κυβερνήσεις το έκαναν.

«Φτωχός στα 20, Φτωχός για Πάντα»

Αυτός ήταν ο τίτλος ενός άρθρου του αμερικανικού περιοδικού «The Atlantic» το 2016. Οι οικονομολόγοι Καρ και Γουέμερς από το Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης είχαν μελετήσει τις πιθανότητες οικονομικής εξέλιξης ενός νέου, με στοιχεία από το 1981 μέχρι το 2008. Από τη δεκαετία του ΄80 μέχρι το 2000, έγινε λιγότερο πιθανό ένας εργαζόμενος να ανεβεί τη σκάλα του εισοδήματος. Αυτοί που ξεκινούν με λίγα χρήματα στις πρώτες τους δουλειές είναι πιο πιθανό να συνεχίζουν να κερδίζουν λίγα δεκαετίες μετά, και αυτοί που ξεκινούν από την κορυφή, να συνεχίζουν να κερδίζουν πολλά χρήματα στη διάρκεια του εργασιακού τους βίου.

Όλο και πιο πολύ φαίνεται ότι «το από πού ξεκινάς γίνεται όλο και πιο σημαντικό για το πού θα καταλήξεις», είπαν οι δύο ερευνητές.

Όλα ξεκινούν από νωρίς. Από το σχολείο. Η σύνδεση «ανάμεσα στο οικογενειακό εισόδημα και την εκπαιδευτική επίδοση του παιδιού δεν έχει σπάσει», αναφερόταν σε έκθεση της βρετανικής κυβέρνησης το 2016. Φτωχά, έξυπνα παιδιά αρχίζουν να μένουν πίσω σε σχέση με τα πλουσιότερα από πολύ νωρίς. Παιδιά από οικογένειες με χαμηλότερα εισοδήματα είναι πολύ πιο πιθανό να τα πηγαίνουν άσχημα στις εξετάσεις -που αποτελούν φραγμούς στη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Το χάσμα διευρύνεται από τα 3 μέχρι τα 18 τους χρόνια. «Φυσική» συνέχεια, από τους 6.500 φοιτητές που δέχονται κάθε χρόνο τα δύο πιο γνωστά πανεπιστήμια της Βρετανίας, η Οξφόρδη και το Κέμπριτζ, μόλις οι 40 είναι «τόσο φτωχοί» ώστε να δικαιούνται δωρεάν γεύματα. Είναι αυτό τόσο καθοριστικό; Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι οι απόφοιτοι του «Όξμπριτζ» είναι το 1% του πληθυσμού, αλλά από αυτούς προέρχεται το 75% των ανώτατων δικαστών και πάνω από το 50% των πιο γνωστών δημοσιογράφων της χώρας. Μόλις το 4% των γιατρών και το 6% των δικηγόρων στη χώρα είναι παιδιά εργατικών οικογενειών.

Ας δεχτεί, πάντως, κάποιος το ενδεχόμενο η εκπαίδευση να καταφέρει να «σπάσει» φράγματα, και ένα φτωχό παιδί να λάβει μια πολύ καλή μόρφωση. Τι γίνεται μετά; Η έλλειψη κινητικότητας ισχύει ακόμη και για απόφοιτους κολεγίων. Στη Βρετανία, η πιθανότητα να πάρει κανείς υψηλά αμειβόμενη θέση σε ένα επάγγελμα κύρους, είναι ακόμα στενά συνδεδεμένη με το κοινωνικό υπόβαθρο της οικογένειας, έλεγε η ίδια έκθεση. Παιδιά από την εργατική τάξη -ακόμη κι αν έχουν υψηλές επιδόσεις- είναι λιγότερο πιθανό να εξασφαλίσουν τέτοιες θέσεις εργασίας, επειδή έχουν μικρότερη πρόσβαση σε δίκτυα και λιγότερες γνώσεις να κινηθούν μέσα στο σύστημα.

Διότι δεν αρκεί να πάρει κανείς πτυχίο από ένα «πανεπιστήμιο των ελίτ» -πρέπει να κινείται και στους ίδιους κύκλους, να ζει στις σωστές περιοχές των πόλεων, να έχει τις σωστές διασυνδέσεις. Το «επί ίσοις όροις», απλώς δεν υπάρχει.

Αξιοκρατία

Υπάρχει, βέβαια, το επιχείρημα ότι κάποιοι ξεκινούν από «χαμηλά» και ανεβαίνουν στην ελίτ της πυραμίδας. Αυτοί είναι οι εξαιρέσεις. Μελετώντας κοινωνίες εκατοντάδων χρόνων, ο ιστορικός της Οικονομίας Γκρέγκορι Κλαρκ καταλήγει ότι η σύνθεση της οικονομικής ελίτ κάθε χώρας έχει παραμείνει εντυπωσιακά σταθερή. Αυτός είναι ο κανόνας. Αλλά αν όλα αυτά ισχύουν, αν η καταγωγή μετρά τόσο καθοριστικά -και τα στοιχεία αυτό αποδεικνύουν- τότε γιατί η πλειονότητα των ανθρώπων αποδέχεται κάτι τόσο καταφανώς άδικο; Με ποιον τρόπο πείστηκε ότι αυτό πρέπει να δέχεται ως δεδομένο;

Στη φεουδαρχία, η θέση του ανθρώπου στην κοινωνία καθοριζόταν ευθέως από την καταγωγή του: αριστοκράτης ή δούλος. Μετά ήρθε η Γαλλική Επανάσταση, και οι φιλελεύθερες ιδέες. Ο παλιός κόσμος ανατρεπόταν, μαζί και το προνόμιο της καταγωγής. Λιγότερο από έναν αιώνα μετά, και ενώ η αστική τάξη έγραφε τώρα τους κανόνες τους παιχνιδιού εγκαθιδρύοντας τη δική της εξουσία, ο  Εμίλ Μπουτμί ίδρυε στη Γαλλία το περίφημο μέχρι σήμερα Ινστιτούτο Πολιτικών Σπουδών, προορισμένο για την ελίτ της χώρας, με μια ξεκάθαρη ιδέα: «αναγκασμένες να δεχτούν την κυριαρχία της πλειοψηφίας, οι τάξεις που αυτοαποκαλούνται ‘ανώτερες τάξεις΄ μπορούν να διατηρήσουν την πολιτική ηγεμονία τους μόνο επικαλούμενες τα δικαιώματα των πιο ικανών. Καθώς τα παραδοσιακά αφηγήματα της ανώτερης τάξης καταρρέουν, το κύμα της δημοκρατίας θα αντιμετωπίσει μια δεύτερη γραμμή άμυνας». Η δεύτερη γραμμή άμυνας ήταν η «αξιοσύνη». Απαραίτητη ιστορικά διεκδίκηση για να κοντραριστεί το «κληρονομικώ ελέω» της αριστοκρατίας και να περάσει η εξουσία σε περισσότερα χέρια, ή ανάχωμα στο να περάσει η εξουσία στα χέρια των πολλών -ή «πέρασμα» σταδιακά από το πρώτο στο δεύτερο;

Μέχρι σήμερα, πάντως, οι κοινωνίες φαίνεται ότι ανέχονται την οικονομική ανισότητα, αν προκύπτει από αυτό που διδάσκονται από πολύ νωρίς να αντιλαμβάνονται ως αξιοκρατική διαδικασία. Αυτό που δε διδάσκονται, είναι να αναρωτιούνται σε ποιες υλικές συνθήκες δημιουργούνται οι «άξιοι» και οι λιγότερο άξιοι. Για να μην αμφισβητήσει ποτέ ο άνθρωπος το δομικό πρόβλημα αυτού του διαχωρισμού -και άρα το σύστημα ολόκληρο- διδάσκεται, επίσης, να πιστεύει στην κοινωνική κινητικότητα: Κανείς δεν είναι καταδικασμένος, όλοι μπορούν δυνάμει να «αλλάξουν κατηγορία», να μετακινηθούν, χάρη στον ανταγωνισμό -κάποιοι, βέβαια, γεννιούνται στην «καλή» κατηγορία, οπότε δε χρειάζεται να κάνουν και πολλά, αλλά αυτό καλύπτεται τεχνηέντως στη διάρκεια των νουθεσιών προς τους λιγότερο τυχερούς «να δουλέψουν σκληρότερα για να διακριθούν και να καταφέρουν να ζήσουν καλύτερα».

Κοινωνική κινητικότητα. Όρος, έτσι κι αλλιώς, προβληματικός. Γιατί, ποιος είναι ο σκοπός μιας κοινωνίας; Να αυξάνονται οι πιθανότητες να «ανεβούν» κάποιοι, ή να ανεβεί το επίπεδο της ζωής όλων; Το 1962 ο Μάικλ Χάρινγκτον δημοσίευσε το βιβλίο του με τίτλο «Η Άλλη Αμερική», αποδομώντας τον μύθο ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν μετατραπεί σε κοινωνία της «μεσαίας τάξης» χάρη στην κινητικότητα. «Η τύχη των φτωχών βρίσκεται στα χέρια των πλούσιων. Αν η οργή και η ντροπή για αυτό δεν είναι μπροστά μας, κάποιος μπορεί να γράψει ένα βιβλίο για την άλλη Αμερική μια γενιά από τώρα, και τα πράγματα θα είναι τα ίδια ή και χειρότερα». Πρόβλεψε σωστά. Φυσικά, πολύ νωρίτερα από αυτόν, τα είχαν προβλέψει άλλοι. Που πίστευαν, όμως, και κάτι ακόμα: ότι η τύχη των φτωχών, στην πραγματικότητα, δε βρίσκεται ούτε στα χέρια των πλούσιων, ούτε στα χέρια των εκπροσώπων τους -παρά μόνο στα δικά τους χέρια.

www.ert.gr

Open post

18 χρόνια από το ναυάγιο του Εξπρές Σαμίνα

18 χρόνια από το ναυάγιο του Εξπρές Σαμίνα

γράφει ο Νάσος Μπράτσος

Μοιάζει να είναι πολύ μακρινός εκείνος ο Σεπτέμβρης του 2000 που το πολύνεκρο ναυάγιο του Espress Samina, είχε συγκλονίσει τη χώρα. Ήταν βράδυ Τρίτης 26 Σεπτεμβρίου και η χώρα μέτραγε 81 χαμένες ζωές στο ναυάγιο έξω από την Πάρο.

Το ίδιο βράδυ, ο Λιμενάρχης Πάρου Δημήτριος Μάλαμας, απεβίωσε κάτω από το άγχος και την πίεση της επιχείρησης διάσωσης. Στις αναλύσεις του Τύπου της εποχής κυριαρχούσαν θέματα όπως η ηλικία του στόλου της ακτοπλοΐας, η κακή συντήρηση, η καταπόνηση πλοίων και πληρωμάτων από τα συνεχή ταξίδια της θερινής περιόδου και άλλα παρεμφερή.

Πειραιάς 27 Οκτώβρη 2000 – Πηγή φωτο Σύλλογος Νεολαίας Ικαρίας

Να θυμίσουμε ότι το πλοίο μόλις είχε υποστεί μετασκευή με την προσθήκη ακόμα ενός ορόφου, ενώ ένα – ενάμιση μήνα πριν είχε αποχωρήσει μέλος του πληρώματος, όπου με επιστολή του αναφέρονταν σε προβλήματα που δημιουργούσαν συνθήκες μη ασφαλούς λειτουργίας.

Στις 20/9/2000 σε τηλεγράφημα του Αθηναϊκού Πρακτορείου Ειδήσεων, διαβάζουμε μεταξύ άλλων ότι: Όσο για την αναφορά-καταγγελία του Α` μηχανικού του πλοίου Α. Σορόκου, στις 21/9/2000 ότι το σκάφος παρουσίαζε σοβαρά προβλήματα, οι τρεις αξιωματικοί υπογράμμισαν πως αμέσως έγιναν δύο γενικές επιθεωρήσεις στο «Σάμινα» και δεν έπεσε στην αντίληψη κανενός, κάτι το μεμπτό.

Εκείνο τον καιρό κόντευε να γίνει must να ταξιδεύεις στο Αιγαίο και να υποστείς βλάβη εν πλω από καμιά «Δημητρούλα», την οποία πάντως προτιμούσαν οι νταλικιέρηδες γιατί χρέωνε πιο φτηνά το ναύλο στις νταλίκες.

οι βραχονησίδες «Πόρτες» στην Πάρο

Από τότε αρκετά πλοία – σαπάκια αποσύρθηκαν, κυρίως του στόλου του Αγούδημου, τα οποία οδηγήθηκαν σε διαλυτήρια στην Τουρκία, ορισμένα καινούργια μπήκαν στις γραμμές, ακολούθως εν μέσω κρίσης ή και λίγο πριν από αυτήν μερικά από αυτά πουλήθηκαν.

Ακολούθησε ένας κύκλος κινητοποιήσεων το 2011 – 2012 όπου οι τοπικές κοινωνίες δεν ήθελαν πλοία τύπου Aqua Maria (Λήμνος) και Ιεράπετρα (Σάμος – Ικαρία) και ο τότε υπουργός ναυτιλίας Άδωνις Γεωργιάδης δήλωνε αυτά τα πλοία έχουμε, αν δεν σας αρέσει να πάτε κολυμπώντας.

κινητοποίηση νησιωτών και ναυτεργατών το 2012 στον Πειραιά – φωτο αρχείο Ν. Μπράτσος

Από τότε με ορισμένα από τα υπέργηρα πλοία να έχουν αποσυρθεί ή να έχουν πωληθεί σε χώρες που οι ναυτιλιακές τους πήρανε φλουρί κωνσταντινάτο και τους έδωσαν βαρέλι δίχως πάτο και με τους νησιώτες να μην έχουν φορέσει βατραχοπέδιλα και γυαλιά κολύμβησης ή σκουφάκια, όπως θα συνέβαινε αν πειθαρχούσαν στις κατευθύνσεις Γεωργιάδη (μερικοί το έπραξαν στις κινητοποιήσεις εκείνης της εποχής στα πλαίσια σατιρικής προσέγγισης του θέματος) το τοπίο δεν επιτρέπει αισιοδοξία.

Έτσι χωρίς ακραίες ναυτικές ταλαιπωρίες σε σύγκριση με εκείνα τα χρόνια, το πρόβλημα της ακτοπλοΐας, κυρίως το χειμώνα έχει τη διάσταση του μη επαρκούς αριθμού δρομολογίων, όπως αναφέρουν οι τοπικές νησιώτικες κοινωνίες και οι φορείς τους, αλλά και των ακριβών εισιτηρίων.

Η τρύπα επιχειρείται να καλυφθεί με δρομολόγια – μαμούθ, που προσεγγίζουν περισσότερα λιμάνια σε σχέση με τις γραμμές του παρελθόντος, με αποτέλεσμα να υποχρεούνται οι επιβάτες σε πολύωρες χειμωνιάτικες «κρουαζιέρες».

Κάπου εκεί αρχίζουν και οι συγκρούσεις «κάτω από το τραπέζι», ποια ναυτιλιακή θα πάρει τη γραμμή – φιλέτο, ποια πρέπει να πάρει κάποια άλλη γραμμή για αντιστάθμισμα. Ποιοι τοπικοί βουλευτές και δήμαρχοι παρεμβαίνουν, ώστε να ωφεληθεί η περιοχή τους, ακόμα και αν αυτό γίνει σε βάρος κάποιας άλλης, σε μερικές περιπτώσεις ακόμα και στο ίδιο νησί εκφράζονται οι κόντρες για το ποιο λιμάνι θα ωφεληθεί περισσότερο, κλπ.

Μόνο που έτσι το πρόβλημα δεν λύνεται ποτέ, απλά αλλάζει εκφράσεις, παραμένει το «διαίρει και βασίλευε» και πάντα ο «εχθρός» είναι ο δίπλα και ποτέ η απουσία χάραξης πολιτικής υπέρ του συνόλου των νησιωτικών περιοχών και των εργαζομένων στην ακτοπλοΐα.

Ας θυμηθούμε στην ιστορία όλων των κλάδων των συγκοινωνιών στη χώρα, ότι όλοι τους έμειναν για μεγάλα χρονικά διαστήματα σε χέρια ιδιωτών πριν περάσουν στο δημόσιο (τρόλεϊ, ηλεκτρικός σιδηρόδρομος, αεροπλάνα, κλπ) ή πριν επανέλθουν σε ιδιώτες. Ποτέ μα ποτέ όμως στην ακτοπλοΐα δεν υπήρξε εκτός ίσως από τα πρώτα βήματα σύστασης του ελληνικού κράτους (με μισθώσεις πλοίων), φορέας ακτοπλοϊκών συγκοινωνιών δημόσιος, συνδεδεμένος με τη ναυπηγική βιομηχανία, τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών και την αγορά εργασίας των ναυτεργατικών επαγγελμάτων.

Χρέος μας λοιπόν να μην ξεχνάμε τα θύματα των ναυτικών τραγωδιών – δυστυχημάτων και να διεκδικούμε πάντα το καλύτερο. Aν μάλιστα υπολογίσουμε τα όσα έγιναν με το ρυπαρό (από πολλές απόψεις) ναυάγιο στο Σαρωνικό, το 2017, μάλλον δεν «έχει μπει το μαχαίρι στο κόκκαλο», όπως πολλοί και σε διάφορες εποχές υπόσχονταν για θέματα ναυτιλίας – ακτοπλοΐας.

 

www.ert.gr

Open post

Οι αλήθειες Τσακαλώτου και η σκληρή πραγματικότητα της ευρωζώνης

Οι αλήθειες Τσακαλώτου και η σκληρή πραγματικότητα της ευρωζώνης

Του Γιώργου Χ. Παπαγεωργίου

Στην ταραγμένη περίοδο του 2015 αναφέρθηκε ο υπουργός Οικονομικών Ευκλείδης Τσακαλώτος σε συνέντευξή του στην οποία περιλαμβάνεται μια άκρως ενδιαφέρουσα δήλωση, σχετικά με τον τρόπο που διεξήχθη η διαπραγμάτευση με τους δανειστές.

Είπε ο κ. Τσακαλώτος στη συνέντευξή του (δημοσιεύτηκε στον ιστότοπο newpost.gr): «Μια από τις αδυναμίες μας το πρώτο εξάμηνο, για την οποία έχω κι εγώ ευθύνη, ήταν ότι αυτό που θεωρούσαμε εμείς ρίσκο για την ευρωζώνη κι επομένως διαπραγματευτικό όπλο για μας, αποτελούσε επιθυμία του κ. Σόιμπλε. Είναι σωστό αυτό που λένε ότι ο κ. Σόιμπλε είναι πιο ευρωπαϊστής από την κ. Μέρκελ. Αλλά υποστηρίζει μια πιο μικρή ευρωζώνη».

Είναι πολύ σημαντική η διαπίστωση, διότι είναι η πρώτη φορά που γίνεται μια στρατηγική αποτίμηση των γεγονότων εκείνης της περιόδου, αλλά και επειδή αναδεικνύει την τελείως διαφορετική οπτική που έχει για την ευρωζώνη το κυρίαρχο τμήμα του γερμανικού κατεστημένου που εκφράζει ο Σόιμπλε, σε σχέση με τις χώρες του Νότου.

Το 2015 ο κ. Σόιμπλε ήταν έτοιμος να παίξει κορώνα-γράμματα την τύχη της ευρωζώνης, προκειμένου η τελευταία να απαλλαγεί από τα θεωρούμενα «βαρίδια», όπως η Ελλάδα, αλλά και για να πληγεί πολιτικά η ιδέα της Αριστεράς στην εξουσία και η προοπτική ανατροπής της λιτότητας.

Ένα δεύτερο ενδιαφέρον στοιχείο που επισημαίνει ο υπουργός Οικονομικών αφορά την επιλογή παραμονής στο ευρώ το 2015 με την ελληνική πλευρά να συμβιβάζεται. Λέει ο κ. Τσακαλώτος:

«Σε ό,τι αφορά το συμβιβασμό που επετεύχθη τα ξημερώματα της 15ης Ιουλίου 2015, δεν είχαμε άλλη επιλογή. Τα πράγματα είχαν φτάσει στο απόλυτο άκρο, ειδικά σε ό,τι αφορούσε το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Αν φεύγαμε από το ευρώ εκείνη τη στιγμή δεν θα ήταν το ίδιο με το να φεύγαμε το 2010. Είχε ήδη προηγηθεί η διαδικασία της εσωτερικής υποτίμησης και η απώλεια του 25% του ΑΕΠ. Θα είχαμε μια επιπλέον υποτίμηση πάνω στην ήδη γενόμενη εσωτερική υποτίμηση. Η οικονομική αναταραχή θα ήταν πολύ δύσκολα διαχειρίσιμη».

Είναι γεγονός ότι εκ των υστέρων πολλοί διαπιστώνουν ότι εάν είχε γίνει διαφορετική διαχείριση της κρίσης από την αρχή, τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά. Λάθη έχουν παραδεχτεί και οι ίδιοι οι δανειστές, από το ΔΝΤ και την Κομισιόν, μέχρι πρωταγωνιστές όπως ο Γιερούν Ντάιζελμπλουμ που γράφει στο βιβλίο του ότι θα έπρεπε να γίνει διαφορετική διαχείριση.

Εάν η αναδιάρθρωση χρέους είχε γίνει το 2010, θα είχε λυθεί το πρόβλημα του χρέους; Εάν η απειλή του Grexit είχε διατυπωθεί το 2010, μήπως οι Ευρωπαίοι είχαν κάνει πίσω, αφού ήταν ανέτοιμοι τότε;

Πολλά τα «εάν» που διατυπώνονται κατά καιρούς και η σημασία τους δεν είναι μόνο ιστορική.

Διότι η ευρωζώνη συνεχίζει στον ίδιο δρόμο και τα περισσότερα από τα αδιέξοδα δεν έχουν ξεπεραστεί, αντιθέτως. Θα τα ξαναβρούμε μπροστά μας.

Οι σκληροπυρηνικοί στη Γερμανία και τις άλλες χώρες του Βορρά κερδίζουν έδαφος, ενώ και το χάσμα με το Νότο αντί να μικραίνει μεγαλώνει. Ο κ. Σόιμπλε έχει εξελιχθεί στον πλέον δημοφιλή πολιτικό στη Γερμανία -ακριβώς λόγω των σκληρών πολιτικών που επέβαλε στην υπόλοιπη ευρωζώνη- ενώ και οι ακραίες θέσεις κέρδισαν έδαφος στο εσωτερικό της Γερμανίας, όπως δείχνει η σημαντική άνοδος των ακροδεξιών αλλά και η υιοθέτηση της ρητορικής τους από τα συντηρητικά κόμματα.

Κι όλα αυτά ενώ είναι πολύ πιθανόν ότι η επόμενη Ευρωβουλή, μετά τις εκλογές του 2019, θα γεμίσει… αντιευρωπαϊστές.

www.ert.gr

Open post

«Τυχαία γεγονότα»

«Τυχαία γεγονότα»

της Μάχης Μαργαρίτη

Στις 2 Σεπτεμβρίου, μια τεράστια πυρκαγιά αποτέφρωσε το Εθνικό Μουσείο της Βραζιλίας στο Ρίο ντε Τζανέιρο. Δεν καταστράφηκε μόνο το ιστορικό κτίριο, αλλά και το μεγαλύτερο μέρος μιας τεράστιας και αναντικατάστατης συλλογής ενός μουσείου που δύο μήνες νωρίτερα γιόρταζε τους δύο αιώνες ζωής του.

«Ήταν 200 χρόνια από την κληρονομιά της χώρας. 200 χρόνια μνήμης. 200 χρόνια επιστήμης. 200 χρόνια πολιτισμού και παιδείας», είπε μία από τις διευθύντριές του. 20 εκατομμύρια εκθέματα, ιστορία 11.000 χρόνων. Ιστορία, όχι της Βραζιλίας. Ιστορία της ανθρωπότητας. Η παλιότερη συλλογή αρχαίων της Αιγύπτου στην Αμερική, μαζί με αρχαιοελληνικά και ρωμαϊκά εκθέματα που επέζησαν της καταστροφής της Πομπηίας. Τα αρχαιότερα ανθρώπινα απολιθώματα που έχουν ανακαλυφθεί στη Λατινική Αμερική, αυτά της «Λουσία», γνωστής ως «πρώτου βραζιλιάνου», ηλικίας περίπου 12.500-13.000 χρόνων. Μια ανεκτίμητη συλλογή από 100.000 κολομβιανά εκθέματα, μούμιες από τις Άνδεις, υφάσματα και κεραμικά από την Αμερική. Όπως και καταγραμμένα ιστορικά ντοκουμέντα δύο αιώνων ιστορίας της Βραζιλίας -αποκαΐδια βρέθηκαν τρία χιλιόμετρα μακριά. Το κτίριο όπου στεγαζόταν το μουσείο ήταν στο παλάτι στο οποίο ανακηρύχτηκε η ανεξαρτησία της χώρας το 1822, εκεί όπου συγκλήθηκε η πρώτη Εκλογική Συνέλευση της Δημοκρατίας της Βραζιλίας το 1890, σημαίνοντας το τέλος του πορτογάλου αυτοκράτορα.

Πώς ξέσπασε η πυρκαγιά; Ερευνάται. Πιθανά κάποιο ατύχημα στο εσωτερικό του μουσείου. Ήταν αυτή η αιτία της καταστροφής; Σύμφωνα με τα στοιχεία, το μουσείο δεν είχε σύστημα πυρόσβεσης. Οι κρουνοί έξω από το κτίριο βρέθηκαν άδειοι. «Διαδοχικές κυβερνήσεις δεν έδιναν πόρους, δεν επένδυαν σε υποδομές», είπε ένας καθηγητής-εργαζόμενος στο μουσείο. Τα τελευταία χρόνια ο προϋπολογισμός για το μουσείο μειώθηκε κατά το ένα τρίτο. Είχε παραμεληθεί από διαδοχικές κυβερνήσεις, είπαν στελέχη του. Το μουσείο είχε ζητήσει χρήματα για επισκευές, που δεν είχαν δοθεί -την ίδια ώρα χρηματοδοτούνταν αδρά υποδομές για το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2014 και τους Ολυμπιακούς του 2016.

Η καταστροφή, λοιπόν, δε συνέβη σε μια νύχτα. Όπως συνήθως συμβαίνει.

Εμπορικό κέντρο, Κεμέροβο

Στο εμπορικό κέντρο Ζίμναγια Βίσνια στην πόλη Κεμέροβο της Ρωσίας, στις 25 Μαρτίου ξέσπασε πυρκαγιά. Η φωτιά προκάλεσε τον θάνατο 64 ανθρώπων -οι 41 ήταν παιδιά. Πολλά από τα θύματα βρίσκονταν στα σινεμά του κέντρου -η ώρα ήταν 4 το απόγευμα.

Η πυρκαγιά οφείλεται πιθανά πρόβλημα σε πρόβλημα κάποιου ηλεκτρικού κυκλώματος. Το σύστημα συναγερμού δεν ενεργοποιήθηκε. Οι πόρτες κινδύνου παρέμειναν κλειστές παγιδεύοντας ανθρώπους στις αίθουσες των σινεμά. Το εμπορικό κέντρο φέρεται να μην είχε λάβει άδεια από το αρμόδιο υπουργείο το 2013 επειδή δεν πληρούσε τις προδιαγραφές ασφαλείας -παρόλα αυτά άνοιξε, και μάλιστα επεκτάθηκε με νέα πτέρυγα. Η επένδυση έφερε χρέη, και η διοίκηση άρχισε περικοπές. Φύλαξη και καθαριότητα ανατέθηκαν σε ιδιωτικές εταιρίες, μειώθηκαν οι φύλακες, μειώθηκε η συντήρηση. Οι πόρτες του σινεμά κλειδώνονταν για να μη μπορούν επισκέπτες να μπαίνουν χωρίς εισιτήριο. Αυτά λένε τα ρεπορτάζ. Και, επιπλέον, το 2016, ήρθε σε ισχύ νόμος που έδινε σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις «μορατόριουμ» κάποιων ετών για μια σειρά ελέγχων. Το εμπορικό κέντρο -έκτασης 23.000 τετραγωνικών μέτρων- χαρακτηρίστηκε «μικρή επιχείρηση» και απέφυγε τους ελέγχους. Στη «μητέρα-εταιρία» της διαχειρίστριας έχει μετοχές ο δισεκατομμυριούχος Ντένις Στενγκέλοφ, συνιδιοκτήτης μιας από τις μεγαλύτερες εταιρίες «γρήγορων γευμάτων» της Ρωσίας, με έδρα του την Αυστραλία. Φωτογραφίες του ίδιου και της οικογένειάς του σε ιδιωτικά τζετ και θέρετρα χειμερινών διακοπών ήρθαν στην κυκλοφορία. Η ιστοσελίδα Life έγραψε, «Ο Στενγκέλοφ ξοδεύει για τα παιδιά του που ζουν στην Αυστραλία και ταξιδεύουν στον κόσμο, αλλά φαίνεται ότι αποφάσισε να κάνει οικονομία στο εμπορικό του κέντρο». Στο Κεμέροβο, «την πιο φτωχή πόλη της Σιβηρίας» το 2015.

Πύργος Γκρένφελ, Λονδίνο

Αλλά πόσο διαφορετικά είναι τα πράγματα στη «δεύτερη πιο πλούσια πόλη του κόσμου», το Λονδίνο; Στις 14 Ιουνίου 2017, ξέσπασε πυρκαγιά στο 24ώροφο συγκρότημα διαμερισμάτων «Πύργος Γκρένφελ» στο δυτικό τμήμα της πόλης. 72 νεκροί, ανάμεσά τους πολλά παιδιά. Η φωτιά έκαιγε για 60 ώρες μέχρι να κατασβεστεί. Ένα ατύχημα, μια δυσλειτουργία ενός ψυγείου σε ένα διαμέρισμα, ήταν αρκετό για να «λαμπαδιάσει» το κτίριο, εξαιτίας του εύφλεκτου υλικού με το οποίο ήταν επενδυμένο εξωτερικά. Η επένδυση που είχε χρησιμοποιηθεί περιείχε υλικό το οποίο δεν ήταν κατάλληλο για τόσο ψηλό κτίριο. Κι όμως, επειδή ήταν φθηνότερο, τοποθετήθηκε. «Για να βελτιωθεί ενεργειακά», στο πλαίσιο, βέβαια, του gentrification, του λεγόμενου «εξευγενισμού», μια και το συγκρότημα των κατοικιών δεν «ταίριαζε» με τα πολυτελέστερα κτίρια των κοντινών συνοικιών. Στα διαμερίσματα έμεναν κυρίως άνθρωποι με χαμηλό εισόδημα. Σχεδιασμένο το 1967 ως δημοτικές κατοικίες για οικονομικά ευάλωτους, ανακαινίστηκε τα τελευταία χρόνια. Το διαχειριζόταν το τοπικό δημοτικό συμβούλιο και το συμβούλιο διαχείρισης του κτιρίου. Επί χρόνια, η Ομάδα Δράσης Γκρένφελ που είχαν συγκροτήσει κάτοικοι του κτιρίου, προειδοποιούσε για ελλείψεις στην πυρασφάλεια. Το ίδιο και ανεξάρτητος εκτιμητής. Το ίδιο και η Αρχή Σχεδιασμού για Έκτακτα Γεγονότα. Τέσσερις υπουργοί φέρονται να είχαν ενημερωθεί για το πρόβλημα. Τίποτα δεν έγινε. Την ίδια ώρα, ο προϋπολογισμός της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας του Λονδίνου μειωνόταν, στο πλαίσιο περικοπών. Τουλάχιστον δέκα σταθμοί έκλεισαν. Ενώ, για να «εξοικονομηθούν 66 εκατομμύρια λίρες» ιδιωτικοποιούνταν το πρόγραμμα εκπαίδευσης της υπηρεσίας. Ο αξιωματικός της Πυροσβεστικής Μάικλ Ντόουντεν, ο πρώτος που βρέθηκε στον τόπο της πυρκαγιάς, είπε στην ανάκρισή του ότι δε μπορούσε να θυμηθεί «οποιαδήποτε στιγμή που να είχα πραγματικά συμμετάσχει σε εκπαιδευτικό πρόγραμμα το οποίο θα διευκόλυνε αυτόν τον στόχο» -δηλαδή, τον στόχο να διαχειριστεί η υπηρεσία σύνθετες καταστάσεις, όπως την περίπτωση της φωτιάς σε τέτοιου είδους κτίριο.

«Όλες μας οι προειδοποιήσεις έπεφταν σε αυτιά κωφών», έγραψε η Ομάδα Δράσης Γκρένφελ. «Μια τέτοια καταστροφή ήταν αναπόφευκτη, και, απλώς, θέμα χρόνου.»

Τρεις καταστροφές, σε τρία διαφορετικά σημεία του πλανήτη. Διαφορετικές, αλλά και τόσο όμοιες. Ανάλογα «συμβάντα» προστίθενται στη λίστα. Που μεγαλώνει συνεχώς. Τυχαία γεγονότα, ή χρονικά προαναγγελθέντων θανάτων; Στον αναπτυγμένο, και στον αναπτυσσόμενο κόσμο, μπορούν να συνυπάρξουν ιδιωτικό κέρδος και δημόσιο καλό; Περικοπές και κοινωνική ανάπτυξη; Λιτότητα και προστασία των πολλών; Πίσω από κάθε «έκτακτο», «απρόβλεπτο» γεγονός, θα βρει κανείς, χρησιμοποιώντας αυτό που ονομάζουμε «σκέψη με τη λογική», αίτια. Άρα και ευθύνες. Ακόμη κι αν δεχτεί, όμως, κάποιος την ύπαρξη αστάθμητων παραγόντων, γι΄ αυτό υπάρχουν -θεωρητικά- τα οργανωμένα κράτη: για να αντιμετωπίζουν το έκτακτο, για να διαχειρίζονται το «έξω από τα συνηθισμένα». Γι΄αυτό οι πολίτες -σε αυτό το σύστημα αστικής οργάνωσης, που δεν το έχουν επιλέξει- διδάσκονται από μικρή ηλικία ότι πρέπει να εκχωρούν ελευθερίες : επειδή, σε αυτό το «κοινωνικό συμβόλαιο» το αντάλλαγμα -θεωρητικά- είναι η προστασία τους. Αλλά τα συμβόλαια έχουν όρους. Και όταν οι όροι τους παραβιάζονται όλο και πιο συχνά, όλο και πιο πολύ, σε ένα οικονομικό σύστημα που διευρύνει συνεχώς την ανισότητα -και δε θα σταματήσει να το κάνει- κάποτε ο δεύτερος -υποχρεωτικά- συμβαλλόμενος, δε θα τα δέχεται πια. Οι γονείς σε κάθε Κεμέροβο αυτού του κόσμου, που χαιρέτισαν τα παιδιά τους πριν πάνε να δουν μια ταινία, και δεν τα ξαναείδαν, οι άνθρωποι στους Πύργους Γκρένφελ αυτού του κόσμου, κάποτε δε θα δέχονται πια ότι αυτή είναι η πραγματικότητα στην οποία πρέπει να ζήσουν. Το ερώτημα δεν είναι πότε θα δείξουν την οργή τους. Το ερώτημα είναι, πού θα τη στρέψουν. Και εδώ αρχίζει μια άλλη, μεγάλη συζήτηση.

www.ert.gr

Open post

Δύο μήνες πριν τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ

Δύο μήνες πριν τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ

Πέρασε το καλοκαίρι, και με τον χθεσινό εορτασμό και της εργατικής αργίας, της Labor Day, ξεκίνησε η παραδοσιακά προσδιορισμένη προεκλογική περίοδος για τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου. Αυτή τη στιγμή, το ρεπουμπλικανικό κόμμα ελέγχει πλήρως τη νομοθετική και την εκτελεστική εξουσία, με τον Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, και συντηρητικές πλειοψηφίες στα δύο σώματα του Κογκρέσου, τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία. Καθώς τα δύο κόμματα ετοιμάζονται για την μάχη της κάλπης, εκλογολόγοι, επικοινωνιολόγοι, αναλυτές και σύμβουλοι κάθε είδους προσπαθούν να συνδυάσουν τα ιστορικά και τα σύγχρονα στατιστικά δεδομένα στη διάθεσή τους για να προβλέψουν ποιος έχει περισσότερες πιθανότητες να γιορτάσει το βράδυ της 6ης Νοεμβρίου. Οι ενδοιασμοί είναι προφανείς: Πώς μπορεί ένα σύστημα που απέτυχε παταγωδώς να προβλέψει την εκλογή Τραμπ στην προεδρία των Ηνωμένων Πολιτειών, να προβλέψει πως θα αντιδράσει το εκλογικό σώμα στην εποχή αυτού του πληθωρικού, απρόβλεπτου προέδρου και της μάλλον στέρεης εκλογικής του απήχησης σε συγκεκριμένες ομάδες του αμερικανικού πληθυσμού;

Όπως και να έχουν οι -δικαιολογημένες σε κάθε εκλογική αναμέτρηση- αμφιβολίες, κάποια πράγματα φαίνεται να επιβεβαιώνονται μέσα στα χρόνια. Ένα από αυτά είναι και το αξίωμα πως η κυβερνητική φθορά ενός κόμματος που ελέγχει και τον Λευκό Οίκο και το Κογκρέσο ευνοεί την αντιπολίτευση. Κάπως έτσι αναπτερώνεται το ηθικό των Δημοκρατικών, οι οποίοι οδηγούνται στις κάλπες με όνειρα -όπως σχολιάζει και η Wall Street Journal- του 2006, όταν η δημοσκοπική πτώση του νεότερου προέδρου Τζορτζ Μπους και ο ρεπουμπλικανικός έλεγχος του Κογκρέσου έδωσαν στο Δημοκρατικό κόμμα τα απαραίτητα εφόδια για να οργανώσουν μια επιτυχημένη προεκλογική εκστρατεία, στο τέλος της οποίας κατάφεραν να «γυρίσουν» το Κογκρέσο στον έλεγχό τους. Στην ανάλυσή της, η WSJ τονίζει τις ομοιότητες ανάμεσα στις δύο εκλογές, αφού και πριν από 12 χρόνια οι Ρεπουμπλικανοί αντιμετώπιζαν νομικά προβλήματα ανώτερων στελεχών τους, δωροδοκίες, και την αναμενόμενη συσπείρωση των Δημοκρατικών, οι οποίοι είχαν βρεθεί αποκλεισμένοι από τα θεσμικά κέντρα αποφάσεων. Παρ’ όλα αυτά, μία σημαντική διαφορά μπορεί να είναι αποφασιστική, καθώς το 2006 οι εκλογείς θεωρούσαν πως οι Δημοκρατικοί υποψήφιοι ήταν καταλληλότεροι, με διαφορά 13 ποσοστιαίων μονάδων, να διαχειριστούν την εθνική οικονομία. Φέτος, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως οι Αμερικανοί εμπιστεύονται περισσότερο τους Ρεπουμπλικανούς για το ίδιο έργο, με τη διαφορά να φτάνει στις 14 μονάδες. Η οικονομία στη χώρα πηγαίνει καλύτερα, και παρ’ότι η απήχηση του Αμερικανού προέδρου στους εκλογείς είναι μόλις στο 44%, μόλις 2 μονάδες πάνω από το αντίστοιχο ποσοστό του προέδρου Μπους το 2006, το Δημοκρατικό κόμμα είναι υποχρεωμένο να παρουσιάσει μια εναλλακτική αξιόπιστη λύση που δεν θα διακινδυνεύσει το οικονομικό κλίμα. Το έργο αυτό γίνεται δυσκολότερο από την ανάπτυξη διαφορετικών δυνάμεων στους κόλπους του κόμματος, το οποίο, μετά την εκλογή Τραμπ, χαρακτηρίζεται από ανομοιογενείς βαθμούς αντίθεσης στις κυβερνητικές πολιτικές, όπως αντικατοπτρίζεται και στην προκριματική εκλογή υποψηφίων που φλερτάρουν με σοσιαλιστικές πολιτικές -μια έννοια που πρόσφατα αντιμετωπιζόταν ως ταμπού.

Η μετριοπάθεια μπορεί να είναι μια ασφαλής οδός για τους Δημοκρατικούς, οι οποίοι χρειάζεται να βρουν τη χρυσή τομή ανάμεσα στην συσπείρωση των δικών τους υποστηρικτών, χωρίς να ενθαρρύνουν τη συσπείρωση των Ρεπουμπλικανών, κάτι που μια ευθεία επίθεση στο πρόσωπο του Ντόναλντ Τραμπ και των υποψηφίων που ευνοεί θα επέτρεπε. Ακόμη, όμως, και αν φτάσουν στην καλύτερη απόφαση για αυτούς, τα μαθηματικά των προσεχών εκλογών κρύβουν πολλές ακόμη δύσκολες εξισώσεις, όπως τις παρουσιάζει και η ανάλυση της Washington Post. Το σημαντικότερο, ίσως, από τα 8 θέματα που αναδεικνύονται στο σχετικό άρθρο είναι η πιθανότητα να αλλάξει χέρια ο έλεγχος της Βουλής των Αντιπροσώπων, όπου οι Δημοκρατικοί χρειάζονται να αυξήσουν τις δυνάμεις τους κατά 23 έδρες για να αποκτήσουν την πλειοψηφία. Ιστορικά, αλλά και συγκυριακά, με πολλές επί του παρόντος ρεπουμπλικανικές έδρες να θεωρούνται προσιτές, οι Δημοκρατικοί ευνοούνται. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο και στη Γερουσία, όπου οι 26 από τις 35 έδρες που κρίνονται βρίσκονται σε χέρια Δημοκρατικών. Ακόμα χειρότερα για αυτούς, οι 10 εκ των 26 βρίσκονται σε πολιτείες όπου το 2016 οι εκλογείς ψήφισαν με μεγάλη διαφορά υπέρ του προέδρου Τραμπ. Με αυτή την παρατήρηση γίνεται προφανής η σημασία και των πολιτειακών εκλογών του Νοεμβρίου για την ανάδειξη 36 κυβερνητών. Θεωρείται δεδομένο πως οι Δημοκρατικοί κυβερνήτες, οι οποίοι αυτή τη στιγμή φτάνουν τους 16, θα αυξηθούν τον Νοέμβριο. Το ζήτημα είναι ακριβώς τι θα βγάλουν οι 36 σχετικές κάλπες, και κατά πόσο θα επηρεάσει η μία εκλογή τις άλλες. Σημαντικό είναι επίσης και το ότι οι κυβερνήτες μιας πολιτείας μπορούν να συμβάλλουν καθοριστικά στην διείσδυση προεδρικών υποψηφίων, τόσο χάρη στην εγκατάσταση και ανάπτυξη ενός τοπικού κομματικού μηχανισμού μέσω θεσμικών τοποθετήσεων, αλλά και μέσω της προσαρμογής και εφαρμογής κομματικών πολιτικών που έχουν έτσι τη δυνατότητα να εκπαιδεύσουν το εκλογικό σώμα.

Άλλο στοιχείο που χαρακτηρίζει τις προσεχείς εκλογές είναι η αυξημένη συμμετοχή γυναικών υποψηφίων. Συνολικά 476 γυναίκες έθεσαν υποψηφιότητα για τη Βουλή των Αντιπροσώπων, 53 για τη Γερουσία, και 61 για το αξίωμα της κυβερνήτου -όταν τα σχετικά ρεκόρ μέχρι πρότινος ήταν 298, 26, και 34 υποψηφιότητες, αντιστοίχως. Από αυτές τις αρχικές υποψηφιότητες, 251, 26, και 18, αντιστοίχως, παραμένουν στην «κούρσα». Την ίδια ώρα, οι γυναίκες αναμένεται να συμβάλλουν καθοριστικά και ως ψηφοφόροι, μια και τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν πως είναι περισσότερο εξοργισμένες από τους άνδρες ψηφοφόρους με τις κυβερνητικές επιλογές του Ντόναλντ Τραμπ, και, επιπλέον, η αντίθεσή τους είναι περισσότερο ενεργητική, είναι δηλαδή περισσότερο πιθανό να ψηφίσουν για να την εκφράσουν.

Γιατί, όμως, τόσες αναλύσεις για τις ενδιάμεσες εκλογές, όταν αυτές κρίνουν -το πολύ- μόλις το 1/3 των εδρών του Κογκρέσου, και κάποια πολιτειακά αξιώματα που δεν συνδέονται αμέσως με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση; Ακόμα και αν το Ρεπουμπλικανικό κόμμα χάσει τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων, όπως και φαίνεται ότι θα γίνει, η εξέλιξη αυτή απέχει πολύ από το να είναι μια σίγουρη καταδίκη για την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ στις εκλογές του 2020. Ο Νταν Μπαλζ σημειώνει στην Washington Post πως, αντιστρέφοντας τα κόμματα, οι πρόεδροι Κλίντον και Ομπάμα υπέστησαν αυτήν ακριβώς τη ζημία στις ενδιάμεσες εκλογές της πρώτης θητείας τους, αλλά κέρδισαν την επανεκλογή τους χωρίς προβλήματα. Οι σημαντικότερες εξελίξεις από ένα τέτοιο εκλογικό αποτέλεσμα, όπως έχουμε πει και σε άλλες αναλύσεις, θα αφορούν περισσότερο στη διαχείριση της έρευνας Μιούλερ για την Ρωσία και τον ρόλο της προεκλογικής εκστρατείας του Ντόναλντ Τραμπ, όπως και στην άσκηση αυστηρότερων ελέγχων στην προεδρεία του. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Daily Intelligencer περιγράφει τους… φόβους, μάλλον, των αντιπολιτευόμενων δυνάμεων σχετικά με τις πιθανές αντιδράσεις του Ντόναλντ Τραμπ σε ένα πιθανώς απογοητευτικό για τον ίδιο αποτέλεσμα. Σε άρθρο του, ο Εντ Κίλγκορ τονίζει πως ο Αμερικανός πρόεδρος είναι πιθανό να προσπαθήσει να περάσει όσο γίνεται πιο γρήγορα τις ευνοϊκότερες για τον ίδιο και την εκλογική του βάση ρυθμίσεις, πριν αναλάβουν τα καθήκοντά τους οι νεοεκλεχθέντες και νεοεκλεχθείσες αντιπρόσωποι. Υπενθυμίζεται ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες, μετά από τις εκλογές, οι οποίες πραγματοποιούνται πάντα στις αρχές Νοεμβρίου, οι νικητές δεν αναλαμβάνουν αμέσως καθήκοντα, αλλά περιμένουν μέχρι τα μέσα του Ιανουαρίου. Στο ενδιάμεσο χρονικό διάστημα παραμένουν στις έδρες τους οι προηγουμένως εκλεχθέντες και εκλεχθείσες αντιπρόσωποι, τους οποίους και εκτιμάται ότι θα αξιοποιήσει ο πρόεδρος Τραμπ για να εκμεταλλευτεί την παρούσα ρεπουμπλικανική πλειοψηφία και να προχωρήσει στην υλοποίηση σχεδίων όπως το την κατασκευή τείχους στα σύνορα των Η.Π.Α. με το Μεξικό.

www.ert.gr

Open post

Όταν η παλιά διαδρομή της λεωφόρου Μαραθώνος έγινε σκουπιδότοπος

Όταν η παλιά διαδρομή της λεωφόρου Μαραθώνος έγινε σκουπιδότοπος

του Νάσου Μπράτσου

Μερικούς μήνες πριν την πύρινη λαίλαπα στο Μάτι, είχαμε περπατήσει σε τμήματα της παλιάς λεωφόρου Μαραθώνος, εκεί που σήμερα λίγοι ξέρουν ότι κάποτε ήταν δρόμος με ιστορική αξία.

Χωρίς να θέλουμε να συνδέσουμε την εικόνα που είδαμε με τις βασικές αιτίες εξέλιξης και συνεπειών της φονικής πυρκαγιάς, η μετατροπή τμημάτων του οδικού δικτύου σε άτυπες χωματερές, είναι ενέργεια επιβαρυντική στις προσπάθειες πυρόσβεσης, όταν στα σημεία αυτά χρειαστεί κάτι τέτοιο.

Μεταξύ λοιπόν των ενεργειών που γίνονται αυτή την περίοδο, η αντιμετώπιση και του φαινομένου των άτυπων χωματερών, πρέπει να αντιμετωπιστεί.

Βρεθήκαμε την άνοιξη του 2018 στη διασταύρωση της Ραφήνας και οδηγός μας ήταν ο Δημήτρης Μακρής που υπηρέτησε την περιοχή από πολλές θέσεις, μεταξύ αυτών και μέσα από την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Oι φωτογραφίες είναι από τμήματα του δρόμου, κοντά στη διασταύρωση της Ραφήνας.

Σχετικές ειδήσεις:

Αγώνας για ανάδειξη των τμημάτων της παλαιάς Λ. Μαραθώνος (φωτορεπορτάζ)

Λεωφόρος Mαραθώνος: Ανοιχτό το δίλημμα «σκουπιδότοπος ή ανάδειξη»

www.ert.gr

Open post

Ο Ντόναλντ Τραμπ κρατάει τον επικεφαλής Πληροφοριών των Η.Π.Α…. στο σκοτάδι

Ο Ντόναλντ Τραμπ κρατάει τον επικεφαλής Πληροφοριών των Η.Π.Α…. στο σκοτάδι

Λιγότερες από 100 μέρες απομένουν μέχρι τις αμερικανικές εκλογές για το Κογκρέσο, και ο Λευκός Οίκος αποφάσισε πριν λίγες ημέρες να καλέσει τους επικεφαλής των υπηρεσιών πληροφοριών στην ενημέρωση των συντακτών, για να τους διαβεβαιώσουν πως οι υπηρεσίες τους αντιμετωπίζουν με σοβαρότητα την ασφάλεια των εκλογών, και παρακολουθούν με προσοχή της κινήσεις της Ρωσίας. Η ιδέα ήταν καλή -ποιος θα μπορούσε να είναι περισσότερο πειστικός, και κατάλληλος να καθησυχάσει τη χώρα πως όχι μόνο οι εκλογές θα είναι αδιάβλητες, αλλά και πως οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιστέκονται σε κάθε εξωτερική πολιτική απειλή; Αλλά, όπως πολλές καλές ιδέες, έτσι κι αυτή δεν υλοποιήθηκε ακριβώς όπως αναμενόταν. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το κλίμα χάλασε ο ίδιος ο διευθυντής των Υπηρεσιών Πληροφοριών των Η.Π.Α., Νταν Κόουτς, ο οποίος δέχθηκε μια ερώτηση σχετικά με την συνάντηση Τραμπ-Πούτιν στο Ελσίνκι, όταν ο Αμερικανός πρόεδρος είχε φανεί να προτιμά την ρωσική εκδοχή των γεγονότων των προεδρικών εκλογών που τον ανέδειξαν στο αξίωμά του. «Δεν είμαι σε θέση ούτε να καταλάβω πλήρως, ούτε να μιλήσω για ό,τι έγινε στο Ελσίνκι,» απάντησε ο Κόουτς, ο οποίος, όπως εύστοχα σχολιάζει και η Washington Post, είναι ex officio ίσως ο μόνος άνθρωπος που ακόμα και αν δεν μπορεί να μιλήσει για ό,τι έγινε, πρέπει να το έχει καταλάβει.

Το σχόλιο του Κόουτς δεν είναι τελείως ασυνήθιστο, μια και ο πρώην γερουσιαστής έχει αρκετές φορές εκφράσει την αντίθεσή του με το πώς ακριβώς οργανώθηκε η συνάντηση των δύο προέδρων και η συζήτηση των θεμάτων που βρίσκονται στην ατζέντα τους. Παρ’ όλα αυτά, προκαλεί εντύπωση η απόφασή του να τονίσει την απόσταση που φαίνεται να τον χωρίζει από ορισμένες αποφάσεις του Αμερικανού προέδρου στο πεδίο των σχέσεων της χώρας με την Ρωσία, ειδικά σε μια συνέντευξη Τύπου, η οποία στην πραγματικότητα βασίζεται στην παραδοχή πως αυτή η χώρα έχει θέσει στο στόχαστρό της τις αμερικανικές εκλογές. Τόσο ο Κόουτς, όσο και οι άλλοι πέντε αξιωματούχοι ασφαλείας, οι οποίοι βρέθηκαν στον Λευκό Οίκο, τόνισαν πως το επίπεδο δραστηριότητας των ρωσικών προσπαθειών ανάμειξης στις αμερικανικές εκλογές δεν συγκρίνεται με εκείνο που διαπίστωσαν στις προεδρικές εκλογές του 2016, σχολιάζοντας, όμως, πως μόνο μια σοβαρότερη κυβερνοεπίθεση βρίσκεται «μόνο ένα κλικ του πληκτρολογίου μακριά.» Μάλιστα, σύμφωνα και με το Bloomberg, ο διευθυντής του FBI, Κρίστοφερ Ρέι, υποστήριξε πως Ρώσοι και άλλοι προσπαθούν επιπλέον να περιορίσουν τη συμμετοχή των ψηφοφόρων στις εκλογές και να χρηματοδοτήσουν προεκλογικές εκστρατείες. Σχολιάζοντας τη σχετική δραστηριότητα, και οι δύο άνδρες προσπάθησαν να διευρύνουν τη συζήτηση, με τον Κόουτς να τονίζει πως οι Ρώσοι αναζητούν κάθε είδους ευκαιρία που θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν, ανεξαρτήτως του κόμματος που μπορεί να κερδίσει πόντους από την ανάμειξή τους, και με τον Ρέι να προειδοποιεί για μια εχθρική πράξη υπονόμευσης της χώρας, η οποία δεν περιορίζεται σε προεκλογικές περιόδους. Σε αυτό το πλαίσιο, επανέρχονται και εντείνονται οι ενστάσεις σχετικά με τις επαφές Τραμπ-Πούτιν, οι οποίες φαίνεται να βρίσκονται σε τελείως διαφορετικό κλίμα.

Τόσο οι Δημοκρατικοί, οι οποίοι επέκριναν την συνέντευξη Τύπου των αξιματούχων πληροφοριών, όσο και οι Ρεπουμπλικανοί, είχαν αντιδράσει έντονα στην συνάντηση των δύο προέδρων στο Ελσίνκι, και ακόμα περισσότερο στην συμπεριφορά του Αμερικανού προέδρου και στα σχόλιά του κατά την ενημέρωση των συντακτών. Πλέον, μετά από αρκετές ημέρες, παρόμοιες αντιδράσεις, αν και λιγότερο διακομματικές, επισημαίνουν πως η αμερικανική κυβέρνηση δεν έχει προσφέρει καμία πληροφόρηση ως προς το τι συζητήθηκε και τι συμφωνήθηκε ανάμεσα στους δύο ηγέτες. «Χαίρομαι που ο Λευκός Οίκος έκανε επιτέλους κάτι για την ασφάλεια των εκλογών -ακόμη και αν αυτό ήταν μια απλή συνέντευξη Τύπου. Μακάρι μόνο αυτό να υποστηριζόταν από οτιδήποτε είπε ή έκανε ο πρόεδρος (Τραμπ) στη Ρωσία,» σχολίασε εκ των Δημοκρατικών γερουσιαστών ο Μαρκ Γουόρνερ. Δεν είναι μόνο ο Νταν Κόουτς, λοιπόν, ο οποίος δεν καταλαβαίνει τι συμβαίνει στις σχέσεις ΗΠΑ-Ρωσίας. Από το Ιστιτούτο Brookings, ο Στίβεν Πάιφερ, με 27 χρόνια εμπειρίας ως διπλωμάτης, τόνιζε προσφάτως σε άρθρο του πως η απουσία ενημέρωσης από την αμερικανική κυβέρνηση μεγεθύνεται από τον ρωσικό ενθουσιασμό για την συνάντηση, όπως τον μετέφερε ο Σεργκέι Λαβρόφ, και από τους ισχυρισμούς πως οι δύο ηγέτες προχώρησαν σε σημαντικές συμφωνίες, όπως τόνισε το ρωσικό υπουργείο Αμύνης και ο πρέσβης της χώρας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Προφανώς, η σύναψη συμφωνιών σε ανώτατο επίπεδο δεν είναι ούτε ασυνήθιστη, ούτε ύποπτη, και ο Πάιφερ προσφέρει κάποια παραδείγματα των καλύτερων πιθανών συμφωνιών ανάμεσα στον Ντόναλντ Τραμπ και τον Βλάντιμιρ Πούτιν, ειδικά σε σχέση με τον περιορισμό των εξοπλισμών, ή την ρωσική δραστηριότητα στην Ουκρανία. Συγχρόνως, όμως, οι συμφωνίες μπορεί να είναι απρόβλεπτες, δεδομένων και των κατηγοριών πο βαραίνουν Ρώσους πολίτες στο στόχαστρο του ειδικού ερευνητή Ρόμπερτ Μιούλερ. Ο πρόεδρος Πούτιν πρότεινε να επισκεφτεί τη χώρα του ο Μιούλερ και να συναντηθεί με Ρώσους ερευνητές για να συζητήσουν την παραβίαση των servers του Δημοκρατικού κόμματος -σε αντάλλαγμα, όμως, για πρόσβαση των Ρώσων ερευνητών στον Αμερικανό πρώην πρέσβη στη Μόσχα, Μάικλ ΜακΦολ, καθώς και σε άλλους Αμερικανούς αξιωματούχους, τους οποίους οι ρωσικές Αρχές επιθυμούν να ανακρίνουν σε σχέση με τον Μπιλ Μπράουντερ, τον Βρετανό επιχειρηματία που, όπως τονίζουν οι New York Times, ηγήθηκε μιας παγκόσμιας εκστρατείας ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η οποία είχε ως αποτέλεσμα την επιβολή κυρώσεων σε πλήθος Ρώσων αξιωματούχων. Ο πρόεδρος Πούτιν έχει πει πως από τις δραστηριότητες του ιδίου του Μπράουντερ και συνεργατών του στη Ρωσία έχουν προκύψει κέρδη πλέον του ενός δισεκατομμυρίου, τα οποία δεν φορολογήθηκαν ποτέ, και μεταφέρθηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια εξ αυτών κατέληξαν στην προεκλογική εκστρατεία της Χίλαρι Κλίντον. Τα πράγματα περιπλέκονται περισσότερο από το γεγονός πως, ήδη από το 2016, ο γιος, ο γαμπρός, και ο επικεφαλής της προεκλογικής εκστρατείας του προέδρου Τραμπ είχαν μάθει πώς αξιολογεί το Κρεμλίνο τον Μπράουντερ, αφού η Νατάλια Βεσελνίτσκαγια, Ρωσίδα δικηγόρος που βρίσκεται κοντά στον επικεφαλής εισαγγελέα της χώρας, είχε αναλάβει να τους ενημερώσει. Για τον Πάιφερ, μια πιθανή συμφωνία όπως αυτή που πρότεινε ο Ρώσος πρόεδρος, εκπροσωπεί τις συμφωνίες που φοβούνται όσοι αντιτίθενται στην έλλειψη πληροφόρησης.

Σε κάθε περίπτωση, ο Μπιλ Μπράουντερ και ο συμψηφισμός που πρότεινε ο Βλάντιμιρ Πούτιν έγιναν άλλη μια ευκαιρία για να φανεί η διάσταση απόψεων στα διάφορα επίπεδα της αμερικανικής κυβέρνησης, με την εκπρόσωπο του Λευκού Οίκου να επισημαίνει πως ο πρόεδρος Τραμπ βρήκε την ιδέα «ενδιαφέρουσα,» και τον εκπρόσωπο του State Department να την χαρακτηρίζει «εξωφρενική». Σε άρθρο του στο NPR, ο Ρόμπερτ Κέιγκαν προσπάθησε να εξηγήσει τις διαφορές ανάμεσα στον Ντόναλντ Τραμπ και κάποια στελέχη της κυβέρνησής του ή της αμερικανικής δημόσιας διοίκησης, εστιάζοντας στις ομοιότητες ανάμεσα στον Αμερικανό πρόεδρο και τον Ρώσο ομόλογό του. Υποστηρίζοντας πως η συνάντηση στο Ελσίνκι ήταν «μια συνάντηση μεταξύ συμμάχων, με συγκλίνοντα ενδιαφέροντα και κοινούς στόχους,» ο Κέιγκαν, ανώτερο στέλεχος του Ινστιτούτου Brookings, τονίζει πως οι δύο ηγέτες ενώνονται από την κοινή τους απέχθεια για την φιλελεύθερη τάξη πραγμάτων, στην εγκατάσταση της οποίας πρωταγωνίστησαν οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες. Για την Ρωσία, η απέχθεια βασίζεται στη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης και στην εδραίωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ, δύο οργανισμών που και ο Ντόναλντ Τραμπ έχει συχνά αναφέρει ως εχθρούς της Αμερικής. Για τον Πούτιν, η αποδυνάμωση αυτής της τάξης πραγμάτων, η άνοδος εθνικιστικών κομμάτων στην Ευρώπη, και η αποτυχία της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι όλα μέρος των συνθηκών που μπορούν να δίνουν χώρο στη Ρωσία για την ανάπτυξη της δικής της πολιτικής. Για τον Ντόναλντ Τραμπ, η ίδια τάξη πραγμάτων φαίνεται να ταυτίζεται με τον ελιτισμό που η εκλογική του βάση αποστρέφεται -ένα διεθνοποιημένο πολιτικό κατεστημένο που βασίζεται στην ομαλότητα των κεκτημένων του. Κατά τον Κέιγκαν, λοιπόν, αμφότεροι οι πολιτικοί ηγέτες αντιμετωπίζουν τη διεθνή τάξη πραγμάτων ως «όρια της ελευθερίας τους» -όρια, στα οποία επιτίθενται με παρόμοιους τρόπους. Μερικοί εξ όσων αναφέρει ο Κέιγκαν: η στήριξη στα γαλλικά, ιταλικά, και βρετανικά ακραία εθνικιστικά κόμματα, η στήριξη του Brexit, ακόμα και η αντιπάθεια στο πρόσωπο της Άνγκελα Μέρκελ.

Παρά την όποια ταύτιση απόψεων των δύο προέδρων, τα αντι-ρωσικά αισθήματα στην αμερικανική κοινή γνώμη ισχυροποιούνται συνεχώς. Μεγάλο κομμάτι της σχετικής ρητορικής συμπίπτει με τις τοποθετήσεις του Δημοκρατικού κόμματος, το οποίο και κατηγορεί το Κρεμλίνο για την απώλεια του Λευκού Οίκου. Επιπλέον, πάρα πολλά σημεία της κριτικής που ασκούν οι Δημοκρατικοί στον πρόεδρο Τραμπ αφορούν ενέργειες που συχνά σχετίζονται με τη Ρωσία, ειδικά όταν ο Αμερικανός πρόεδρος προσπαθεί να υποβιβάσει τα προβλήματα στις σχέσεις των δύο χωρών. Σε άρθρο του στο Foreign Policy, ο Μάικα Ζένκο, ανώτερο στέλεχος του Συμβουλίου Διεθνών Σχέσεων, επισημαίνει τους κινδύνους που αυτή η τοποθέτηση κρύβει για το κόμμα της αμερικανικής αξιωματικής αντιπολίτευσης, τονίζοντας πως αυτό αποκρύπτει άλλες παγίδες της διεθνούς πολιτικής, όπως τις κινήσεις της Κίνας. Η δυσπιστία έναντι της Ρωσίας είναι εξαιρετικά κομματική, με το 47% των Δημοκρατικών ψηφοφόρων να αναφέρει τη χώρα ως τον μεγαλύτερο εχθρό των Η.Π.Α., έναντι μόλις 10% των Ρεπουμπλικανών.

www.ert.gr

Open post

Το ματς του θανάτου – Ουκρανία 1942: Ο αετός του Γ΄ Ράιχ «ξεπουπουλιάζεται» στο γήπεδο

Το ματς του θανάτου – Ουκρανία 1942: Ο αετός του Γ΄ Ράιχ «ξεπουπουλιάζεται» στο γήπεδο

Tην περίοδο της γερμανικής κατοχής στην Ευρώπη, υπήρξαν περιπτώσεις που οι ναζί ενθάρρυναν τη διοργάνωση αθλητικών διοργανώσεων για τους δικούς τους σκοπούς, την προπαγάνδα, αλλά και την προσπάθεια να «ξεγελάσουν» τους κατακτημένους με «θεάματα».

Ένα περιστατικό που η απόπειρά τους, γύρισε ανάποδα και εξευτέλισε το Γ΄ Ράιχ, συνέβη στην Ουκρανία το 1942. Η ιστορία κατέληξε στο λεγόμενο «ματς του θανάτου» στις 9 Αυγούστου του 1942, που ήταν η απόπειρα να πάρουν τη ρεβάνς μίας «ηχηρής» ήττας που υπέστησαν στις 6 Αυγούστου 1942.

Δημοσιεύουμε απόσπασμα από το βιβλίο «Αθλητισμός και Κοινωνικά Κινήματα» (εκδόσεις «Νότιος Άνεμος», συγγραφέας Νάσος Μπράτσος, ISBN  9789609511261).

Απόσπασμα από το κεφάλαιο «Κόντρα στους ναζί»:

Πρωτοβουλία των ναζί ήταν η απόπειρα δημιουργίας «πρωταθλήματος» – τουρνουά στην Ουκρανία, για να ξεχαστεί ο κόσμος και να είναι πιο εύκολη η κατοχική διακυβέρνηση. Μετά από έντονο προβληματισμό για το ορθόν ή όχι της απόφασης, δημιουργήθηκε μία ουκρανική ομάδα.

Ραχοκοκαλιά της ομάδας ήταν παίκτες που αγωνίζονταν πριν από τον πόλεμο στη Δυναμό Κιέβου, ενώ συμβολή είχαν και παίκτες της Λοκομοτίβ. Η νέα ομάδα ονομάστηκε Σταρτ και στο κατοχικό τουρνουά σημείωνε τη μία νίκη μετά την άλλη και μάλιστα με μεγάλα σκορ, κερδίζοντας Ούγγρους συνεργάτες των ναζί, Ρουμάνους στρατιώτες και στο τέλος και τους Γερμανούς, με αποτέλεσμα να τονωθεί το ηθικό των υπόδουλων Ουκρανών.

Επιχειρώντας να ρεφάρουν, οι Γερμανοί έφεραν την επίλεκτη ομάδα της Λουφτβάφε, τη Φλάκερφ, που όμως ηττήθηκε με 5-1 από τη Σταρτ στις 6 Αυγούστου του 1942.

Με απειλές του τύπου «ηττηθείτε για να μην πεθάνετε» και διαιτητή από τα SS, στις 9 Αυγούστου, οι Ουκρανοί αρνήθηκαν να κάνουν τον ναζιστικό χαιρετισμό μέσα στο γήπεδο και κέρδισαν με 5-3 τους ναζί στον αγώνα-ρεβάνς, όπου η εφαρμογή των κανόνων του αγώνα ήταν σκανδαλώδης υπέρ των Γερμανών.

Mνημείο έξω από το γήπεδο

Αν και ευρέως γνωστό είναι ότι στη συνέχεια εκτελέστηκαν όλοι, η αλήθεια είναι ότι κάποιοι συνελήφθησαν και τους πήγαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, όπου βασανίστηκαν και ακολούθως εκτελέστηκαν (κατηγορήθηκαν σαν συνεργάτες των Σοβιετικών), ενώ κάποιοι διέφυγαν ανακατεμένοι με το πλήθος των θεατών του αγώνα.

Σήμερα έξω από το στάδιο Σταρτ στο Κίεβο υπάρχει μνημείο για τους ήρωες ποδοσφαιριστές, με την επιγραφή: «Η δόξα σας δεν θα ξεθωριάσει στους αιώνες».

Μη νομίζετε, όμως, ότι αυτό που έμεινε ήταν μόνο η γλυκιά ανάμνηση μιας ηρωικής προσπάθειας, αφού η αντιφασιστική ποδοσφαιρική δράση του 1942 «στοιχειώνει» στους φόβους των απολογητών του φασισμού.

Από τη μία, μόλις το 2005, δηλαδή 63 χρόνια μετά, το δικαστήριο του Αμβούργου απεφάνθη ότι δεν τεκμηριώνεται η εκτέλεση ως προϊόν δίωξης για την ποδοσφαιρική επιτυχία, απόφαση στο ίδιο μήκος κύματος με την άρνηση καταβολής πολεμικών αποζημιώσεων στην Ελλάδα.

Επίσης, το 2012 η σχετική ταινία απαγορεύτηκε από την ουκρανική κυβέρνηση επειδή σε αυτήν παρουσιάζονται και Ουκρανοί ως συνεργάτες των ναζί και θεωρήθηκε εχθρική προπαγάνδα, καθώς έκανε αναφορά στους εκεί δοσίλογους και ταγματασφαλίτες.

Τόσα χρόνια μετά και οι ήρωες της Σταρτ αναγκάζουν ακόμα τους αντιπάλους τους να παίζουν άμυνα και να πετάνε την μπάλα στην εξέδρα.

www.ert.gr

Open post

Ξεκίνησε στις ΗΠΑ η πρώτη δίκη συνεργάτη του προέδρου Τραμπ

Ξεκίνησε στις ΗΠΑ η πρώτη δίκη συνεργάτη του προέδρου Τραμπ

Ξεκίνησε χθες, στην Αλεξάντρια της πολιτείας της Βιρτζίνια, η πρώτη δίκη που προέκυψε από τις ενέργειες του ειδικού ερευνητή Ρόμπερτ Μιούλερ, και η οποία ακουμπάει -από σημαντική απόσταση για την ώρα- τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών.

Το δικαστικό σύστημα της περιοχής είναι γνωστό στους αμερικανικούς νομικούς κύκλους ως… πυραυλικό, για την ταχύτητα, με την οποία εκδικάζονται οι διάφορες υποθέσεις. Στην υπόθεση του Πολ Μάναφορτ, του πρώην επικεφαλής της προεκλογικής εκστρατείας του Ντόναλντ Τραμπ για την προεδρία των Η.Π.Α., η επβεβαίωση αυτής της ταχύτητας είναι μια απρόσμενη διάσταση, αφού πολλοί εκτιμούσαν ότι η βαρύτητα της υπόθεσης και η πολυπλοκότητα των κατηγοριών θα απαιτούσαν παρατεταμένες διαδικασίες. Φαίνεται, όμως, πως υπολόγιζαν χωρίς τον ξενοδόχο -εν προκειμένω τον δικαστή Έλλις, ο οποίος, όπως τονίζει και το CNN ξεκαθάρισε από την αρχή πώς περιμένει να εξελιχθούν τα πράγματα. Έτσι, λοιπόν, ο κατήγορος και ο συνήγορος υπεράσπισης του Πολ Μάναφορτ είχαν μέχρι μισή ώρα το πολύ για τις εναρκτήριες δηλώσεις τους, ενώ ο δικαστής Έλλις κατέστησε σαφές πως οι ένορκοι δεν θα πρέπει να κατακλυστούν με βαρετές λεπτομέρειες για τις εξειδικευμένες πτυχές των δραστηριοτήτων του Μάναφορτ.

Γιατί, όμως, τόσοι άνθρωποι εκτιμούν πως αυτή η πολυαναμενόμενη δίκη, με όλα τα στοιχεία που θα μπορούσαν να την καθιστούν εντυπωσιακή, θα είναι βαρετή; Κατ’ αρχήν, όσο στενή και αν είναι η σύνδεση του Πολ Μάναφορτ με τον Ντόναλντ Τραμπ, και όσο στενή και αν είναι η σύνδεση αυτής της δίκης με τον Ρόμπερτ Μιούλερ και την έρευνά του, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν συνδέεται με τα αδικήματα για τα οποία διώκεται ο κάποτε ισχυρός άνδρας του επιτελείου του. Για την ακρίβεια, ο Μάναφορτ κατηγορείται για αδικήματα φοροδιαφυγής και τραπεζικής απάτης που ξεκινούν το 2008, και παρ’ότι εκτείνονται στο σήμερα. Ο New Yorker κάνει μια χρήσιμη διάκριση ανάμεσα στα αδικήματα, τα οποία ο Μάναφορτ κατηγορείται πως διέπραξε κατά την εποχή των παχέων αγελάδων του, και σε εκείνα που φαινομενικά συνδέονται με την ταραχή του κατά την εποχή των ισχνών. Πριν, όμως, από τον δαιδαλώδη λαβύρινθο που οι εταιρείες, οι τραπεζικοί λογαριασμοί, και οι καταθέσεις από διεθνείς τράπεζες σε αμερικανικές επιχειρήσεις συνθέτουν, και ο οποίος οδηγεί άλλοτε στο Ηνωμένο Βασίλειο, άλλοτε στην Κύπρο, και άλλοτε σε άλλες χώρες, οι ένορκοι είναι πολύ πιθανό να βαρεθούν, ή τουλάχιστον να κουραστούν, προσπαθώντας νακαταλάβουν πως ο Πολ Μάναφορτ έβγαλε τα χρήματα που κατηγορείται ότι στη συνέχεια έκρυψε.

Την Τρίτη, ο πρώτος μάρτυρας που κήθηκε να καταθέσει έδωσε μια εικόνα όσων υποστηρίζουν αυτή την πιθανότητα. Ο Ταντ Ντεβάιν, πολιτικός σύμβουλος των Δημοκρατικών και πρώην συνεργάτης του Μάναφορτ ανέλαβε, απαντώντας στις ερωτήσεις του κατηγόρου Γκρεγκ Άντρες, να εξηγήσει τις σχέσεις του Μάναφορτ με τους πρωταγωνιστές της ουκρανικής πολιτικής, στο πεδίο της οποίας είχαν συνεργαστεί για τη διοργάνωση πολιτικών εκστρατειών στη χώρα. Ο Μάναφορτ και ο τότε βοηθός του, Ρόμπερτ Γκέιτς, ο οποίος πλέον συνεργάζεται με τον Ρόμπερτ Μιούλερ, και στον οποίο βασίζεται σημαντικό μέτος της δικογραφίας, είχαν -κατά τον Ντεβάιν- προσπαθήσει το 2014 να συνεργαστούν με τον νυν πρόεδρο της Ουκρανίας, Βίκτορ Ποροσένκο. Ο βασικός του πελάτης, όμως, ήταν ο Βίκτορ Γιανουκόβιτς, ο προκάτοχος του Ποροσένκο, ο οποίος συνδέεται στενά με τον Βλάντιμιρ Πούτιν. Και πάλι, όσο και αν το όνομα του Ρώσου προέδρου προκαλεί αναταραχή όποτε ακούγεται έστω και σε απόσταση χιλιομέτρων από τον πρόεδρο Τραμπ, αυτή η σύνδεση δεν επηρεάζει τον τελευταίο. Τι συμβαίνει, όμως; Το 2014, ο Πολ Μάναφορτ έχασε την πρόσβασή του στην ουκρανική προεδρία, αλλά και στις οικονομικές απολαβές που αυτή σήμαινε για εκείνον. Σταδιακά, τα εκατομμύρια δολάρια που κατηγορείται πως νομιμοποιούσε μέσω εξωχώριων επιχειρήσεων και τραπεζικών λογαριασμών έδωσαν τη θέση τους σε προσπάθειες διασφάλισης δανείων υπό συνθήκες που αφήνουν περιθώρια αμφισβήτησης της εγκυρότητας των πληροφοριών που προσέφερε στους χρηματωπιστωτικούς οργανισμούς. Είναι η περίοδος των ισχνών αγελάδων. Το θέμα είναι πως ειδικά κατά αυτή την περίοδο, τα αδικήματα του Μάναφορτ δεν είναι εξαιρετικά. Είναι περιορισμένα σε σχέση με τα προηγούμενα αδικήματα για τα οποία κατηγορείται, και όπως σημειώνει ο New Yorker, σίγουρα δεν είναι το είδος των αδικημάτων με τα οποία θα ασχολείτο ένας ειδικός ερευνητής. Για τον Άνταμ Ντέιβιντσον, όμως, ο οποίος και υπογράφει το σχετικό σχόλιο, αυτά τα υποδεέστερα αδικήματα αποκαλύπτουν ένα σημαντικό γνώρισμα του Πολ Μάναφορτ, το οποίο παρουσιάζει ως το βασικό στοίχημα και επιχείρημα του Ρόμπερτ Μιούλερ: Από το 2014 και μετά, ο Πολ Μάναφορτ βρισκόταν σε πανικό, και χωρίς χρήματα. Το 2016, όταν αναλαμβάνει επικεφαλής της προεδρικής εκστρατείας του Ντόναλντ Τραμπ, θέση για την οποία δεν εισπράττει κάποια οικονομική αποζημίωση, είναι πολύ πιθανό να κεφαλαιοποίησε την πρόσβασή του στον ολοένα και ισχυρότερο υποψήφιο, τότε, πρόεδρο.

Βεβαίως, το επιχείρημα είναι τραβηγμένο. Ακόμα χειρότερα, είναι αστήρικτο. Κάπως έτσι ξεκινά ο αντίλογος στον ερευνητή Μιούλερ, υποστηρίζοντας πως η δικαστική δίωξη του Μάναφορτ είναι υπερβολική. Για την ακρίβεια, όσοι κι αν σχολίαζαν πως η δίκη θα είναι βαρετή ή αργή, άλλοι τόσοι σχολίαζαν πως δεν θα γινόταν καν. Ο συλλογισμός τους, όμως, δεν ήταν πως θα αποσύρονταν οι κατηγορίες (άλλωστε, ο Πολ Μάναφορτ αντιμετωπίζει και δεύτερο δικαστήριο, στην Ουάσινγκτον, για κατηγορίες που σχετίζονται με ξέπλυμα χρήματος, και με την παράλειψη γνωστοποίησης, όπως προβλέπει η αμερικανική νομοθεσία, της δραστηριότητάς του στην ουκρανική κυβέρνηση), αλλά πως κατηγορούμενος και κατήγορος θα οδηγούνταν σε κάποια συμφωνία. Σε αντίθεση, κατά πώς δείχνουν οι εξελίξεις, με τον δικηγόρο του Αμερικανού προέδρου, ο Πολ Μάναφορτ δεν φαίνεται πρόθυμος να συνεργαστεί με τον Ρόμπερτ Μιούλερ. Η πρόσφατη τακτική της νομικής ομάδας του Ντόναλντ Τραμπ, αλλά και οι ενέργειες του ίδιου του Αμερικανού προέδρου προσφέρουν κάποιες πιθανές εξηγήσεις, επιπροσθέτως της πιθανότητας απουσίας ενοχοποιητικών στοιχείων που θα μπορούσε, θεωρητικά, να προσφέρει ο Μάναφορτ.

Σε κάθε δίκη, το χειρότερο σενάριο για κάθε κατηγορούμενο είναι η καταδίκη του. Ο πρόεδρος Τραμπ, όμως, έχει δείξει πως δεν διστάζει να απονείμει χάρη σε καταδικασθέντες για εγκλήματα διαφθοράς, ο οποίος, μέσω της αγαπημένης του πλατφόρμας επικοινωνίας, το twitter, εξέφρασε την συμπαράστασή του στον Μάναφορτ, χαρακτηρίζοντας «πολύ άδικη» τη δίωξή του.

www.ert.gr

Open post

Ο Τουρισμός – αλλιώς

Ο Τουρισμός – αλλιώς

της Μάχης Μαργαρίτη

«Χρονιά-ρεκόρ για τον τουρισμό.» «Απογειώνεται ο τουρισμός.» «Ρεκόρ εισπράξεων από τον τουρισμό.» Οι τίτλοι στις ειδήσεις είναι γνωστοί. Η εικόνα παρουσιάζεται ειδυλλιακή. Τα νησιά και οι τουριστικοί προορισμοί της χώρας γεμίζουν, τα ταμεία -κρατικά και ιδιωτικά- γεμίζουν, δεκάδες χιλιάδες οι θέσεις εργασίας.

«Βαρέθηκα να μένω σε δωμάτια που κοστίζουν το μισό από όσο τα χρεώνουν», έλεγε πρόσφατα μια γνωστή, συζητώντας για τις επερχόμενες διακοπές -ή μη-σε κάποιο ελληνικό νησί. Φράση που ακούγεται όλο και συχνότερα κάθε καλοκαίρι στις συζητήσεις ανθρώπων που προγραμματίζουν – ή προσπαθούν να προγραμματίσουν – τις διακοπές τους. Όχι κάπου μακριά, όχι κάπου εξωτικά. Σε κάποιον προορισμό εντός. Με απλά πράγματα. Θάλασσα και ήλιο. Κάτι που δεν αποδεικνύεται πάντα τόσο απλό.

Ένα ζήτημα είναι τα καταλύματα. Ναι, υπάρχουν και φθηνά δωμάτια. Αλλά, σε γενικές γραμμές, το να βρει κανείς ένα καλό από άποψης παροχών δωμάτιο, δεν είναι πάντα οικονομική υπόθεση, δεδομένου του επιπέδου των μισθών, πολύ περισσότερο όταν αυξάνονται συνεχώς οι ροές τουριστών από όλο τον κόσμο. Συχνά, στη διαδικασία αναζήτησης καταλύματος,  προκύπτει ότι μεγάλος αριθμός κρατήσεων έχει γίνει μήνες νωρίτερα «από ξένους τουρίστες, αυτοί κλείνουν νωρίς τις διακοπές τους», όπως συχνά λένε οι ιδιοκτήτες καταλυμάτων. Κάτι που δε μπορεί να συμβεί σε μία χώρα όπου, στη διάρκεια της χρονιάς, μεγάλο μέρος του πληθυσμού επικεντρώνεται στην προσπάθεια να αντιμετωπίσει την καθημερινότητα – και δεν του περισσεύουν και χρήματα για να προπληρώσει καλοκαιρινές διακοπές μήνες πριν. Ενώ, συχνά, «γουρλώνει κανείς τα μάτια», βλέποντας πόσο αυξάνονται οι τιμές δωματίων επειδή «τώρα είναι Δεκαπενταύγουστος». Πολλοί το λένε, ελεύθερη αγορά. Και άλλοι, επιτρεπόμενη αισχροκέρδεια.

Έπειτα, έρχεται το ζήτημα της μετακίνησης προς τον προορισμό. Η επιλογή αεροπλάνου σημαίνει αεροπορικά εισιτήρια και ενοικίαση αυτοκινήτου στο μέρος των διακοπών. Κοστίζει. Η επιλογή πλοίου, κάτι που επιτρέπει τη μεταφορά αυτοκινήτου, επίσης, δεν είναι φθηνή επιλογή για μια οικογένεια -πολλές φορές το κόστος είναι δυσθεώρητο, και τελικά, αποτρεπτικό. Η οδική μετάβαση, αν πρόκειται για μεγάλη απόσταση, έχει, επίσης, το κόστος της, και περιορίζει τις επιλογές προορισμού.

Και μετά, είναι το κόστος της διαμονής στον τόπο των διακοπών. Πολλές φορές, ακόμα και η ξαπλώστρα πληρώνεται, δηλαδή πωλείται το δικαίωμα να έχει κάποιος μια θέση στην άμμο μπροστά στη θάλασσα. Φυσικά, έρχεται το αντεπιχείρημα, «μπορείς να καθίσεις εκεί όπου δεν είναι ‘οργανωμένη’ η παραλία» -στην πράξη, στα κομμάτια που μένουν ελεύθερα από τις ξαπλώστρες των καταστημάτων, όπου στριμώχνονται όσοι δε μπορούν, ή δε θέλουν,  να πληρώσουν.

Στο τέλος, το σύνολο των χρημάτων που πρέπει να δώσει κανείς για να κάνει μία εβδομάδα διακοπών σε ένα αξιοπρεπές κατάλυμα σε κάποιο παραθαλάσσιο μέρος, φτάνει να γίνεται απλησίαστο. Και όλο και περισσότεροι, καταλήγουν στις «διακοπές στο χωριό» -όσοι έχουν- ή και στις καθόλου διακοπές.

Όσον αφορά τις θέσεις εργασίας που δημιουργούνται, πράγματι, οι αριθμοί δείχνουν ότι ο τουρισμός «γεννά» θέσεις εργασίας -συχνά, όμως, προσωρινές, λόγω της εποχικότητας του κλάδου. Όσο για τις εργασιακές σχέσεις, ο λόγος σε αυτούς που -πάντα- ξέρουν καλύτερα από όλους τις συνθήκες εργασίας: στους ίδιους τους εργαζόμενους. Τον περασμένο χειμώνα, στο απολογιστικό συνέδριο της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εργατών Επισιτισμού και Υπαλλήλων Τουριστικών Επαγγελμάτων, ο πρόεδρός της έλεγε πως, «σε έναν κλάδο όπως ο Τουρισμός, παρά τη συνεχή μεγέθυνση και τα ρεκόρ επισκεψιμότητας και εσόδων, η εργοδοτική ασυδοσία έχει επιφέρει απορρύθμιση, μισθολογική ανισότητα και χειραγώγηση των εργασιακών σχέσεων, με συνεχή και βίαιη αποειδίκευση των κλαδικών ειδικοτήτων σε όρους εργασίας και αποδοχές ανειδίκευτου εργάτη, καθώς και γενικευμένη ανασφάλεια ιδιαίτερα στον χαοτικό χώρο του Επισιτισμού». Ενώ πριν από λίγες μέρες γινόταν γνωστό ότι στην Κρήτη καταγράφεται «φρενήρης αύξηση» της εργασίας ανηλίκων στον τουρισμό. Το περασμένο καλοκαίρι, η ομοσπονδία πραγματοποιούσε απεργία στον επισιτιστικό και τουριστικό κλάδο, και το γερμανικό τηλεοπτικό δίκτυο ARD έκανε ρεπορτάζ για τις συνθήκες εργασίας στον τουριστικό κλάδο της Ελλάδας, με τίτλο «Σύγχρονοι σκλάβοι».

«Αντι-τουριστικό αίσθημα»

Το πρόβλημα δεν είναι «εθνικό». Στην Ισπανία, ακτιβιστές κατά του τουρισμού μιλούν για «μαζικό τουρισμό που καταστρέφει τη Μαγιόρκα και καταδικάζει σε μια ζωή δυστυχίας την εργατική τάξη». «Πρώτα η Βενετία και η Βαρκελώνη: τώρα οι διαδηλώσεις κατά του τουρισμού εξαπλώνονται στην Ευρώπη», έγραφε τον περασμένο Αύγουστο η εφημερίδα Guardian. Και ο βρετανικός Independent συμπλήρωνε, «κάτοικοι των τουριστικών προορισμών βλέπουν τα ενοίκια να εκτοξεύονται. Το ίδιο και οι τιμές αγοράς των ακινήτων. Νέοι εργαζόμενοι στον τουρισμό στερούνται μιας αξιοπρεπούς και σταθερής ζωής, δουλεύοντας σε μια βιομηχανία με χαμηλούς μισθούς και επιμηκυμένα ωράρια».

Ο τουρισμός είναι βιομηχανία, γράφει ο καθηγητής του πανεπιστημίου του ανατολικού Λονδίνου, Ραούλ Μπιάνκι, και το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι μεγάλες εταιρίες που ελέγχουν τον κλάδο. «Μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις συχνά είναι ανταγωνιστικές προς το ξένο κεφάλαιο και τις μεγάλες επιχειρήσεις. Όλες οι τουριστικές επιχειρήσεις, ανεξαρτήτως μεγέθους, κινούνται επιζητώντας το κέρδος. Συχνά, τοπικοί επιχειρηματίες είναι το ίδιο επιθετικοί στο κυνήγι του κέρδους όσο και οι ‘μεγάλοι παίκτες’».

Και υπάρχει και το οικολογικό αποτύπωμα του τουρισμού, που όλο και μεγαλώνει. Οι προβλέψεις είναι ότι μέχρι το 2030, ο αριθμός των τουριστών που περνούν σύνορα, θα πλησιάζει τα δύο δισεκατομμύρια. Η πίεση σε φυσικούς πόρους και οικοσυστήματα μεγαλώνει. Και άρα, «να σταματήσει ο άνθρωπος να ταξιδεύει και να γνωρίζει νέα πράγματα;», αναρωτιούνται πολλοί. Μάλλον, να μπορεί -ο καθένας- να απολαύσει, με βιώσιμο τρόπο, διακοπές, και αυτό να μην είναι προνόμιο για λίγους.

Αν κοιτά κανείς σκέτους αριθμούς, είναι αλήθεια ότι ο τουρισμός συμβάλλει σε μεγάλο βαθμό στο ΑΕΠ της Ελλάδας. Αλλά, η κοινωνία θα πρέπει να σκεφτεί αν το να προσφέρει διαμονή, εστίαση και αναψυχή στον υπόλοιπο πλανήτη, είναι ο βασικός δρόμος ανάπτυξης που θέλει να ακολουθήσει. Ή αν θέλει να αξιοποιήσει -και- αλλιώς τους ανθρώπους της και τους πόρους της.

Και υπάρχουν, ακόμα, και τα ευρύτερα ερωτήματα για το τι πραγματικά είναι τουρισμός. Στο βιβλίο τους για τη Γεωγραφία του Τουρισμού, οι Χολ και Πέιτζ εξηγούν με ποιους τρόπους τα μέσα ενημέρωσης και η διαφήμιση συνδέουν -τεχνητά- νοήματα και αξίες, με αντικείμενα και τόπους. Ηρεμία, ρομαντισμός, ευτυχία, συνδέονται με συγκεκριμένους τόπους και δραστηριότητες -έναντι τιμήματος- κινώντας μια παγκόσμια βιομηχανία. «Στρατηγικές της επιθυμίας», τις έχει ονομάσει ο Μποντριγιάρ, με στόχο να ικανοποιούνται τα ενδιαφέροντα των τουριστών μέσω της κατανάλωσης. Όλα αυτά, σε ένα οικονομικό σύστημα που διαχωρίζει -απόλυτα- την ψυχαγωγία, από τη ζωή στο σπίτι και τη δουλειά. Περνώντας το μήνυμα ότι χρόνος και χώρος για την απόλαυση και την ευτυχία δεν υπάρχει στην καθημερινότητα, αλλά μόνο στις «αποδράσεις». Ίσως επειδή, αν αυτό το μήνυμα δεν περάσει, ο άνθρωπος αρχίσει να αναζητά τη χαρά και την απόλαυση εκεί όπου ζει. Στην καθημερινότητά του. Ως δικαίωμα. Και αυτά, είναι αχαρτογράφητα νερά. Και, γι΄αυτό, τόσο ενδιαφέροντα.

 

 

 

www.ert.gr

Posts navigation

1 2 3 4 5 12 13 14
Scroll to top