Open post

To best seller του Sabahattin Ali «Η Μαντόνα με το γούνινο παλτό»: γράφει η Ελένη Ι. Σακαλή

To best seller του Sabahattin Ali «Η Μαντόνα με το γούνινο παλτό»: γράφει η Ελένη Ι. Σακαλή
ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ, ΜΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
Επιμέλεια: Μαρία Σφυρόερα

Το μυθιστόρημα του Σαμπαχαττίν Αλί με τον παράξενο τίτλο Η Μαντόνα με το γούνινο παλτό γράφτηκε το 1940 αλλά έπρεπε να περάσουν 70 χρόνια περίπου για να γνωρίσει την τεράστια επιτυχία που έχει σήμερα. Έγινε best seller στην Τουρκία, όπου αγαπήθηκε ιδιαίτερα από το νεανικό κοινό, παραμένει χρόνια στις λίστες με τις πρώτες πωλήσεις κι επιπλέον μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες –στα γερμανικά, γαλλικά, ιταλικά, αγγλικά, ισπανικά, για να αναφέρουμε μερικές απ’ αυτές– αποσπώντας παντού εγκωμιαστικές κριτικές.

Ο πρωταγωνιστής στη Μαντόνα, ο Ραΐφ, είναι εκ πρώτης όψεως, και αναγνώσεως, ένας αντιήρωας. Ασήμαντο πρόσωπο, ένας άνθρωπος που κανείς δεν τον προσέχει, αλλά που ούτε και ο ίδιος δείχνει να αποζητά την προσοχή. Ένας από τις εκατοντάδες των ανθρώπων με τους οποίους διασταυρωνόμαστε στη ζωή μας χωρίς να τους δώσουμε την παραμικρή σημασία. Αρχικά ο αφηγητής, συνάδελφος του Ραΐφ στη δουλειά, νιώθει να ξυπνά μέσα του η περιέργεια για τον σιωπηλό και απορροφημένο στα καθήκοντά του Ραΐφ, γρήγορα όμως θα θεωρήσει ότι δεν αξίζει το ενδιαφέρον του. Ώσπου κάποιες συγκυρίες θα τον φέρουν πιο κοντά του και θ’ ανακαλύψει, όταν φτάσει στα χέρια του ένα τετράδιο όπου ο Ραΐφ έχει καταγράψει την περίοδο της ζωής του στη Γερμανία, τι έζησε σ’ εκείνο το σύντομο χρονικό διάστημα και γιατί τον σημάδεψε ανεξίτηλα. Θα καταλάβει, και μαζί μ’ αυτόν και οι αναγνώστες, ότι πίσω από το άχρωμο παρουσιαστικό και την αδιάφορη συμπεριφορά κρύβεται ένας άνθρωπος μ’ έναν πλούσιο εσωτερικό κόσμο που δεν θα μπορούσε κανείς εύκολα να φανταστεί. Ο οικογενειάρχης που πηγαινοέρχεται σαν αυτόματο καθημερινά από τη δουλειά στο σπίτι κι από το σπίτι στη δουλειά έχοντας επωμιστεί τα βάρη μιας πολυμελούς οικογένειας είναι κατά βάση ένας απελπισμένος άνθρωπος που έχει παραιτηθεί από τη ζωή. Η ψυχή του είναι δοσμένη ολοκληρωτικά στη Μαρία Πούντερ, μια Γερμανοεβραία ζωγράφο από την Τσεχία, την οποία είχε γνωρίσει στο Βερολίνο του Μεσοπολέμου, όπου είχε βρεθεί για να μάθει την τεχνογνωσία της Δύσης με στόχο τον εκσυγχρονισμό του οικογενειακού εργοστασίου. Ο έρωτάς του για τη Μαρία και η ατυχής έκβασή του τον έχουν μετατρέψει σ’ ένα άβουλο πειθαρχημένο ρομπότ που εκτελεί προκαθορισμένες εντολές, κι ο ίδιος μένει απαθής παρατηρητής της ζωής που κυλά.

Ο συγγραφέας Σαμπαχαττίν Αλί

Ο όρος «ημιαυτοβιογραφικό» χρησιμοποιείται από πολλούς για να χαρακτηρίσει το εν λόγω μυθιστόρημα, με αφορμή τα κοινά στοιχεία μεταξύ του συγγραφέα και του Ραΐφ. Ενδεικτικά αναφέρονται η δύσκολη παιδική ηλικία, η αγάπη για την ανάγνωση λογοτεχνικών έργων, το ταξίδι και η σύντομη διαμονή στη Γερμανία, ο σημαίνων ρόλος του έρωτα στη ζωή τους και, συνοπτικά, το ότι «[ζούσαν] πιο πολύ μέσα στο κεφάλι [τους] παρά μέσα στον κόσμο».

Το δίπολο «είναι και φαίνεσθαι», βασική αρχή στην οποία θα στηριχτεί η πλοκή του μυθιστορήματος, αφορά τόσο τον πρωταγωνιστή όσο και άλλους χαρακτήρες του έργου, όπως επίσης και κοινωνικές πραγματικότητες. Ωστόσο ό,τι αφυπνίζει και οξύνει το ενδιαφέρον του αναγνώστη καθώς εκτυλίσσεται η πλοκή είναι πρωτίστως οι ψυχολογικές αναλύσεις και σε δεύτερο επίπεδο οι κοινωνιολογικές παρατηρήσεις του αφηγητή.

Η ψυχοσύνθεση του Ραΐφ αναδύεται σταδιακά μέσα από την προσπάθειά του να κατανοήσει τη φύση του έρωτα και τον εαυτό του μέσα στην ερωτική σχέση. Και μάλιστα μια σχέση ασυνήθιστη, τους πόλους της οποίας ορίζουν μια Τσέχα Γερμανοεβραία κι ένας Τούρκος μουσουλμάνος. Πώς να «συναντηθούν» αυτοί οι δύο άνθρωποι που προέρχονται από άλλες ηπείρους κι άλλους πολιτισμούς – και μάλιστα μέσα στα ταραγμένα χρόνια του Μεσοπολέμου; Ή μήπως σ’ αυτή την ανήσυχη περίοδο, μετά από έναν πόλεμο που άλλαξε τα πάντα, είναι τελικά ευκολότερο να δημιουργήσουν και να ζήσουν την προσωπική τους ιστορία όπως εκείνοι τη φαντάζονται;

Φωτογραφία του Σαμπαχαττίν Αλί με άγνωστη γυναίκα, που εικάζεται ότι είναι η πραγματική φροϊλάιν Πούντερ…

Πολλά θέματα και ζητήματα προβάλλονται ή θίγονται, με σαφήνεια ωστόσο, στο μυθιστόρημα παράλληλα με την ερωτική ιστορία. Η θέση της γυναίκας, ο ρόλος της τέχνης –μια και η Μαρία είναι ζωγράφος και ο Ραΐφ είχε κάποτε ασχοληθεί με τη ζωγραφική–, η αγάπη για τη φύση –όπως την έζησε παιδί ο Ραΐφ και μέσα από τους περιπάτους του με τη Μαρία στο Βερολίνο–, η κοινωνική κατάσταση στην Τουρκία –όπως αναδεικνύεται μέσα από τις οικογενειακές και επαγγελματικές σχέσεις του Ραΐφ και του αφηγητή–, η γερμανική κοινωνία του Μεσοπολέμου με τους καταστροφικούς σπόρους που θα βλαστήσουν σε λίγα χρόνια να έχουν μόλις φυτρώσει. Όλ’ αυτά συνθέτουν εν τέλει μια πλούσια αφήγηση που υποκινεί σκέψεις και αναμοχλεύει συναισθήματα ενώ παράλληλα ωθεί στην κριτική θεώρηση νοοτροπιών και συμπεριφορών, απόψεων και θέσεων.

Η Μαντόνα με το γούνινο παλτό αφήνει στον αναγνώστη ένα αίσθημα μελαγχολίας όταν τελειώνει. Ίσως από τη συνειδητοποίηση της αδυναμίας κάποιων ανθρώπων, στους οποίους προφανώς συμπεριλαμβάνονται και πολλοί από τους αναγνώστες, να αντεπεξέλθουν στις απαιτήσεις ενός υποχρεωτικού βίου που άλλοι τον έχουν διαμορφώσει· ή ίσως από το παράπονο ότι δεν έζησαν ποτέ έναν απόλυτο παθιασμένο έρωτα όπως αυτός του Ραΐφ και της Μαρίας.

Ελένη Ι. Σακαλή

Το μυθιστόρημα του Σαμπαχαττίν Αλί Η Μαντόνα με το γούνινο παλτό κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ροές και στη σειρά «Ξένη Λογοτεχνία», σε μετάφραση από τα τουρκικά και επίμετρο της Ελένης Ι. Σακαλή και επιμέλεια της Δέσποινας Σαραφείδου (σελ.: 288, τιμή: 16,96 €).

Στο εξώφυλλο: Jacques Henri Latigue, Renée Perle

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

Θυμάμαι μόνον ότι μαρμάρωσα μπροστά στο πορτρέτο μιας γυναίκας που φορούσε ένα γούνινο παλτό. Τι είχε αυτό το πορτρέτο; Δεν μπορώ να το εξηγήσω· ως εκείνη τη στιγμή, δεν είχα συναντήσει γυναίκα με τέτοια παράξενη έκφραση, λίγο άγρια, λίγο υπεροπτική και πολύ έντονη. Το ωχρό πρόσωπο, τα μαύρα φρύδια και τα μαύρα μάτια, τα πυκνά καστανά μαλλιά και κυρίως αυτή η έκφραση αθωότητας και θεληματικότητας συνάμα, η απέραντη μελαγχολία σε συνδυασμό με την ισχυρή προσωπικότητα, σε καμιά περίπτωση δε μου ήταν ξένα. Αυτή τη γυναίκα εγώ τη γνώριζα ήδη… Ήταν ένα κράμα και μια σύνθεση όλων των γυναικών που στοίχειωναν τη φαντασία μου…

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα

Ο συγγραφέας της Μαντόνας, Σαμπαχαττίν Αλί (1907-1948), δεν ευτύχησε όσο ζούσε να δει την επιτυχία του μυθιστορήματός του, το οποίο δημοσιεύθηκε αρχικά σε συνέχειες τη διετία 1940-’41 σε εφημερίδα της εποχής χωρίς να τύχει της εύνοιας του κοινού και των κριτικών. Ήταν μια εποχή κατά την οποία στην Τουρκία, που κρατούσε ουδέτερη στάση στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, είχε κηρυχτεί επιστράτευση. Σ’ αυτές τις αντίξοες συνθήκες ο συγγραφέας, επιστρατευμένος και ο ίδιος και με ραγισμένο χέρι, έγραψε τη Μαντόνα. Ούτως ή άλλως όμως όλη του η ζωή ήταν δύσκολη.

Μεγάλωσε μέσα στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, στα ταραγμένα χρόνια της μετάβασης από την οθωμανική αυτοκρατορία στο τουρκικό εθνικό κράτος, και βίωσε μια δύσκολη οικογενειακή κατάσταση στα παιδικά του χρόνια λόγω των ψυχικών κρίσεων της μητέρας του και των συνεχών μετακινήσεων της οικογένειας, καθώς ο πατέρας του ήταν στρατιωτικός. Οι δυσκολίες συνεχίστηκαν όταν τελείωσε τη διδασκαλική ακαδημία και διορίστηκε σε διάφορες θέσεις στην επαρχία. Η βασική πηγή των ταλαιπωριών του, ωστόσο, ήταν οι αριστερές του πεποιθήσεις. Κατηγορήθηκε ότι έκανε κομμουνιστική προπαγάνδα σε σχολεία όπου δίδαξε και, όταν απήγγειλε δημόσια ένα ποίημα εναντίον του Κεμάλ Ατατούρκ στην Κόνια (Ικόνιο) το 1931 συνελήφθη, απολύθηκε από το δημόσιο και φυλακίστηκε. Αποφυλακίστηκε 10 μήνες αργότερα όταν δόθηκε αμνηστία για τη δέκατη επέτειο της δημοκρατίας στην Τουρκία. Οι διώξεις συνεχίστηκαν μέχρι τον θάνατό του επειδή εξέδιδε μαζί με άλλους ομοϊδεάτες του ένα αντιπολιτευτικό σατιρικό περιοδικό που είχε μεγάλη επιτυχία. Το 1944 μάλιστα, ύστερα από δημόσιες κατηγορίες των υπερεθνικιστών ότι είναι προδότης της πατρίδας, ξεσηκώθηκε μεγάλη κατακραυγή εναντίον του, που τον οδήγησε σε δίκη – αν και τελικά αθωώθηκε.

Η δύσκολη ζωή και οι οικονομικές στενοχώριες τον οδήγησαν στην απόφαση να φύγει από την Τουρκία κρυφά –αφού δεν του έδιναν διαβατήριο– και να πάρει αργότερα μαζί του τη γυναίκα του και την κόρη τους. Δεν τα κατάφερε τελικά. Στα σύνορα Τουρκίας και Βουλγαρίας βρέθηκε το πτώμα του. Διάφορες φήμες κυκλοφόρησαν και συζητούνται ακόμα σχετικά με τον θάνατό του, όμως η άποψη που επικρατεί είναι ότι δολοφονήθηκε από τις μυστικές υπηρεσίες της εποχής.

… και η σύζυγος του συγγραφέα, Αλιγιέ

Ο Σαμπαχαττίν Αλί θεωρείται συγγραφέας του σοσιαλιστικού και, αργότερα, του κριτικού ρεαλισμού. Στα διηγήματά του κυρίως, εκμεταλλευόμενος την εμπειρία του από τη διδασκαλική θητεία του στην επαρχία, θέλησε να αναδείξει την πραγματική ζωή των χωρικών χωρίς να την ωραιοποιεί και χωρίς να την υποτιμά. Στη συγγραφική του πορεία θα παρεισφρήσουν επιρροές από τη δυτική λογοτεχνία, που διαβάζει μετά μανίας, εν τούτοις θα διαμορφώσει σταδιακά το προσωπικό του ύφος προσδίνοντας κοινωνική ματιά στα γεγονότα και ψυχολογικό βάθος στους χαρακτήρες των διηγημάτων του.

Σημαντική ήταν επίσης η προσφορά του στον τομέα της μεταφρασμένης λογοτεχνίας, η οποία είχε ιδιαίτερη σημασία στην Τουρκία εκείνη την εποχή, καθώς λειτουργούσε ως μέσον επιρροής στο πλαίσιο της προσπάθειας του Κεμάλ Ατατούρκ (με ό,τι θετικό και αρνητικό συνεπάγεται μια τέτοιου είδους προσπάθεια) να εκσυγχρονιστεί και να εκδυτικιστεί η τουρκική κοινωνία. Ως γνώστης της γερμανικής γλώσσας και λογοτεχνίας, και από τη θέση που κατείχε στο κρατικό Μεταφραστικό Γραφείο, επέλεξε να μεταφραστούν έργα των Γκαίτε, Λέσσινγκ, Σίλλερ και άλλων, ενώ μετέφρασε και ο ίδιος έργα των Σιλόνε, Κλάιστ, Σαμισσό και Χόφφμανν, καθώς και την Αντιγόνη του Σοφοκλή (από τα γερμανικά). Έγραψε επίσης πολλά ποιήματα και άφησε πίσω του χιλιάδες φωτογραφίες που τράβηξε ως ερασιτέχνης φωτογράφος.

ΕΓΡΑΨΑΝ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ:

Ένα best seller έκπληξη… Το διάβασαν, το αγάπησαν –και έκλαψαν μ’ αυτό– άντρες και γυναίκες κάθε ηλικίας.
The Guardian

Συγκινητικό, αξέχαστο, γεμάτο πάθος, νοσταλγία, μελαγχολία.
The Times

Ένα μικρό αριστούργημα!
The National

Μια ιστορία για τον νεανικό έρωτα και την απογοήτευση, τις χαμένες ευκαιρίες και την άπιαστη φλόγα του πάθους…
Financial Times

Στιγμιότυπο από θεατρική διασκευή του έργου «Η Μαντόνα με το γούνινο παλτό» στην Τουρκία

Σημείωση: οι φωτογραφίες περιλαμβάνονται στο βιβλίο Η Μαντόνα με το γούνινο παλτό και μας παραχωρήθηκαν για την παρουσίαση από τον εκδοτικό οίκο Ροές.

www.ert.gr

Open post

«Μια μέρα είδα 10.000 ελέφαντες» στη Δροσιά

«Μια μέρα είδα 10.000 ελέφαντες» στη Δροσιά

Στο πλαίσιο του Προγράμματος «Ημέρες Κινηματογράφου» η Ομάδα Πολιτισμού της Δ.Κ. Δροσιάς του Δήμου Διονύσου θα προβάλει τη Δευτέρα 13 Ιανουαρίου 2020 το εντυπωσιακό ισπανικό ντοκιμαντέρ κινουμένων σχεδίων «Μια μέρα είδα 10.000 ελέφαντες», με την υποστήριξη της Ισπανικής Πρεσβείας και του Ινστιτούτου Θερβάντες.

Καλλιτεχνική επιμέλεια: Κώστας Μαντάς
Επιμέλεια και ανάλυση ταινιών: Καίτη Λεκάκου

Όπως αναφέρουν οι διοργανωτές: «Πρόκειται για μια ιστορία της μυστηριώδους σαγήνης της Αφρικής, του παρελθόντος και της μνήμης, όπως μας την αφηγείται ένας ογδοντάχρονος από τη Γουινέα, ο οποίος ακολούθησε ως μεταφορέας την αποστολή του Ισπανού κινηματογραφιστή Μανουέλ Ερνάντεθ Σανχουάν στη Γουινέα, για να καταγράψει τη ζωή στην αποικία και να συναντήσει τη λίμνη με τους 10.000 ελέφαντες, σύμφωνα με έναν Αφρικανικό μύθο. Η συνεργασία του κινηματογραφιστή Alex και του οπτικοακουστικού σχεδιαστή Juan, έδωσαν ένα αποτέλεσμα πρωτοποριακής τέχνης.

Σκηνοθεσία: Alex Guimera και Juan Pajares

Ισπανία /2014/76’

Οι προβολές γίνονται στις 20.00’ στο Πολιτιστικό Κέντρο Δροσιάς, Γρ. Λαμπράκη 19 και η είσοδος είναι ελεύθερη».

 

www.ert.gr

Open post

Το Εργαστήρι Ελληνικής Μουσικής δήμου Αθηναίων με Ηρώ Σαΐα & Γεράσιμο Ανδρεάτο

Το Εργαστήρι Ελληνικής Μουσικής δήμου Αθηναίων με Ηρώ Σαΐα & Γεράσιμο Ανδρεάτο

Την Τρίτη 14 Ιανουαρίου το Εργαστήρι Ελληνικής Μουσικής δήμου Αθηναίων συμπράττει με δύο αγαπημένους ερμηνευτές, την Ηρώ Σαΐα και τον Γεράσιμο Ανδρεάτο σε μία μοναδική συναυλία στο Ολύμπια, Δημοτικό Μουσικό Θέατρο «Μαρία Κάλλας». ‘Οπως αναφέρει ο Οργανισμός Πολιτισμού, Αθλητισμού & Νεολαίας Δήμου Αθηναίων: «αναδεικνύεται ο πλούτος του ελληνικού τραγουδιού μέσα από ένα ποικίλο πρόγραμμα με συνθέσεις των Μίκη Θεοδωράκη, Σταύρου Ξαρχάκου, Θάνου Μικρούτσικου και άλλων σπουδαίων καλλιτεχνών που έχουν αφήσει το στίγμα τους στο ελληνικό τραγούδι.

Μια ιδιαίτερη ερμηνεύτρια, η Ηρώ Σαΐα, η οποία έχει εμφανιστεί δίπλα στους πιο σημαντικούς έλληνες συνθέτες και τραγουδιστές συναντά τον Γεράσιμο Ανδρεάτο, έναν καλλιτέχνη με γνήσια λαϊκή φωνή που ξεχωρίζει για τις εξαιρετικές ερμηνείες του και γεμίζουν το θέατρο Ολύμπια με χρώμα ελληνικής μουσικής!

Το πρόγραμμα της συναυλίας που ήταν αφιερωμένο στον Νίκο Γκάτσο, διαφοροποιείται λόγω έκτακτου κωλύματος».

Info
Ημερομηνία: Τρίτη 14 Ιανουαρίου 2020
Ώρα: 20:30
Τιμές εισιτηρίων:
10€, 12€, 15€, 20€, 25€
Περιορισμένης ορατότητας: 5€
Φοιτητικό, νέοι έως 25 ετών, άνεργοι, άνω των 65 ετών: 7€
Προπώληση εισιτηρίων:
Ταμεία του θεάτρου: Τ. 210 3642540
Τρίτη – Παρασκευή: 10.00 – 19.00
Σάββατο: 10.00 – 16.00
Κυριακή: 11.00 – 16.00
Δευτέρα: κλειστά
Ωράριο τις ημέρες παραστάσεων:
Τρίτη – Παρασκευή: 10.00 – 20.30
Σάββατο: 10.00 – 14.00 και 3 ώρες πριν την έναρξη της παράστασης
Κυριακή: 3 ώρες πριν την έναρξη της παράστασης

Πρόσβαση
Μετρό: Στάση Πανεπιστήμιο
Προσβασιμότητα:
Το Ολύμπια Δημοτικό Μουσικό Θέατρο Μαρία Κάλλας είναι προσβάσιμο με αναπηρικό αμαξίδιο, ενώ στο ισόγειο λειτουργούν ειδικά διαμορφωμένες τουαλέτες.

Ολύμπια, Δημοτικό Μουσικό Θέατρο Μαρία Κάλλας
Ακαδημίας 59, 106 79 – Αθήνα
Τ. 210 3642540
www.opanda.gr
#OlympiaNewEra
#OlyErgastiri

www.ert.gr

Open post

Η πρωτοπόρος σουρεαλίστρια φωτογράφος και ζωγράφος Ντόρα Μάαρ στην Tate Modern

Η πρωτοπόρος σουρεαλίστρια φωτογράφος και ζωγράφος Ντόρα Μάαρ στην Tate Modern

Η Tate Modern παρουσιάζει την πρώτη αναδρομική έκθεση που διοργανώνεται στη Μ. Βρετανία, αφιερωμένη στην πρωτοπόρο σουρεαλίστρια φωτογράφο και ζωγράφο, Ντόρα Μάαρ (1907-97), έως τις 15 Μαρτίου 2020.

Η Ντόρα Μάαρ ανήκει στη γενιά των γυναικών που είχαν καλλιτεχνικές φιλοδοξίες και που χειραφετήθηκαν επαγγελματικά μέσω της φωτογραφίας, χάρη στην ανάπτυξη του εντύπου και της διαφήμισης τη δεκαετία του 1930. Μέσα από σχεδόν 200 έργα και έγγραφα, η έκθεση ανιχνεύει το συναρπαστικό ταξίδι μιας ελεύθερης κι ανεξάρτητης γυναίκας που άφησε ένα ανεξίτηλο σημάδι στην τέχνη.

Καλύπτει την καριέρα της από το άνοιγμα του φωτογραφικού ατελιέ της ενώ παράλληλα εστιάζει στις κοινωνικές και πολιτικές πεποιθήσεις της όπως αυτές αποτυπώνονται στις φωτογραφίες δρόμου, τη συμμετοχή της στο σουρεαλιστικό κίνημα και τη γνωριμία της με τον Πικάσο την εποχή της Γκερνίκα και την σχέση της με τη ζωγραφική με την οποία ασχολήθηκε σε μεγαλύτερη ηλικία. H Ενριέτ Θεοδώρα Μάρκοβιτς όπως ήταν το όνομά της, γεννήθηκε το 1907 στο Παρίσι. Το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο Ντόρα Μάαρ προέκυψε όταν αποφάσισε να πάρει μαθήματα στη Σχολή Φωτογραφίας του Παρισιού, ενώ είχε ήδη γραφτεί στη Σχολή Καλών Τεχνών και την Académie Julian.

 

Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1930, η Μάαρ συμμετείχε σε αριστερές επαναστατικές ομάδες με άλλους καλλιτέχνες και διανοούμενους. Μεγάλο μέρος του έργου της επηρεάζεται έντονα από την αριστερή πολιτική της εποχής. Συμμετέχει στην ομάδα Contre-attaque που συγκεντρώνει διανοούμενους και αριστερούς αντιφασιστές καλλιτέχνες και το 1935 παίρνει μέρος στην έκθεση «Ντοκουμέντα της κοινωνικής ζωής». Με την φωτογραφική της κάμερα κατέγραψε τις τραγικές επιπτώσεις της οικονομικής ύφεσης στη Βαρκελώνη, το Παρίσι και το Λονδίνο.

Αρχίζει να συχνάζει στα στέκια των σουρεαλιστών, όπως το cafe de la Place Blanche και ταξιδεύει στο Λονδίνο και τη Βαρκελώνη για να φωτογραφίσει τις οικονομικές επιπτώσεις του αμερικάνικου κραχ του 1929 στην Ευρώπη. Το 1931 ανοίγει το δικό της φωτογραφικό στούντιο με τον Πιέρ Κέφερ και οι δυο τους συνεργάζονται με περιοδικά και διαφημιστικές εταιρίες. Η Μάαρ ανέρχεται στην παριζιάνικη φωτογραφική σκηνή και διακρίνεται για το στυλ της και τον τρόπο με τον οποίο παίζει με τα φώτα και τις σκιές.

Το 1936 γνωρίζει τον Πάμπλο Πικάσο και σύντομα γίνεται η μούσα του. Ένα χρόνο μετά ο Πικάσο ξεκινά να ζωγραφίζει την Γκερνίκα και η Μάαρ απαθανατίζει τα διάφορα στάδια της δημιουργίας του διάσημου πίνακα. Αυτή η συνεργασία τη βοηθά να εξελιχθεί ως καλλιτέχνης. Αν κι εξακολουθεί να εκθέτει φωτογραφίες, ασχολείται όλο και περισσότερο με τη ζωγραφική. Αρχικά εμπνέεται από τον Πικάσο, αλλά σταδιακά βρίσκει το ύφος της και κατά τη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής, ζωγραφίζει έργα σκοτεινά τα οποία αποπνέουν ένα βαρύ αίσθημα μοναξιάς. Η Ντόρα Μάαρ γίνεται μοντέλο του σε εμβληματικά έργα όπως: «Η Ντόρα Μάαρ και ο μινώταυρος» (1936), «Η Ντόρα Μάαρ με πράσινα νύχια» (1936), «Πορτρέτο της Ντόρας με στεφάνι από λουλούδια» (1937) και άλλα.

Την έκθεση συνδιοργανώνουν η Tate Modern, το Centre Pompidou στο Παρίσι και το Μουσείο J. Paul Getty Museum στο Λος Άντζελες.

www.ert.gr

Open post

Το φιλόδοξο πρότζεκτ της Disney στις Μπαχάμες ανησυχεί τις οικολογικές οργανώσεις

Το φιλόδοξο πρότζεκτ της Disney στις Μπαχάμες ανησυχεί τις οικολογικές οργανώσεις

Τον περασμένο Μάρτιο, η Disney Island Development Ltd και η κυβέρνηση των Μπαχαμών, υπέγραψαν συμβόλαια για την κατασκευή κρουαζιερόπλοιου και χώρους ψυχαγωγίας ύψους 250 έως 400 εκατομμυρίων δολαρίων στο Lighthouse Point που βρίσκεται στα νότια του νησιού Ελευθέρα στις Μπαχάμες. Τοπικές περιβαλλοντικές οργανώσεις όμως, πιστεύουν πως το πρότζεκτ αυτό θα καταστρέψει ένα από τα πιο όμορφα μέρη της Καραϊβικής. Το έργο περιλαμβάνει την κατασκευή ενός κρουαζιερόπλοιου και εγκαταστάσεων επί ξηράς που θα εξυπηρετούν έως και ένα εκατομμύριο επισκέπτες κάθε χρόνο.

Πριν από λίγες ημέρες, η εκστρατεία «Σταματήστε την Disney – Τελευταία ευκαιρία για το Lighthouse Point», δημοσίευσε μια επιστολή όπου καλεί την εταιρία να μεταφέρει αλλού το λιμάνι που πρόκειται να κατασκευάσει, επιλέγοντας έτσι μια πιο βιώσιμη εναλλακτική λύση. Ο Μαρκ Πένινγκ, αντιπρόεδρος για τα ζώα, την επιστήμη και το περιβάλλον στην Disney, δήλωσε ότι η επιστολή παρέχει σημαντικά στοιχεία σχετικά με την αξία των κοραλλιογενών υφάλων και την πλούσια βιοποικιλότητα της περιοχής, αλλά πολλές από τις απόψεις που εμπεριέχει, δεν βασίζονται στην πραγματικότητα.

Την επιστολή έστειλε ο Ντέιβιντ Φίλιπς, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ιδρύματος Διατήρησης της Αλιείας. «Το Lighthouse Point είναι ένας μοναδικός φυσικός τόπος που περιέχει πολύτιμους θαλάσσιους βιότοπους, πλούσια βιοποικιλότητα και απειλούμενα είδη κοραλλιών. Η κατασκευή και λειτουργία του λιμανιού θα προκαλέσει αμετάκλητες, μακροπρόθεσμες περιβαλλοντικές, πολιτιστικές και οικονομικές ζημίες στη Νότια Ελευθέρα και τις Μπαχάμες. Το τρέχον έργο, εάν επιτραπεί να προχωρήσει, θα υπονομεύσει τη διεθνή δέσμευση της τοπικής κυβέρνησης για την προστασία των ωκεανών και των θαλάσσιων πόρων τους», αναφέρει στην επιστολή.

«Θα πρέπει απαραιτήτως να εκσκαφίσουν το βυθό αυτού του κόλπου και να σκάψουν επειδή δεν είναι αρκετά βαθιά εκεί», δηλώνει ο Ντέρεκ Σμιθ, μέλος του οικολογικού κόμματος (DNA) του νησιού. Η εταιρία θέλει να φέρει μεγάλα σκάφη μήκους 350 μέτρων, να τοποθετήσει εκατοντάδες ξαπλώστρες στις παραλίες και να χτίσει καταστήματα σε ένα μέρος όπου υπάρχουν εύθραυστα κοράλλια και ψάρια κοντά στις ακτές.

Η Disney Cruise Line αγόρασε την τοπική εταιρία Enco International για να ξεκινήσει την περιβαλλοντική εργασία στο Lighthouse Point, το οποίο πρόκειται να γίνει το δεύτερο ιδιωτικό λιμάνι της Disney (το άλλο είναι το Castaway Cay). Η Enco θα ξεκινήσει γεωτεχνικές έρευνες για να προσδιορίσει ποιες τεχνικές κατασκευής θα χρησιμοποιηθούν κατά τη διάρκεια του έργου, αφού πρώτα εγκριθεί το Σχέδιο Εκτίμησης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και το Σχέδιο Περιβαλλοντικής Διαχείρισης. Σύμφωνα με την Disney, η Επιτροπή για το Περιβάλλον, την Επιστήμη και την Τεχνολογία (BEST) στις Μπαχάμες, έχει ήδη μελετήσει το σχέδιο της Enco και οι εργασίες θα αρχίσουν άμεσα.

«Είμαστε αποφασισμένοι να μεγιστοποιήσουμε τη συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας σε αυτό το έργο και η επιλογή της Enco για αυτό το σημαντικό έργο, μέσω μιας ανταγωνιστικής διαδικασίας υποβολής προσφορών, είναι το αποτέλεσμα των συνεχιζόμενων προσπαθειών μας για την οικοδόμηση σχέσεων με τις τοπικές εταιρείες», δηλώνει ο Τζεφ Βαλ, Πρόεδρος της Disney Cruise Line.

«Μέχρι σήμερα, έχουμε συναντηθεί με περισσότερες από 70 εταιρείες που έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για να συμμετέχουν στην κατασκευή του πρότζεκτ και θα συνεχίσουμε να οικοδομούμε σχέσεις μαζί τους. Ανυπομονούμε να συνεργαστούμε με την Enco για να προωθήσουμε αυτό το σημαντικό έργο με τρόπο που να συμβαδίζει με τη μακροχρόνια δέσμευσή μας για το περιβάλλον» καταλήγει ο Βαλ.

«Η ομάδα μας έχει εργαστεί σε πολλά σύνθετα έργα με την πάροδο των ετών με πολλές διεθνείς εταιρίες και είμαστε ιδιαίτερα ενθουσιασμένοι που δουλεύουμε με τη Disney, ένα εμπορικό σήμα με το οποίο έχουμε μεγαλώσει κι αγαπήσει και που σέβεται το περιβάλλον. Πιστεύουμε πως η εταιρία προσεγγίζει το Lighthouse πρότζεκτ με τις καλύτερες προθέσεις και με το μέγιστο σεβασμό για τη διατήρηση του περιβάλλοντος και της φυσικής ομορφιάς του τόπου», δήλωσε για τη συνεργασία ο Κάρλος Παλάσιους,  Διευθύνων Σύμβουλος της Enco International.

Η Enco αναφέρει ότι περίπου οι μισοί από τους εργαζόμενους που χρειάζεται για να ολοκληρωθεί το έργο, προέρχονται από το νησί και ότι η τετράμηνες συμβάσεις θα ενισχύσουν την οικονομική δραστηριότητα του νησιού με τα καταλύματα και τις προμήθειες που θα προέρχονται από άλλα νησιά του αρχιπελάγους.

Μετά από τις γεωλογικές εργασίες, τα σχέδια Εκτίμησης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και Περιβαλλοντικής Διαχείρισης θα πρέπει να ξαναμελετηθούν και να εγκριθούν από την κυβέρνηση, ενώ θα πρέπει να πραγματοποιηθεί δημόσια διαβούλευση προτού η Disney αρχίσει τις κατασκευαστικές εργασίες.

Σύμφωνα με την Disney Cruise Line, η εταιρία έχει δεσμευτεί να κάνει τα εξής: να αναπτύξει λιγότερο από το 20% της ιδιοκτησίας, να χρησιμοποιήσει αειφόρες οικοδομικές πρακτικές συμπεριλαμβανομένης μίας ανοικτής προβλήτας έτσι ώστε να μην χρειάζεται να εκσκαφεί κανάλι για τα πλοία, να καταρτίσει προγράμματα περιβαλλοντικής παρακολούθησης κατά τη διάρκεια της κατασκευής και λειτουργίας, να δωρίσει πάνω από 190 στρέμματα στους κατοίκους των Μπαχαμών και να εκπαιδεύσει τους εργαζόμενους και τους επισκέπτες στην προστασία του περιβάλλοντος.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Disney, η εταιρία, από το 2007, συμμετέχει άμεσα στην ανάληψη πολυετούς πρωτοβουλίας για την προστασία και την αποκατάσταση των κοραλλιογενών υφάλων στις Μπαχάμες και θα συνεχίσει να συνεργάζεται με κορυφαίους οργανισμούς για την προστασία της περιοχής.

ΠΗΓΗ: Francetvinfo, Wdinfo

 

 

 

 

www.ert.gr

Open post

Aκαδημία Αθηνών: Πραγματοποιήθηκε η απονομή βραβείων

Aκαδημία Αθηνών: Πραγματοποιήθηκε η απονομή βραβείων

Απονεμήθηκαν το απόγευμα της Πέμπτης 19 Δεκεμβρίου, τα βραβεία της Ακαδημίας Αθηνών κατά τη διάρκεια της πανηγυρικής συνεδρίασης του σώματος.

Τα βραβεία, που δόθηκαν για τις Τάξεις Θετικών Επιστημών, Γραμμάτων και Τεχνών και Ηθικών και Πολιτικών Επιστημών, απέσπασαν, μεταξύ άλλων, ο Ιωάννης Παλούμπης για το βιβλίο του «Ελλήνων Πλόες. Η πορεία της ελληνικής εμπορικής ναυτιλίας δια μέσου των αιώνων», η Νίκη Ευελπίδου για το βιβλίο της «Μεταβολές θαλάσσιας στάθμης».

Ο Αθανάσιος Δρίτσας, για την εφαρμογή πρωτοποριακής μεθόδου με μέσο τη μουσική στην αποθεραπεία βαρέως ασθενούντων με καρδιολογικά προβλήματα, η Εταιρεία Βυζαντινών Σπουδών με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 100 χρόνων από την ίδρυσή της και για το σύνολο της προσφοράς της στην έρευνα και τη μελέτη της βυζαντινής γραμματείας, του βυζαντινού βίου και πολιτισμού.

Ο γλύπτης Θεόδωρος Παπαγιάννης, σε αναγνώριση της συνολικής του προσφοράς στην τέχνη με αποκορύφωμα την ίδρυση και λειτουργία του ομώνυμου Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης στο Ελληνικό Ιωαννίνων του Δήμου Β. Τζουμέρκων. Ο ομ.καθηγητής ΕΜΠ Θεοδόσιος Τάσιος για το βιβλίο του «On Technology In Ancient Greece». Ο ιστορικός, καθηγητής ΕΚΠΑ Βαγγέλης Καραμανωλάκης για το βιβλίο του «Ανεπιθύμητο παρελθόν. Οι φάκελοι κοινωνικών φρονημάτων στον 20ό αι. και η καταστροφή τους». Το Εβραϊκό Μουσείο της Ελλάδος για την έκδοση του τόμου «Corpus Inscriptionum Judaicarum Graeciae» («Σύνταγμα Ιουδαϊκών και Εβραϊκών Επιγραφών από την Ηπειρωτική και Νησιωτική Ελλάδα»]), Η ιστορικός συγγραφέας Λύντια Τρίχα για τη μονογραφία της «Σπυρίδων. Ο άλλος Τρικούπης. 1788-1873».

Το Εθνικό Ίδρυμα Κωφών, για τις υπηρεσίες που προσφέρει επί ογδόντα δύο συναπτά έτη (συστήθηκε το 1937) σε κωφά και βαρήκοα άτομα.

Ο Νικόλαος Τουμαράς, για την ανέκδοτη μελέτη του «Η φιλοσοφία στη Μέση Εκπαίδευση – Συγκριτική εξέταση και αξιολόγηση της διδασκαλίας στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση».

Ο καθηγητής ΑΠΘ Παναγιώτης Γκλαβίνης, για τη μονογραφία του «Μηχανισμοί αναδιάταξης ισχύος στο Διεθνές Οικονομικό Σύστημα» και οι δασκάλες Σουλτάνα Ανδρεάδου και Μαριάνθη Αρβανιτίδου για την πολλαπλή εκπαιδευτική και κοινωνική τους δράση σε ευαίσθητες περιοχές της χώρας.

Φωτο: ΑΠΕ-ΜΠΕ/ Αλέξανδρος Βλάχος

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

www.ert.gr

Open post

ΚΑΣ: Εγκρίθηκε η προσωρινή απόσπαση των αρχαιοτήτων στο σταθμό «Βενιζέλου»

ΚΑΣ: Εγκρίθηκε η προσωρινή απόσπαση των αρχαιοτήτων στο σταθμό «Βενιζέλου»

Εγκρίθηκε κατά πλειοψηφία από το ΚΑΣ το αίτημα της «Αττικό Μετρό ΑΕ» σχετικά με την έγκριση μελέτης κατασκευής του σταθμού «Βενιζέλου» με προσωρινή απόσπαση και επανατοποθέτηση των αρχαιοτήτων, στο πλαίσιο κατασκευής του Μητροπολιτικού Σιδηροδρόμου Θεσσαλονίκης.

Η απόφαση ελήφθη τα ξημερώματα της Τετάρτης 19 Δεκεμβρίου, έπειτα από μαραθώνια συνεδρίαση περίπου 14 ωρών.

Στη συνεδρίαση συμμετείχε και η «Αττικό Μετρό», και τέθηκαν οι προηγούμενες μελέτες και το κατά πόσο πληρούν τις προϋποθέσεις για να χαρακτηριστούν μελέτες κατασκευής ή οριστικές μελέτες. Έγινε αναφορά στην απόφαση του ΚΑΣ το 2015 -ειπώθηκε ότι η έγκριση αφορούσε πρόταση- καθώς και στην απόφαση του ΚΑΣ και στην ΥΠΑ του 2017 (αφορούσε προκαταρκτική μελέτη με κατά χώραν διατήρηση και ανάδειξη των αρχαιοτήτων), οι οποίες όπως ειπώθηκε δεν είχαν, και ακόμα δεν έχουν, καμιά υπογραφή από τη Διεύθυνση Μελετών της «Αττικό Μετρό».

Επίσης παρουσιάστηκε μέρος της λύσης που προτείνει η «Αττικό Μετρό» με απόσπαση και επανατοποθέτηση των αρχαιοτήτων, η οποία σύμφωνα με την εταιρεία κοστολογείται πολύ λιγότερο από τη λύση της κατά χώραν διατήρησης των αρχαιοτήτων με χρονικό ορίζοντα το 2023 (έναντι του 2026 που προβλέπεται για την κατά χώραν επιλογή).

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

www.ert.gr

Open post

Στην «Αγία Σοφία» μέσω εικονικής πραγματικότητας ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος και μαθητές Γυμνασίου (video)

Στην «Αγία Σοφία» μέσω εικονικής πραγματικότητας ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος και μαθητές Γυμνασίου (video)

Τη «ΘΟΛΟ» Εικονικής Πραγματικότητας του Κέντρου Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος» επισκέφθηκε ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος και μαζί με μαθητές από σχολεία της Περιφέρειας παρακολούθησε την παραγωγή του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού «Αγία Σοφία. 1.500 Χρόνια Ιστορίας».
Στο εσωτερικό της «Αγιάς Σοφιάς» μέσω εικονικής πραγματικότητας μεταφέρθηκε ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος μαζί με μαθητές από το γυμνάσιο Φιλιατρών και Σκάλας Λακωνίας.

Πρόκειται για μία εικονική περιήγηση, κατά τη διάρκεια της οποίας παρουσιάζονται με λεπτομέρεια, το εσωτερικό του ναού, ο αρχιτεκτονικός του σχεδιασμός, ο γλυπτός και ψηφιδωτός διάκοσμος καθώς και οι διάφορες φάσεις κατασκευής του μνημείου.

Ο Αρχιεπίσκοπος εμφανώς συγκινημένος από την διαδραστική προβολή εξήρε την πρωτοβουλία των εκπαιδευτικών να συνοδεύσουν τους μαθητές σε αυτήν την εκδήλωση.

Η προβολή «Αγία Σοφία. 1.500 Χρόνια Ιστορίας» παρουσιάζεται στο κέντρο πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος» και είναι παραγωγή του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού.

Πηγή: ΕΡΤ, Ρεπορτάζ/Ελίνα Κολύβα

www.ert.gr

Open post

«Μολύβι για τα μάτια»: γράφει ο Τάσος Ψάρρης

«Μολύβι για τα μάτια»: γράφει ο Τάσος Ψάρρης
ΕΝΑΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ, ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ
Επιμέλεια: Μαρία Σφυρόερα

Το Μολύβι για τα μάτια είναι μια συλλογή από δέκα ιστορίες που συνδέονται μεταξύ τους με λιγότερο ή περισσότερο εμφανή τρόπο. Αυτή η δομή, η χρήση δηλαδή συνδετικών στοιχείων, έχει διττό στόχο: αφενός αποσκοπεί στη δημιουργία μιας ξεχωριστής αισθητικής σκοπιμότητας, αφετέρου στοχεύει στο να θολώσουν κάπως τα στάσιμα νερά του διηγήματος, να αμβλυνθεί η διαχωριστή γραμμή ανάμεσα στο διήγημα και το μυθιστόρημα, να καταλυθούν τα μεταξύ τους σύνορα. Αυτό το δεύτερο είναι ένα εγχείρημα με ενδιαφέρον. Ποια είναι τα όρια ανάμεσα σε αυτά τα δύο είδη; Θεωρητικά, ένα μυθιστόρημα μπορεί να εκληφθεί ως ένα σύνολο από ιστορίες ενωμένες μεταξύ τους περισσότερο ή λιγότερα χαλαρά. Αντίστοιχα, μια συλλογή διηγημάτων θα μπορούσε να αποτελεί ένα μυθιστόρημα με ενδιάμεσα κενά. Στον μοντερνισμό και τον μεταμοντερνισμό πολλά μυθιστορήματα έχουν μια αποσπασματική δομή, αποτελούνται από σκηνές φαινομενικά άσχετες μεταξύ τους, που διαδραματίζονται σε διαφορετικούς τόπους, πολλές φορές με διαφορετικούς ήρωες και θεματική, ακόμα και με διαφορετική τεχνοτροπία. Πρόκειται για μυθιστορηματικά υβρίδια ή μυθιστορήματα-κολάζ. Ωστόσο, κατά τη γνώμη μου, το αν ένα έργο πεζογραφίας θα λέγεται μυθιστόρημα δεν έχει να κάνει τόσο με το αν υπάρχει μια ενιαία, ομοιόμορφη και άρτια πλοκή όσο με το αν πραγματεύεται μια κοινή ιδέα, αν υπάρχουν κοινές αφηγηματικές και εννοιολογικές βλέψεις από τη μεριά του συγγραφέα. Υπό αυτή την έννοια, το Μολύβι για τα μάτια εισέρχεται στη σφαίρα του μυθιστορήματος και καταλαμβάνει δειλά-δειλά μια γωνιά. Συγκεκριμένα, θα το ονόμαζα, ένα σύνολο από σπονδυλωτές μυθιστορηματικές ιστορίες.

Η λογοτεχνία, και γενικά η τέχνη, είναι αυτοσκοπός. Αν έχει μια επιδίωξη, αυτή είναι η λειτουργία της ως αυτόνομη αλήθεια, ο απεγκλωβισμός του ατόμου από τη βία της κατεστημένης ορθολογικότητας, η κατανόηση και διεύρυνση της συνείδησης. Η χρήση μιας υβριδικής μυθιστορηματικής δομής με τη μορφή ξεχωριστών διηγημάτων εξυπηρετεί σε κάποιο βαθμό αυτό τον σκοπό. Οι χωριστές ιστορίες επιτρέπουν την προσέγγιση άγνωστων πεδίων της ύπαρξης με μεγεθυντικό φακό, με ταχύτητα και πυκνότητα. Ό,τι αναφέρεται, είναι απολύτως αναγκαίο και ουσιώδες. Κάθε σκηνή απομονώνεται από το αφηγηματικό φορτίο της μεγάλης φόρμας αποκτώντας ένα είδος ευέλικτης αυτοαναφορικότητας. Οι ήρωες δύο ιστοριών θα μπορούσαν να βρίσκονται στον ίδιο χώρο την ίδια στιγμή χωρίς να το ξέρουν, αλλά και όχι. Μια ιστορία θα μπορούσε να είναι μέρος ή η εξέλιξη μιας άλλης. Σε κάθε περίπτωση, το βιβλίο έχει μια αφανέρωτη διάρκεια, μια αδιάκοπη ροή που υπάρχει και θα υπάρχει και μετά το τέλος της κάθε ιστορίας και ολόκληρου του βιβλίου. Τα χαρακτηριστικά αυτής της ροής εναπόκεινται στη διακριτική ευχέρεια του αναγνώστη. Ταυτόχρονα ενισχύεται η ενδοκειμενική αισθητική του έργου και εξασφαλίζεται η ελευθερία του. Μας νοιάζει δηλαδή μόνο το έργο αυτό καθαυτό και τίποτε άλλο. Ούτε ο συγγραφέας, ούτε τα άλλα βιβλία που έχει γράψει, ούτε οι συνθήκες συγγραφής του βιβλίου, ούτε ο εκδότης που το έβγαλε. Το έργο αποδομείται και τα νοήματά του βγαίνουν εκτός βιβλίου και αποκτούν ουσία έξω από αυτό. Ο αναγνώστης χρησιμοποιεί δημιουργικά τις διασυνδέσεις και τα ερμηνευτικά μέσα που θέτει ο συγγραφέας στη διάθεσή του. Είναι κατά κάποιο τρόπο συνεργάτες. Πέραν τούτου, στη μικρή φόρμα δεν είναι δυνατόν να ειπωθούν τα πάντα, και δεν υπάρχει λόγος να ειπωθούν. Όπως είπα πριν, ό,τι λέγεται είναι απαραίτητο, αλλά αυτό ασφαλώς δεν σημαίνει ότι λέγονται όλα. Για την ακρίβεια, αυτά που λέγονται είναι λιγότερα απ’ αυτά που αποκρύπτονται. Έτσι δημιουργείται χώρος για τον αναγνώστη, του δίνεται η δυνατότητα να προβεί σε παρεμβάσεις και αναλύσεις, μια διαδικασία η οποία, αν το έργο είναι επαρκώς συγκροτημένο, θα οδηγήσει στην αποκάλυψη για την οποία μίλησα πριν.

Οι ιστορίες λοιπόν έχουν μια κοινή αισθητική και εννοιολογική βάση. Θα τις παρομοίαζα με μια σειρά από αφηγηματικά κύματα που ενώνονται στιγμιαία και μετά διαλύονται σε μια από αυτές τις απέραντες ακτές με βράχια όπου δεν πατάει ψυχή. Το ερώτημα είναι το εξής: Από πού έρχονται αυτά τα κύματα; Ποια είναι η προέλευσή τους; Δύσκολα μπορεί να δοθεί απάντηση. Ενώ όλοι βλέπουμε τη θάλασσα, ενώ όλοι αγγίζουμε τα κύματα και τα αφήνουμε να μας παρασύρουν σε μια ονειρική στιγμή υπέρβασης της πραγματικότητας, κανείς δεν μπορεί να μιλήσει συγκεκριμένα για την προέλευσή τους. Τα βλέπουμε αλλά τα ξέρουμε όσο ξέρουμε και τους εαυτούς μας. Καθόλου. Αυτά τα κύματα είναι άνθρωποι και τόποι που επανεμφανίζονται φευγαλέα δημιουργώντας ένα εν δυνάμει μυθιστόρημα χωρίς κατάληξη. Η κάθε ιστορία είναι και μια σκηνή από το πεδίο της διάψευσης στο οποίο μάχονται σώματα και συνειδήσεις, ύλη και πνεύμα. Η κάθε σκηνή τοποθετείται σε ένα ρευστό σημείο σε σχέση με τις υπόλοιπες, και κατ’ επέκταση σε σχέση με τον υπαρκτό κόσμο. Υπάρχει μια συγκαλυμμένη αναπαράσταση της πεπερασμένης ύπαρξης μέσα από δείξεις και εικόνες που διατρέχουν οικεία θέματα όπως θάνατος, πόλεμος, εκμετάλλευση, αγάπη, ευτυχία, τέχνη, αυτοκαταστροφή, ομοφυλοφιλία, μετά θάνατον ζωή, κακοποίηση ζώων, φιλοδοξία, απληστία. Ποιος δεν έχει σταθεί ερωτηματικά απέναντι σε όλα αυτά έστω και μία φορά στη ζωή του; Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανεξέλεγκτη φύση του ανθρώπου και στην αναφορικότητά της, ιδίως ως προς τον έρωτα και τον θάνατο. Αυτές οι δύο έννοιες παίζουν βασικό ρόλο στο βιβλίο, όπως άλλωστε και εκτός βιβλίου. Η σημασία τους όμως εδώ είναι διευρυμένη προσεγγίζοντας τη φροϋδική θεώρηση. Σύμφωνα με αυτήν, ο έρωτας (Eros) δεν αφορά μόνο τη συναισθηματική/σαρκική ροπή αλλά οτιδήποτε μπορεί να κρατήσει τον άνθρωπο ζωντανό, το ένστικτο της επιβίωσης. Από την άλλη, ο θάνατος (Thanatos) περιλαμβάνει το ένστικτο της καταστροφής, ό,τι μπορεί να τον σκοτώσει, τη βία, το μίσος. Οι πράξεις των ηρώων είναι αποτέλεσμα της σύγκρουσης μεταξύ αυτών των δύο δυνάμεων. Η ψυχή τους ταλαντεύεται διαρκώς πότε προς τη μία και πότε προς την άλλη μεριά, συμπαρασύροντας και το σώμα. Είναι μια διελκυστίνδα στην οποία όλοι συμμετέχουμε προσπαθώντας να βρούμε ένα σημείο ισορροπίας, έναν σκοπό.

Σημαντική συνεισφορά στη διερεύνηση των παραπάνω θεμάτων έχει επίσης το αρχέγονο δίπολο μητέρας-παιδιού. Αυτό απεικονίζεται ως απώλεια του πρώτου πόλου με τη μορφή είτε του φυσικού θανάτου είτε του ψυχικού θανάτου. Εμφανίζεται όχι μόνο ως άμεση αναφορά αλλά και εμμέσως πλην σαφώς, ως υπαινιγμός, και εδώ ενδεχομένως οι συνδηλώσεις του είναι πιο δυνατές, ακριβώς επειδή στοχεύουν κατ’ ευθείαν στο υποσυνείδητο και το αναταράζουν. Εκεί δηλαδή όπου εδρεύει αυτό το αρχέτυπο. Οι εκδοχές είναι πολλές: Ένα παιδί χάνει τη μητέρα του και ο ψυχισμός του αλλάζει, μαζί με την στάση απέναντι στη ζωή. Ένα παιδί χάνει τη μητέρα του επειδή αποκομίζει από εκείνη έλλειψη στοργής, ή ακόμα και πλήρη εγκατάλειψη, και η μετέπειτα ζωή του διαμορφώνεται από αυτή την απώλεια, παρ’ όλο που η μητέρα του είναι ζωντανή. Το παιδί όμως δεν είναι όσο ζωντανό ήταν πριν τη χάσει. Έτσι η μητέρα που υποτίθεται πως χάνεται είναι ζωντανή, ενώ το παιδί που είναι όντως ζωντανό, δεν ζει. Άλλη εκδοχή: ένα παιδί νομίζει ότι χάνει τη μητέρα του, γιατί νομίζει πως αυτό που αποκομίζει από εκείνη είναι έλλειψη στοργής. Η ζωή και οι επιλογές του διαμορφώνονται με βάση αυτή την «απώλεια». Εδώ η μητέρα είναι και παραείναι ζωντανή ενώ το παιδί αγωνίζεται να ζήσει κυνηγημένο από τους εφιάλτες του. Αν όμως το στοιχειώνει κάτι, αυτό δεν είναι αυτή καθαυτή η «απώλεια» αλλά κάτι ίσως πιο δυνατό, η δυσαρέσκεια συνδυασμένη με νευρωτικές ψευδαισθήσεις στα όρια της ψυχασθένειας. Εδώ το παιδί, και κυρίως η ενήλικη μετεξέλιξή του, καθοδηγείται εξ ολοκλήρου από το ένστικτο του θανάτου, για να κάνω μια σύνδεση με την προηγούμενη παράγραφο. Σε κάθε περίπτωση, το αρχέγονο πρότυπο της μητρικής παρουσίας-απουσίας διατρέχει σαν χείμαρρος το βιβλίο. Πολλές φορές πιθανολογείται, μπορούμε να το στοχοποιήσουμε ως μία από τις αιτίες των συμπεριφορών των χαρακτήρων. Το βέβαιο είναι ότι πάνω σε αυτό το πρότυπο χτίζονται πολλές επιτυχίες αλλά ακόμα περισσότερες αποτυχίες και καταστροφές.

Αμέτρητοι μικροί θάνατοι λοιπόν προηγούνται του τελειωτικού θανάτου, αν και κανείς δεν ξέρει εντέλει αν και κατά πόσο είναι τελειωτικός. Ο άνθρωπος πεθαίνει καταπλακωμένος από το Υπερεγώ, από την προσπάθειά του να καταπολεμήσει τις ενοχές του για ό,τι κάνει και δεν κάνει, αφανίζεται υποταγμένος στις επιθυμίες του κοινωνικού συνόλου ή του κράτους-δυνάστη. Τα ένστικτά του εξολοθρεύονται στον βωμό της ηθικής ή των κανόνων. Όταν φτάνει στο οριστικό τέλος, είναι πλέον κάτι άλλο απ’ αυτό που ήταν όταν μπουσούλαγε ή έκανε ποδήλατο με τους φίλους του. Στην ουσία έχει χάσει ήδη προ πολλού τη θέση του στη γη, η οποία έχει καταληφθεί από (άλλες) σκιές. Το βιβλίο, με τον τρόπο που είναι δομημένο, απεικονίζει την πορεία του ανθρώπου από την παιδική ηλικία, την εποχή της αθωότητας, μέχρι την εποχή του αφανισμού του, της φυγής του από τον γήινο κόσμο, της μετάβασης του σε μια άλλη διάσταση. Δεν χρησιμοποιώ τυχαία τη λέξη «εποχή». Σύμφωνα με την ενδιαφέρουσα θεωρία του Γιουνγκ, το άτομο, χάρη στην κληρονομική φύση των αρχέγονων ενστίκτων, είναι ένας μικρόκοσμος ο οποίος ταυτίζεται πάντα με την ψυχή της ανθρωπότητας, του μακρόκοσμου, «φέρει μέσα του την κοσμική αντιστοιχία» κατά λέξη, επομένως κάθε ατομικός αφανισμός είναι κι ένα ιστορικό τέλος. Σε αυτό το σημείο λοιπόν, όταν πέφτει οριστικά η αυλαία, δεν είναι πλέον άνθρωπος αλλά μια άλλη οντότητα, που έχει πάρει τη θέση του ως φυσική συνέπεια όλων αυτών των δεινών που περνάει. Είναι πλέον ένας Υπεράνθρωπος χωρίς αξίες και κουράγιο, ένας αποκαθηλωμένος βασιλιάς εξαπατημένος από την ίδια του τη φύση. Γιατί ο πραγματικός κίνδυνος φωλιάζει μέσα μας, λέει ο Γιουνγκ, και είμαστε υπεύθυνοι για ό,τι τυχαίνει σε εμάς και στους άλλους. Και είναι αδύνατον να προστατευτούμε από αυτόν εφόσον δεν είμαστε σε θέση να τον αντιληφθούμε.

Η απεικόνιση του δρόμου του μαρτυρίου στον οποίο είμαστε αναγκασμένοι να βαδίζουμε είναι μια πρώτη θέαση. Μια δεύτερη θέαση είναι η μετάβαση του ανθρώπου από το φυσικό στο υπερφυσικό. Αυτό φαίνεται εύκολα με την πρώτη ανάγνωση. Σημείο αφετηρίας εδώ είναι το πλέον πραγματικό και αναμφισβήτητο στοιχείο της ζωής, η παιδική ψυχή. Σε γενικές γραμμές, οι εν λόγω οπτικές επιτρέπουν μια σχηματική λειτουργία του βιβλίου, επηρεασμένη από τη ζωγραφική και τα σύμβολα. Αν συμφωνήσουμε ότι η ζωή είναι ανηφόρα και ότι το υπερφυσικό βρίσκεται πιο πάνω από το φυσικό, η πλοκή είναι μια διακεκομμένη ανοδική γραμμή αποτελούμενη από μεγάλες παύλες (τα δεινά του ανθρώπου-ιστορίες) και μικρά κενά (οι ανάσες που παίρνουμε ανάμεσα από τα βάσανα ή τα ψήγματα ευχαρίστησης). Αυτή η εικονοποίηση ή οπτικοποίηση συνδέεται με την επιθυμία μου να γράφω με έναν τρόπο που υπερβαίνει την αμιγή πεζογραφία εισάγοντας στοιχεία από άλλες τέχνες.

Από πλευράς ύφους τώρα, στο βιβλίο υιοθετώ σε κάποιο βαθμό την ποιητική σύνθεση κλείνοντας το μάτι στην αρχιτεκτονική των εννοιών του Μπροχ. Κατά τη γνώμη μου, είναι αδύνατον να διερευνηθεί η σκοτεινή πλευρά της ζωής χρησιμοποιώντας μια κλασική αφηγηματική γλώσσα. Όπως είπε ο Μπροχ, «μόνο η μορφή του ποιήματος μπορεί να παράγει την ειρημένη ενότητα των αντιθέτων και μεταξύ τους ασυμβιβάστων και να την καταστήσει λογική και κοινώς αποδεκτή ως ποίημα». Όταν μιλάμε για ποίηση, εννοούμε ρυθμό, βάθος, φαντασία. Ο σκοπός ενός συγγραφέα (πρέπει να) είναι να δημιουργήσει μια ρηματική πραγματικότητα ξεχωριστή από την εξωτερική, και για να γίνει αυτό, απαιτείται μια απόλυτα αυτόνομη γλώσσα. Η μουσικότητα, η επανάληψη, οι νεολογισμοί, η πυκνότητα, η αμφισημία, η ειρωνεία, είναι μερικά από τα εργαλεία με τα οποία αποδίδεται το χάος των λαβυρίνθων του μυαλού και η μετεώριση του ανθρώπου μεταξύ χρόνου και αχρονίας. Δημιουργούνται κυκλώνες συνειρμών, από τους οποίους αναδύονται οράματα. Η ειρωνεία, ειδικότερα, σχετίζεται στενά με το όραμα. Η ασάφειά της ταράζει τα νερά της παγιωμένης γνώσης αποβλέποντας στην κατάκτηση νέων εκφραστικών, διανοητικών και ψυχικών χώρων. Κι επειδή το όραμα δεν μπορούμε να το κατανοήσουμε πλήρως ούτε να το εντάξουμε σε συγκεκριμένο εννοιολογικό πλαίσιο, σκοπός του βιβλίου είναι να προκαλέσει μια σειρά από πνευματικές διεργασίες ικανές για υψηλές πτήσεις εντός και εκτός του αφηγηματικού περιεχομένου. Δανειζόμενος μια αποστροφή του Ταρκόφσκι, θα έλεγα ότι μέσω των γλωσσικών συμβόλων και κωδικών απεικονίζονται οι άπειροι δεσμοί μας με τον κόσμο, με το απόλυτο και το άπειρο. Προσοχή: δεν απεικονίζεται ο κόσμος και το άπειρο• απεικονίζονται οι δεσμοί μας με αυτά. Οι οποίοι διαμορφώνονται μέσα από την ατέρμονη και οδυνηρή αποτυχία μας να δώσουμε απαντήσεις.

Τάσος Ψάρρης

Το βιβλίο του Τάσου Ψάρρη Μολύβι για τα μάτια κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Σμίλη (σελ.: 432, τιμή: €16,00).
Έργο εξωφύλλου: Joseph Mallord William Turner Sea and Sky c. 1830-45

O Τάσος Ψάρρης γεννήθηκε το 1975 στην Αθήνα. Φοίτησε στο Οικονομικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Πειραιά και είναι κάτοχος MBA από το Πανεπιστήμιο Λέστερ. Σπούδασε μετάφραση και δημιουργική γραφή στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Μετάφρασης. Έχει μεταφράσει Γκαλντός, Κλαρίν, Ουναμούνο, Μονταλμπάν, Κοζαρίνσκι, Βαλντές, Σαραμάγκου, Χαρτ κ.ά. Έχει γράψει δύο μυθιστορήματα (Το αγαπημένο της μαύρο, Εκδόσεις Momentum, Η βιτρίνα, Εκδόσεις Σμίλη) και τρεις ποιητικές συλλογές (Συσκότιση, Εκδόσεις Γκοβόστη, Εγχειρίδιο ναυαγού, Εκδόσεις Εκάτη, Φονικές ουσίες, Εκδόσεις Εκάτη). Το 2010 ήταν υποψήφιος για το βραβείο λογοτεχνικής μετάφρασης από τα ισπανικά. Το πεζογραφικό και ποιητικό του έργο έχει βραβευτεί μεταξύ άλλων από την Πανελλήνια Ένωση Λογοτεχνών, τον Κύκλο Ποιητών, την Πνευματική Συντροφιά Λεμεσού και τον Φιλολογικό Σύλλογο «Παρνασσός».

www.ert.gr

Open post

Μοναδική ανασκαφή στη Μεσσηνία-Δύο ασύλητοι θολωτοί τάφοι με χιλιάδες κτερίσματα

Μοναδική ανασκαφή στη Μεσσηνία-Δύο ασύλητοι θολωτοί τάφοι με χιλιάδες κτερίσματα

Ανεξάντλητοι οι αρχαιολογικοί θησαυροί της χώρας και πολύτιμα τα ευρήματα που φέρνει στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη. Στη Μεσσηνία, κοντά στο ανάκτορο του Νέστορα και στον τάφο του Γρύπα Πολεμιστή, η ανασκαφή του οποίου προκάλεσε τον παγκόσμιο θαυμασμό, βρέθηκαν ασύλητοι δύο ακόμη θολωτοί τάφοι με μοναδικά κτερίσματα.

Στον Άνω Εγκλιανό, όπου βρίσκεται το ανάκτορο του Νέστορα, κοντά στον τάφο του Γρύπα Πολεμιστή που περιείχε χρυσά κοσμήματα, όπλα, εντυπωσιακούς σφραγιδόλιθους και χτένες από ελεφαντόδοντο, οι ανασκαφείς Jack Davis και Sharon Stocker ανακάλυψαν, άλλους δύο ασύλητους θολωτούς τάφους του 15ου αιώνα π.Χ με 15.000 κτερίσματα στο εσωτερικό τους. Γεγονός που προκάλεσε την έκπλήξή τους καθώς δεν περίμεναν να βρουν και άλλους τάφους.

Ανάμεσα στα πιο συναρπαστικά ευρήματα συγκαταλέγεται ένα χρυσό δαχτυλίδι, το οποίο απεικονίζει δύο βοοειδή που πλαισιώνονται από στάχυα κριθαριού και ένα χρυσό μενταγιόν που απεικονίζει την κεφαλή της Αιγύπτιας Θεάς Άθωρ, προστάτιδας των νεκρών.
Στους δύο θολωτούς τάφους με τα χιλιάδες κτερίσματα, ήταν κατά πάσα πιθανότητα, θαμμένα μέλη από βασιλικές οικογένειες της Πύλου και το ερώτημα που εγείρεται είναι γιατί ο Γρύπας Πολεμιστής ήταν θαμμένος μόνος του σε ξεχωριστό τάφο.

Τα αποτελέσματα της ανασκαφικής έρευνας του Πανεπιστημίου του Cincinnati που γίνονται στον Άνω Εγκλιανό, υπό την επίβλεψη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας, παρουσιάστηκαν στο ΥΠΠΟ.

Σύμφωνα με τα ανασκαφικά δεδομένα στην περιοχή της Πυλίας, ήταν ιδιαίτερα αναπτυγμένοι οι δίαυλοι επικοινωνίας και συναλλαγών με τη Μινωϊκή Κρήτη, την Αίγυπτο και την Εγγύς Ανατολή στις πρώιμες Μυκηναϊκές Περιόδους και ιδιαίτερα πριν από τη μεγάλη ακμή του ανακτόρου του Νέστορος.

Πηγή: ΕΡΤ1
Ρεπορτάζ: Ειρήνη Βασάλου

www.ert.gr

Posts navigation

1 2 3 4 5 6 7 136 137 138
Scroll to top